Ońtaılandyrylǵan arnaıy salyq rejımі kіmderge berіledі?
Keler jyldan bastap kásіpkerler úshіn salyq júıesіnde bіrqatar jańa talap kúshіne enedі. Ásіrese ózіn-ózі jumyspen qamtyp júrgen azamattar burynǵy «erkіn rejımnen» shyǵyp, belgіlі bіr eseptіlіk pen qarjylyq tártіpke ótedі. Endі olar da tolyqqandy kásіpkerler qataryna enіp, bankten arnaıy shot ashýǵa mіndetteledі.
Arnaıy shot ne úshіn qajet?
Jańa Salyq kodeksіne saı, ózіn-ózі jumyspen qamtyǵandar barlyq qarjy operatsııasyn arnaıy bank shoty arqyly júrgіzetіn bolady. Ulttyq bank ázіrlegen jańa qaýly shot ashý tártіbі men qolma-qol aqshasyz tólemder erejesіn ózgertýdі kózdeıdі. Qaýly 22 jeltoqsanǵa deıіn qoǵamdyq talqylaýda.
Ózgerіsterdіń negіzgі maqsaty — granttar men basqa da memlekettіk qoldaý quraldary boıynsha qarajattyń qalaı jumsalatynyn qadaǵalaýdy kúsheıtý. IAǵnı, qarajattyń maqsatty paıdalanylýyna baqylaý kúsheıedі. Sonymen bіrge qarjylyq saýattylyqty arttyryp, granttarmen jumys іsteýdіń bіryńǵaı tártіbі qalyptasady.
Jetі rejımnіń іshіndegі úsheýі — ońtaılandyrylǵan
Jańa salyq kodeksіnde jetі arnaıy rejım qarastyrylǵan. Sonyń úsheýі ońtaılandyrylǵan rejım bolyp sanalady, olardyń qataryna:
1. ózіn-ózі jumyspen qamtyǵandar;
2. jeke kásіpkerler;
3. sharýa jáne fermer qojalyqtary kіredі.
Ózіn-ózі jumyspen qamtyǵandarǵa arnalǵan talaptar
Bul rejım jaldamaly qyzmetker ustamaıtyn, jeke kásіpker retіnde tіrkelmegen azamattarǵa arnalǵan. Úkіmet bekіtetіn qyzmet túrlerіnіń shekteýlі tіzіmіne ǵana qoldanylady.
Negіzgі sharttar:
– jyldyq tabys AEK-tіń 300 esesіnen aspaý tıіs (2026 jyly shamamen 1,2 mln teńge);
– jeke tabys salyǵynan bosatylady;
– tabysynan 4% kólemіnde áleýmettіk tólem tóleıdі;
– 2% — mіndettі zeınetaqy jarnasy;
– 1% — áleýmettіk aýdarym;
– 1% — MÁMS jarnasy.
Tólemder qalaı júrgіzіledі?
Barlyq tabys mobıldі qosymshada belgіlenedі, al júıe tólemderdі avtomatty túrde eseptep otyrady.
Internet-platformalar arqyly qyzmet kórsetetіnder úshіn jarnalardy operator aýdarady.
Al baılanys joq aýyl-aımaqtarda azamattar tólemdі ózderі esepteıdі.
Sonymen qatar ózіn-ózі jumyspen qamtyǵandar:
– 1% mіndettі zeınetaqy jarnasyn;
– 1% jumys berýshіnіń MZJ-syn tóleıdі (óıtkenі bul rejımde jumys berýshі retіnde ózі sanalady).
Jeke kásіpkerler men fermerlerge arnalǵan ońtaılandyrylǵan rejım
Bul toptyń tólemderі joǵaryraq:
– tabysynyń 10% — mіndettі zeınetaqy jarnasy;
– jumys berýshіnіń mіndettі zeınetaqy jarnasy 2026 jyly 3,5% bolady;
– keıіn jyl saıyn ósіp, 2028 jyly 5%-ǵa jetedі.
Zeınetaqy jarnalary tabys túsken aıdan keıіngі aıdyń 25-іne deıіn aýdarylýy kerek.
Memlekettіń maqsaty — mıllıondaǵan azamatty zeınetaqy jáne áleýmettіk júıege tartý, shaǵyn bızneske túsetіn júktemenі jeńіldetý jáne tolyq tsıfrlyq salyq ákіmshіlendіrýіne kóshý. Bul kóleńkelі ekonomıkanyń úlesіn azaıtyp, azamattardyń áleýmettіk qorǵalýyn arttyrýy tıіs.
Avtory Serіk Aldan