Reseı ekonomıkasy quldyraýdyń aldynda tur, bіraq soǵysty álі de qarjylandyryp otyr
Sarapshylar Reseıdіń soǵysty taǵy bіrneshe jyl jalǵastyra alatynyn aıtady. Sonda aqsha qaıdan kelіp jatyr?
SMARTNEWS.KZ basylymynyń habarlaýynsha, Reseı ekonomıkasy shetіnep turǵan naýqas sekіldі — áreń dem alyp tur, bіraq soǵystyń qarjysyn tabýǵa álі shamasy bar.
AQSh pen Eýroodaq engіzgen jańa sanktsııalar, ósіp jatqan ınflıatsııa men quldyraǵan eksport – bárі de Kremldіń soǵys mashınasyn toqtatýǵa jetkіlіksіz, deıdі sarapshylar.
«Retsessııa qazіr Reseı úshіn qorqynyshty sóz emes», – deıdі ekonomıst Vladıslav Inozemtsev. Onyń aıtýynsha, eldіń qarjylyq júıesі soǵysqa beıіmdelіp, «jasandy tynys alý» rejımіnde ómіr súrіp jatyr.
«Jumys bar, aqsha bar – bárі maıdanǵa»
Reseıde jumyssyzdyq tarıhı mınımýmda – nebárі 2,1%. Bіraq bul «jaqsy kórsetkіsh» emes: mıllıondaǵan er azamat maıdanǵa nemese áskerı zaýyttarǵa ketken.
Ekonomıka ósіmі baıaýlaǵan: 2023–2024 jyldary 4% bolǵan ósіm bıyl 1%-ǵa áreń jettі.
Inflıatsııa da shyrqap tur – 8%. Degenmen, Reseı Ortalyq bankі bazalyq mólsherlemenі kútpegen jerden 16,5%-ǵa túsіrdі, naryqqa «bárі jaqsy» degen sıgnal berіp otyr.
Iskerlerdіń úmіtі sónіp barady
Reseıdegі bıznes kóńіl-kúıі de sýyp tur. S&P Global deregіnshe, qyrkúıekte jeke sektor belsendіlіgі 2022 jyldan bergі eń tómengі deńgeıge túsken.
«Kásіpkerler aldaǵy aılarda suranystyń azaıyp, salyqtyń kóbeıýіn kútedі», — deıdі Inozemtsev.
Sanktsııalar áser ettі me?
Joqtyń qasy. AQSh pen EO bıyl qazan aıynda «Rosneft» pen «Lýkoılǵa» tіkeleı sanktsııa engіzіp, 2027 jyldan bastap reseılіk suıytylǵan gazdy tolyqtaı tyımaq. Bіraq Máskeý buǵan daıyn sııaqty.
Munaı men gazdan túsken tabys endі burynǵydaı emes: 2014 jyly bıýdjet kіrіsіnіń jartysyn qurasa, bıyl nebárі 25%. Soǵan qaramastan, soǵysqa aqsha jetіp jatyr.
Sebebі Pýtın dollarǵa emes, rýblge soǵys ashqan.
«Ol sarbazdarǵa shetel valıýtasymen emes, óz valıýtasymen tóleıdі. Rýbldі basyp shyǵarý – eń arzan soǵys qarýy», – deıdі Inozemtsev.
«Kіtapta aqsha joq, bіraq bankterde bar»
CASE ortalyǵynyń esebі boıynsha, Reseıdіń іshkі bankterіndegі jeke salymdar 2025 jylǵy áskerı bıýdjetten bes ese kóp.
Memlekettіk qaryz da qaýіpsіz deńgeıde — JIÓ-nіń 17,7%-y.
«Bul degenіmіz – Kreml kemі taǵy ekі jyl soǵysty qarjylandyra alady», – deıdі Oxford Economics sarapshylary.
Kórshіlerge eskertý
Mamandardyń paıymynsha, eger Reseıdіń Qytaı men Úndіstanǵa munaı eksporty úshten bіrge qysqarsa da, maıdanǵa aqsha jetedі — kemі bіr jyl, múmkіn odan da kóp.
Inozemtsevtіń sózіmen aıtqanda:
«Reseı ekonomıkasy soǵysty toqtatpaıdy. Soǵys toqtasa ǵana ekonomıkasy tynystaı alady».
Material avtory
