«Өзіңізді құр қол қоймаймын» деп сотталып кетпеңіз

28.02.2024, 17:41
234
«Өзіңізді құр қол қоймаймын» деп сотталып кетпеңіз коллаж: smartnews.kz

Парламент Мәжілісінде қызық бір оқиға болды. Мәжілісте «Параны сұрау мен параны ұсыну үшін қылмыстық жауапкершілік енгізу» тақырыбында «дөңгелек үстел» өткен екен.

Бұл туралы smartnews.kz сайты хабарлап отыр.

«Дөңгелек үстелге» депутаттар, прокуратура органдарының және антикордың өкілдері, судьялар, адвокаттар, тағы басқалар қатысқан. Жиында сый-сияпатты, яғни параны сөзбен емеурін танытып уәде ететіндерді де қылмыстық жауапкершілікке тарту мәселесі талқыланыпты. Бұл жайлы депутат Самат Нұртаза әлеуметтік желіде жазды. 

Параны сөзбен ұғындырғандарды қылмыстық жауапкершілікке тарту керек деген ұсынысты Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі төрағасының орынбасары Дархан Құрақбаев айтыпты. Негізі осы нәрсе Парламент Мәжілісінде қаралуы да ғажап емес. Себебі «дөңгелек үстелде» талқыға салынған әңгіме Парламент Мәжілісіне ұсыныс деп қарастырылса керек. 

Самат Нұртаза, Парламент Мәжілісінің депутаты:

«Жалпы, пара алу, пара беру қылмыс екенін бәріміз білеміз. Енді параны сөзбен ұсыну да қылмыс болмақ. Мәжіліске осындай ұсыныс түсіп жатыр. Заңгерлер мен адвокаттар, прокурорлар мен соттар жиналды. Әр түрлі ой айтылды. Бұл заң қабылданса, «рақметіңді айтамын», «осы мәселені шешсең, ренжітпеймін», «бір соғым менен», «көмектесші, сені де ұмытпаймыз ғой!» деген сөздер үшін сотталып кетуге болады. Демек қылмысты әлі жасамасаңыз да, тек қылмысқа ынтаңыз бен зауқыңызды сөзбен айтсаңыз, сізге қылмыстық іс қозғауға болады».

Депутаттың сөзінше, кейбір адвокаттар бұл заңға қарсы шыққан. «Адамның сөзі – ол жай ғана сөз. Пара алса, қылмыс, параны ұсынса, қылмыс емес!» депті адвокаттар тобы. «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі мен прокуратураның пікірі басқаша. Заңды шығаратын депутаттар ойланып отыр. Мен де ойланып қалдым. Бір жағынан агенттік өкілдерінің сөзі дұрыс, ал бір жағынан адвокаттардың сөзінде де жан бар», – деп жазды депутат.

Мінеки, мұны жаңа үрдіс деуге келеді. Егер ұсыныс Парламент Мәжілісінде қаралып, ақыр соңында заң қабылданып жатса, қуырдақтың көкесі сонда болады. Ел ішінде біреудің біреуге «сізге бір қой атадым», «соғымыңызды дайындап қоямын», «бір тайым сіздікі», «бір рестораныңыз менен», «костюм-шалбарыңыз менен», «өзіңізді құр қол қоймаймын», «өзіңізді риза етемін» деген сияқты сөздері бастарына бәле болып жабысуы мүмкін. Бұл сөздер ертең пара беруді немесе пара беруге ынтаны естіртіп сөзбен білдіру болып саналмақ. Ал сөзбен білдіру параны бергенмен бірдей болып қылмыспен теңестіріледі. Кім білсін, әдетке айналып айтып қалған ауыз оңайлықпен тыйыла қояр ма екен...

Шыны керек, параның мың-сан түрі бар. Әсіресе біздің елімізде параны алушылар оның кез-келген түрінен бас тартпайды. Ақша, жылжымайтын мүлік, көлік, жиһаз, алтын бұйым дейсіз бе, бәрі параның есебіне жүре береді. Ал кей жағдайларда пара орнына пішен, жоңышқа, мал, балық, ұрықтық бидай, тыңайтқыш, саяжай, жылыжай, жер телімі, ат, түйе сияқты нәрселер де пара ретінде беріліп жатады. Біздің халықта «қошемет» деген әдемі сөз де бар. Көрсеткен қандай да бір қызметіне байланысты болмаса да қойшылардың өз есебінен бастықтарға қошеметке қой беру әдеті кеңес заманында болды. Бізде «ауызбастырық» деген де бар. Айыбымды немесе істеген заңсыз әрекетімді біреуге айтып қоймасын де ауызбастырық берген. Яғни пара берген. Ауызбастырықты алған адам құпияны тісінен шығармайды.

