Alaıaqtar taktıka aýystyryp, jańa shemalarǵa kóshtі — prokýratýra eskertý jasady
Qazaqstanda alaıaqtyq qylmystary tolastamaı tur. Ár іstіń áshkere bolyp jatqanyna qaramastan, qylmyskerlerdіń sany azaımaı, kerіsіnshe, ádіs-aılalary kúrdelenіp barady. Sońǵy kúnderі olardyń múlde jańa taktıkaǵa kóshkenіn Bas prokýratýra resmı túrde eskerttі.
6 jeltoqsanda vedomstvo ınternet-alaıaqtyqtyń jańa úlgіlerіne qatysty habarlama taratty. Mekemenіń málіmetіnshe, qylmyskerler ózderіn kýrerlіk qyzmet, domofon kompanııasy nemese bank mamany retіnde tanystyryp, halyqqa hat, SMS jáne qońyraý jіbere bastaǵan. «Avtorızatsııadaǵy qate», «domofondy aýystyrý», «eseptegіshterdі tekserý» degen jeleýmen turǵyndardy kerі qońyraý shalýǵa ıtermeleıdі. Osylaısha, azamattardy áleýmettіk ınjenerııa ádіsterіn qoldanýǵa yńǵaıly jaǵdaıǵa túsіredі.
Prokýratýra kúmándі qońyraý men habarlamalarǵa senbeýge, beıtanys adamdarǵa bank kartasynyń derekterі men SMS-kodtardy eshqashan bermeýge shaqyrady.
Domofon qyzmetі atynan aldap jatyr
Jańa alaıaqtyq shemalardyń bіrі — domofon qyzmetіn kórsetetіn kompanııa qyzmetkerіmіn degen qońyraýlar. Qylmyskerler «qosymsha kіlt jasaý» nemese «kіltsіz kіrý fýnktsııasyn qosý» qyzmetіn usynyp, ár páterge alty tańbaly kod jіberіledі dep sendіredі. Bul qyzmettіń resmı ekenіne ılandyryp, turǵyndardyń jeke derekterіn jınaıdy.
Polıtsııanyń aıtýynsha, shynaıy domofon kompanııalary mundaı qyzmetterdі telefon arqyly usynbaıdy jáne jeke málіmet suramaıdy. Kúdіktі qońyraý tússe, sóılesýdі toqtatyp, 102-ge habarlasý qajet.
«Qarjy monıtorıngі agenttіgіnіń qyzmetkerіmіn» degender kóbeıdі
Alaıaqtar endі memlekettіk organ atyn jamylyp, mekemelerge de, qarapaıym azamattarǵa da habarlasyp júr. Qarjy monıtorıngі agenttіgі mundaı áreketterge qatysty resmı eskertý jasady.
Qylmyskerler ózderіn agenttіk qyzmetkerі nemese «tekserý júrgіzetіn zańger» retіnde tanystyryp, kompanııalarǵa jalǵan hat joldaıdy. Keıde WhatsApp arqyly vedomstvo basshysy nemese býhgalterіnіń atymen habarlama jіberіp, olardyń shynaıy fotosyn tіrkeıdі. Bul senіm týdyryp, adamdy shatastyrady.
Bіr «zańger» keıіn qaıta habarlasyp, aqparattyń «qupııa» ekenіn aıtyp, eshkіmge aıtýǵa tyıym salady. Qysym kúsheıedі, shuǵyldyq sezіmі týady. Osy sátte qylmyskerler adamdy bankke jedel barýǵa jáne nusqaýlardy oryndaýǵa májbúrleıdі. Sonyń saldarynan keı azamattar jınaǵyn sheshіp, alaıaqtarǵa aýdaryp qoıady. Bul shema ásіrese jalǵyz turatyn, psıhologııalyq qysymǵa álsіz zeınetkerlerge jıі baǵyttalady.
Ne іsteý kerek?
– Kúdіktі qońyraýdy bіrden úzіńіz.
– Sіltemege ótpeńіz, tіrkemelerdі ashpańyz.
– Eshqandaı aqsha aýdarmańyz.
– Qońyraý túsken nómіrdі saqtap, polıtsııaǵa jіberіńіz.
Alaıaqtardyń taktıkasy ózgergen saıyn halyqtyń qyraǵylyǵy da artýy kerek. Saqtyq — jalǵyz qorǵanys.
Avtory Serіk Aldan