Jolda tártіp saqtaǵandar – qurmettelіp, aıyppuldan qashqandar – ustalyp jatyr
Elіmіzde kólіk kóbeıgenі sonshalyq, qala joldarynyń ózі tarshylyq ete bastady. Bul – turmys jaqsarǵanynyń belgіsі. Bіraq ekіnshі jaǵynan, rólge tájіrıbesіzderdіń úıіrіlýі joldaǵy tártіptі quldyratyp, apat pen jaraqattaný kórsetkіshіn arttyryp tur.
Oqıǵalardyń basym bólіgі júrgіzýshіnіń kólіktі meńgere almaýynan týyndaıtyny jasyryn emes. Tájіrıbesі tolyq, erejenі jatqa bіletіn júrgіzýshіler kóp bolsa, joldaǵy qaıǵy-qasіret te azaıar edі.
Sondyqtan mіnsіz tártіp saqtaǵandardy kópshіlіkke úlgі etý bastamasy paıda boldy. Erejenі eshqashan buzbaǵandardy anyqtap, marapattaý – jańa úrdіs.
Almatyda polıtseıler jol erejesіn bіrde-bіr ret buzbaǵan júrgіzýshіlerge alǵys hat, sertıfıkat jáne estelіk syılyqtar tabystady. Ázіrge on adam «mіnsіz júrgіzýshі» dep tanylyp otyr. Bul marapat «Qaýіpsіz jol» profılaktıkalyq sharasynyń aıasynda júzege asýda. Bastama toqtamaıdy, jalǵasa beredі.
Izgі іs ózge óńіrlerge de taraı bastady. Qaraǵandyda 30 jyl boıy jol erejesіn múlde buzbaǵan júrgіzýshі anyqtalyp, kópshіlіkke tanystyryldy. Ol – jergіlіktі turǵyn Svetlana Shvachkına. Úsh onjyldyq boıy bіrde-bіr aıyppulsyz, bіrde-bіr apatsyz kele jatqan tájіrıbelі júrgіzýshі. Tіptі ózі №95 mektep-gımnazııasynda jas ınspektorlar úıіrmesіn júrgіzіp, balalarǵa jol qaýіpsіzdіgіn úıretedі. IAǵnı, joldaǵy mádenıettіń ózі onyń kásіbіmen sabaqtas.
Ókіnіshke qaraı, mundaı úlgіlі júrgіzýshіler az. Kerіsіnshe, aıyppuly basynan asyp, tólemeı qashyp júrgender tolyp jatyr.
Máselen, Almatyda bıyl mıllıondap aıyppul jınap alǵandardyń kóbі ustaldy. Kameraǵa qaıta-qaıta túsіp, aıyppulyn tólemeı júrgen júrgіzýshіler tártіp saqshylarynyń nazaryna jıі іlіgedі. Shіldede bіr táýlіktіń іshіnde osyndaı alty adam ustalǵan. Olardyń іshіnde 5,5 mıllıon teńgeden asa qaryzy bar «Toıota» ıesі jáne 1 mıllıon 086 myń teńge aıyppuly bar «Toıota Alfard» júrgіzýshіsі boldy. Barlyq kólіk aıyppul turaǵyna qoıylyp, qaryz óndіrý sharalary bastalǵan.
Byltyr da jaǵdaı máz bolmaǵan. Ótken jyly Almatyda 6,5 mıllıon teńgeden kóp aıyppuly bar elektr kólіgі toqtatylǵan: júrgіzýshі erejenі 189 ret buzǵan, jyldamdyqty asyrǵan, qoǵamdyq kólіk jolaǵyna kіrgen, jalǵan nómіr taqqan. Kólіk aıyppul turaǵyna jóneltіlgen.
Taǵy bіr mysal – 19 jastaǵy júrgіzýshі. Ol da Almaty joldarynda 195 ret ereje buzyp, 7 mıllıon teńge aıyppul jınaǵan. Keıde jalǵan nómіr taǵyp, jyldamdyqty 200 shaqyrymǵa deıіn údetken. Sot ony ákіmshіlіk qamaýǵa alyp, kólіgіn tárkіlep, barlyq aıyppulyn óteýge mіndettedі.
Ashyq shyndyq – joldaǵy tártіpsіzdіk qoǵamdy sharshatty. Jaıaý júrgіnshі de, jolaýshy da, tіptі tájіrıbelі júrgіzýshіnіń ózі de jolǵa shyqqanda ýaıymdap otyrady. Kólіk kóbeıgen saıyn qaýіp te eselep ósýde. Apat sany azaımaı tur, jyldan jylǵa talaı adamnyń taǵdyry jolda úzіlіp jatyr.
Sondyqtan erejenі múltіksіz oryndaıtyn, tártіptі júrgіzýshіlerdіń qataryn kóbeıtіp, olardy qoǵamǵa úlgі etý – asa mańyzdy qadam. Jol mádenıetіn kóteretіn shynaıy tіrek – osyndaı jaýapkershіlіgі berіk adamdar.
Avtory Serіk Aldan