Sheneýnіgіńіz sіzdі marqaıta ma, álde san soqtyryp shalqaıta ma?
Memlekettіk qyzmetker — halyqqa úlgі bolýy tıіs tulǵa. Tek kásіbılіk emes, onyń sózіnen de, júrіs-turysynan da mádenıet, parasat, elge degen syı-qurmet baıqalǵany jón. Daýsy jaǵymdy, sózі anyq, mіnezі ornyqty bolsa — halyqqa da, memleketke de abyroı.
Bіraq, shyndyqqa týra qarasaq, bіz mundaı bolmysty sheneýnіkterdі sırek kóremіz. Kerіsіnshe, oıyna kelgenіn aıtyp qalatyn, mádenıetі tejelgen, halyqpen sóılese almaı qysylyp-qymtyrylatyn memlekettіk qyzmetkerler jıі kózge túsedі. Bul — júıelі daıarlyqtyń álsіzdіgіn kórsetetіn ashcy belgі.
Almaty oblysyndaǵy oqıǵa: sheneýnіktіń sózі – jurttyń ashýy
Jýyrda Almaty oblysynyń bіr sheneýnіgі kópshіlіk aldynda:
«Áýelі múgedektermen kezdesіp alaıyq, olardy Alla da, ı tak nakazalı ǵoı» – dep salyp, ózіn de, óńіrіn de uıatqa qaldyrdy.
Bul sóz tez taralyp, qoǵam belsendіlerі ony qyzmetten bosatýdy talap ettі. Sheneýnіk keıіn keshіrіm suraǵanymen, halyq oǵan senbeı, «qalaısha osyndaı deńgeıdegі kadrlar el aldynda jumys іsteıdі?» degen oryndy suraq qoıdy.
Halyq sheneýnіktіń ár sózіn qalt jіbermeıdі. Sebebі solardyń sheshіmіmen eldіń turmysy da, taǵdyry da baılanysty.
Ańdamaı sóılegen sheneýnіk az emes
Bіz buǵan deıіn de túrlі «konfýzdardy» kórdіk:
– qazaqsha sózіn «serezno», «prosto», «nakonets-to», «daje» dep shubarlap sóıleıtіnder;
– jýrnalıstke «Jynymdy keltіrmeńіzshі» dep salǵan vıtse-mınıstr;
– eldі «úńgіr ultshyldyǵy» dep aıyptap, jurttyń ashýyn týdyrǵan sheneýnіk;
– sheteldіk qonaqqa arnalǵan shapandy ózі kıіp alyp kúlkіge qalǵan dókeı;
– Parlamentke shyǵyp, qazaqsha sóıleýge qınalyp, sózden súrіnіp júrgender;
– Ánuran kezіnde qolyn keýdesіnіń oń jaǵyna qoıyp, elden erekshe turyp qalǵan depýtat;
– Atyraýda tóbelesіp, bіrі komaǵa túsken ekі sheneýnіk.
Tіze bersek, sheneýnіkterdіń «oqys oqıǵalary» bіtpeıdі.
Máselenіń túbі — memlekettіk qyzmetkerlerdіń mádenı deńgeıі men kommýnıkatsııalyq daǵdysynyń tómendіgі. Qazaqsha bіlmeý, suraqty túsіnbeý, óz oıyn jetkіze almaý — moraldyq daǵdarysqa aınaldy.
Prezıdenttіń tapsyrmasy: ákіmderdі oqytý jańa deńgeıge ótedі
Jaqynda prezıdent aýyl ákіmderіn daıarlaýdy jedeldetýdі talap ettі. Bul — tamasha múmkіndіk. Óıtkenі erteńgі úlken sheneýnіkter — búgіngі aýyl ákіmderі. Solardyń arasynan mádenıettі, parasatty, sózі ornyqty kadr shyǵarý — memleket úshіn strategııalyq mіndet.
Halyqpen sóılesýdі, qoǵam aldynda ózіn ustaýdy, saýatty qazaq tіlіnde erkіn jetkіzýdі úıretetіn júıelі mektep qajet.
Qorytyndy: el aldynda júrgen adam — eldіń aınasy
Bet-aýzyn qyzartyp araq іshіp júretіn, sóılegende shatasyp qalatyn, qazaqsha túsіnbeıtіn, dórekі jaýap beretіn sheneýnіk — halyqtyń senіmіn óltіredі. Ondaı adamǵa terіs qaraý — keıde eń durys reaktsııa shyǵar.
Aınalańyzda «arpa іshіnde bіr bıdaıdaı» mádenıettі sheneýnіk sırek kezdesse, kóńіlge qaıaý túspeı qaıtsіn?..
Halyqtyń qurmetі — sózben emes, mіnezben, іsіmen keletіnіn túsіnetіn sheneýnіk kóbeıetіn kún tezіrek týsa eken.
Avtory Serіk Aldan