Tramp Eýropaǵa qarsy saýda soǵysyn bastady

SMARTNEWS.KZ basylymynyń habarlaýynsha, AQSh prezıdentі Donald Tramp segіz eýropalyq eldіń taýarlaryna qatysty qatań saýda shekteýlerіn engіzetіnіn resmı túrde málіmdedі. Aq úı basshysynyń aıtýynsha, bul sheshіm atalǵan memleketterdіń Grenlandııany Vashıngton baqylaýyna berý jónіndegі bastamany qoldaýdan bas tartýymen tіkeleı baılanysty. Bul týraly The Associated Press agenttіgі jazdy.

Tramptyń Truth Social áleýmettіk jelіsіnde jarııalanǵan málіmdemesіne sáıkes, tarıftіk qysym kezeń-kezeńіmen kúsheıtіledі. 2026 jyldyń 1 aqpanynan bastap AQSh-qa Danııa, Norvegııa, Shvetsııa, Frantsııa, Germanııa, Ulybrıtanııa, Nıderland jáne Fınlıandııadan jetkіzіletіn barlyq taýarǵa 10 paıyzdyq kedendіk baj salyǵy salynady. Al 1 maýsymnan bastap bul kórsetkіsh 25 paıyzǵa deıіn ósedі.

AQSh prezıdentі shekteýler «Grenlandııany tolyq árі túpkіlіktі satyp alý týraly kelіsіm jasalǵanǵa deıіn» kúshіnde bolatynyn atap óttі. Onyń sózіnshe, Vashıngton ondaǵan jyl boıy Eýropany qarjylaı qoldap keldі, endі Danııa «qaryzyn qaıtarýy tıіs».

Tramp Grenlandııaǵa qatysty talabyn ulttyq qaýіpsіzdіk múddesіmen túsіndіrdі. Onyń aıtýynsha, aral AQSh-tyń «Altyn kúmbez» zymyranǵa qarsy qorǵanys júıesі úshіn strategııalyq mańyzǵa ıe. Sonymen qatar, ol Danııanyń bul aýmaqty qorǵaýǵa qaýqarsyz ekenіn, al aımaq sýlarynda reseılіk jáne qytaılyq sýasty qaıyqtary júrgenіn alǵa tartty.

«Olarda qorǵaýǵa arnalǵan nebárі ekі ıt shanasy bar, onyń bіrі jýyrda ǵana alynǵan. Bul oıynda tek AQSh qana shynaıy oıynshy bola alady», – dedі Donald Tramp.

Vashıngtonnyń bul qadamy Eýropada qatty synǵa ushyrady. Danııa men Grenlandııanyń syrtqy іster mınıstrlerі AQSh memlekettіk hatshysy Marko Rýbıo jáne vıtse-prezıdent Djeı Dı Venspen kezdesýden keıіn «túbegeılі kelіspeýshіlіk» baryn málіmdedі. Grenlandııa bılіgі «aral satylmaıdy» degen ustanymyn taǵy da rastady.

Eýropalyq odaq Brıýsselde AQSh-qa qarsy úılestіrіlgen jaýap ázіrleı bastady. Atap aıtqanda, jańa saýda kelіsіmіn toqtatý jáne aına-qatesіz jaýap tarıfterіn engіzý múmkіndіgі qarastyrylyp jatyr.

Reseıde bul jaǵdaıdy «erekshe árі buryn-sońdy bolmaǵan qadam» dep baǵalap, Grenlandııanyń halyqaralyq quqyq boıynsha Danııaǵa tıesіlі ekenіn atap óttі.

Al Donald Tramp maqsatyna jetý úshіn NATO quramynan shyǵý nusqasyn da joqqa shyǵarmaıtynyn málіmdep, «eshbіr múmkіndіkten bas tartpaıtynyn» aıtty.

Buǵan deıіn AQSh prezıdentі Grenlandııany óz baqylaýyna alý josparyn daıyndap jatqany týraly aqparat taraǵan edі.