Жоғарыда параның түрі көп дедік. Ұрыны жауапкершіліктен босату үшін полицей пара ретінде 50 мың теңгенің балығын алған оқиға болған. Мұнысы әшкере болып, 450 мың теңге айыппұл төлеп құтылған. Ал бір ауыл әкімі үйіргелік жер телімін бергені үшін азаматтан параға 200 мың теңге боларлық қи түріндегі тыңайтқыш алыпты. Бұл әрекеті үшін мойнына 6 миллион теңге айыппұл салынған. Параға автокөлік пен мал жарап тұр. Мысалы, қаланы газдандыру бойынша келісімдер мен атқарылған жұмыстардың актілеріне қол қойғаны үшін басшыға су жаңа Nissan Qashqai көлігі берілген екен.  Оны пара ретінде алды деген күдікке ілініп, қамалған. Көліктің бағасы - 10 миллион 466 мың теңге. Сол сияқты, аудан әкімі жерді жалға беру мерзімін ұзартқаны үшін кәсіпкерден 3 сиыр мен 2 жылқы және 650 мың теңге пара алған екен. Әкім үш жылға сотталған. Ортаға делдалдық еткен оның орынбасары 4 миллион теңге айыппұл төлеп құтылған.

Ендігі жерде ешкімнен пара дәметпей, «ымға түсінбеген дымға түсінбейді» дейтіндей болып жүрмесе шенеуніктердің істі болып кетуі оп-оңай. «Бармақ басты, көз қысты», «жең ұшынан жалғасқан», «сыйға – сый, сыраға – бал» деген нәрселерді ұмытуға тура келеді.

«Адам құрлы көрмейді»: Жазира Байырбекова тұрмысқа шықпаған аруларға үндеу жасады «Қайраттай бала тәрбиелеп алсын!»: Роза Әлқожа әріптесі Гүлзира Айдарбекованың туған күнінде ерекше жазба жариялады «Ешкім ешкімге міндетті емес»: Белгілі блогер су тасқыны кезінде сынға іліккен шоу-бизнес өкілдеріне араша түсті Су тасқынына байланысты жалған ақпарат таратқандар қылмыстық жауапкершілікке тартылады Ресейлік танымал визажист Гоар Аветисян марқұм Салтанат Нүкенованы қолдағаны үшін экстремизмге қарсы тексерілуі мүмкін «Денелерінен жағымсыз иістер шыққан»: Шымкентте ер адам асырап алған балаларына жын шығаруды үйреткен Астанада ауыл шаруашылығы жәрмеңкесі қайта ашылды Шығыс Қазақстанда «Starlink» ғаламтор желісі ауылдық мектепте іске қосылды Мамырда қатарынан үш күндік демалыс беріледі Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар салдарынан зардап шеккендерге келтірілген залалды өтеу қағидалары қандай? Тұман, дауыл, көктайғақ: 12 сәуірге ауа райы болжамы жарияланды «Балаларыңды қарғаймын деп қорқытты»: Байжанов Бишімбаев көрсеткен қысым туралы айтты «Билет алып қойдық»: Гүлзира Айдарбекова су басқан өңірлерге баратынын айтты (видео) «Кәрім Мәсімовтің көмекшісі»: Әнші Индира Елемес күйеуін алаяқтық жасады деп айыптағандарға жауап берді «Бишімбаев баланы басып өлтірді». ІІМ Нүкенованың анасы айтқан сөзін тексеріп жатыр «Қиын-қыстау, қилы заманда»: Сырым Әуезхан халыққа кең тараған әні үшін кешірім сұрады «Пәтер құны – 200 мың еуро»: Тәуекел Мүсілім Түркияға қоныс аудармақ «Шаршағаным басылып қалды»: Құлсары қаласының тұрғыны өңірге барған Димаш Құдайбергенге алғыс айтты «Туған күніңмен, Қуанбадық!»: қазақстандықтар Қуандық Бишімбаевтың туған күнімен «құттықтап» жатыр «Салтанат өлім мен өмірдің ортасында тұрғанын білмедім» — Байжанов