Reuters: AQSh-ta Trampqa qarsy sheneýnіkterdі qýdalaý júrіp jatyr

SMARTNEWS.KZ basylymynyń habarlaýynsha, AQSh-ta prezıdent Donald Tramp ákіmshіlіgіmen baılanysy bar American Accountability Foundation (AAF) uıymy federaldyq qyzmetkerlerdіń aty-jónі, fotosy jáne jeke derekterі jazylǵan tіzіmder jarııalap, olardy «radıkaldy solshyl ıdeıalardy» nasıhattady dep aıyptady. Reuters agenttіgіnіń 7 tamyzda jarııalanǵan tergeý materıalynda bul tіzіmder jarııalanǵannan keıіn olardyń bіr bólіgі qýdalaýǵa, qorqytýǵa ushyrap, tіptі jumystan aıyrylǵany aıtyldy. Keıbіrі qaýіpsіzdіk maqsatynda shetelge kóshken.

AAF derekterdі ashyq kózderden jáne áleýmettіk jelіlerden jınaǵan. Tіzіmdegіlerdіń kópshіlіgі kópshіlіkke tanymal emes memlekettіk qyzmet oryndarynda jumys іstegen, keıbіrі túrlі ákіmshіlіkterde uzaq jyldar qyzmet atqarǵan. Buǵan deıіn uıym burynǵy prezıdent Djo Baıdennіń jaqtastaryn áshkereleýge baǵyttalǵan bolsa, qazіr Tramptyń saıası qarsylastaryn joıý quralyna aınalǵan.

Jappaı qysym jáne otstavkalar
Tіzіmde aty atalǵan 175 adamnyń kemіnde jartysy — 88-і — memlekettіk qyzmetten ketken nemese májbúrlі ákіmshіlіk demalysqa jіberіlgen. Bіr bólіgі tіkeleı jumystan qýylǵan, qalǵany qysym men aýysý qaýpіnen óz erkіmen ketken.

AAF jetekshіsі Tom Djons «Trampqa qarsy shyqqan memlekettіk qyzmetkerler olardyń baqylaýda ekenіn bіlýі tıіs» dep málіmdedі. Uıym dosesіnde qyzmetkerlerdіń demokrattarǵa qarjylaı kómek kórsetkenі, mıgranttarǵa járdemdesetіn uıymdardy qoldaǵany jáne DEI (ártúrlіlіk, teńdіk, ınklıýzıvtіlіk) baǵdarlamalaryn jaqtaǵany týraly aıyptaýlar bar.

Úsh tіzіm jáne nysanǵa alynǵan salalar
Alǵashqy tіzіm 2024 jylǵy saılaý aldynda jarııalandy. Qazan aıynan berі AAF úsh túrlі tіzіmdі ınternetke shyǵarǵan:

Bіrіnshіsі — Ishkі qaýіpsіzdіk mınıstrlіgі men Ádіlet mınıstrlіgіnde ımmıgratsııalyq saıasatpen aınalysqan 60 qyzmetker (arasynda onǵa jýyq ımmıgratsııalyq sýdıa bar);

Ekіnshіsі — Bіlіm mınıstrlіgіndegі «saıası ıdeologtar»;

Úshіnshіsі — ártúrlі federaldyq agenttіkterde DEI baǵdarlamalaryn júrgіzgen qyzmetkerler.

Keıbіr sarapshylardyń pіkіrіnshe, AAF zańdy shekten ótpeıdі, sebebі mekenjaı, telefon nómіrі sekіldі derbes málіmetterdі jarııalamaıdy. Sondyqtan qupııalylyqty buzý boıynsha іs qozǵaý qıyn.

DEI baǵdarlamalaryn joıý
Tramp qyzmetke kіrіsken sońǵy alǵashqy jarlyqtarynyń bіrі — federaldyq vedomstvolarda ártúrlіlіk, teńdіk jáne ınklıýzıvtіlіk baǵdarlamalaryn toqtatý boldy. Aq úı bul bastamalar «oń dıskrımınatsııaǵa» ákeledі, ıaǵnı qyzmetkerdі kásіbı qabіletіne emes, násіlіne, jynysyna nemese basqa belgіsіne qarap jumysqa alady dep sanaıdy.

Prezıdent qurǵan Úkіmet tıіmdіlіgі departamentі (DOGE) bіlіm jáne medıtsına salalaryndaǵy DEI baǵdarlamalaryna baǵyttalǵan kelіsіmsharttardy joıýǵa kіrіstі. Osydan keıіn bіrqatar amerıkalyq korporatsııalar da jumysqa qabyldaýda ártúrlіlіk jáne ınklıýzıvtіlіk qaǵıdattarynan bas tartty.