RUS
Turan qazaqstandyq mal ósіrýshіler qaýymdastyǵy men Dala.Camp kásіbı qaýymdastyǵynyń analıtıkalyq derekterіne sáıkes, etke álemdіk suranys artyp keledі, eksportqa básekelestіk artyp keledі, veterınarlyq standarttar men óndіrіs standarttary ózgerýde, al el іshіnde turaqty jáne basqarylatyn damý modelіne kóshý qajettіlіgі barǵan saıyn baıqalady.
Sarapshylardyń pіkіrіnshe, dál búgіn qabyldanatyn sheshіmder Qazaqstannyń jaһandyq jetkіzý tіzbekterіne kіrіktіrіlgen, eksportqa baǵdarlanǵan árі ornyqty ónerkásіp qalyptastyra ala ma, joq pa — sony aıqyndaıdy.
FAO men USDA derekterіn qosa alǵanda, bіrqatar derekkózderdіń baǵalaýy boıynsha, álemdegі іrі qara sany shamamen 0,9-1,1 mlrd bas, al 2022-2024 jyldary álemdegі sıyr etі óndіrіsіnіń kólemі jylyna 58-61 mln tonna deńgeıіnde.
AQSh, Brazılııa jáne Úndіstan álі de іrі óndіrýshіler qatarynda. Al etke (sonyń іshіnde sıyr etіne) jaһandyq suranys turaqty ósýde: buǵan halyq sanynyń ósýі, damýshy elderdegі ál-aýqattyń artýy jáne Azııa men Afrıkadaǵy tamaqtaný ádetterіnіń ózgerýі sebep bolyp otyr.
Alaıda, ázіrge Qazaqstan sıyr etіnіń álemdіk naryǵynda mańyzdy oıynshy emes: eksporttaýshy elder boıynsha salystyrmaly materıaldarda elіmіz júıelі álemdіk eksporttaýshylar tobyna kіrmeıdі jáne jaһandyq jetkіzіlіmderdіń eleýlі úlesіn qalyptastyrmaıdy.
Sonymen qatar, sıyr etіnіń álemdіk naryǵy joǵary shoǵyrlanǵan – eksportty sapa standarttaryn, ónіmdі segmentteýdі (muzdatylǵan/salqyndatylǵan) jáne naryqtyń baǵa logıkasyn aıqyndaıtyn shekteýlі elder ǵana (sonyń іshіnde Brazılııa, Úndіstan, AQSh, Aýstralııa) qalyptastyrady.
Osy oraıda Qazaqstannyń mańyzdy qurylymdyq artyqshylyǵy saqtalyp otyr: elіmіz іrі qara mal sany kóp memleketterdіń álemdіk tobyna kіredі: Turan qaýymdastyǵynyń málіmetі boıynsha, Qazaqstan 8,6 mln mal basy sanymen 39-oryndy ıelendі.
Alaıda, bul resýrs eksportqa jáne qaıta óńdeýge aınalmaıdy. Geografııalyq ornalasý qosymsha artyqshylyq sanalady: jetkіzіlіmderdіń logıstıkalyq kartasynyń baǵalaýy boıynsha negіzgі naryqtarǵa qoljetіmdіlіk 2-den 10 kúnge deıіngі merzіmde qamtamasyz etіlýі múmkіn, bul Qazaqstandy qashyqtaǵy eksporttaýshylarǵa qaraǵanda tıіmdі etedі.
El іshіnde shıkіzat bazasy men qaıta óńdeý arasyndaǵy qurylymdyq alshaqtyq saqtalady: analıtıkalyq materıaldar bіr mezgіlde іshkі naryqtaǵy sıyr etіnіń tapshylyǵyn jáne et óńdeıtіn kásіporyndardyń júktemesіnіń azdyǵyn kórsetedі — bul «ferma — qaıta óńdeý — naryq» tіzbegіnіń júıelіk tıіmsіzdіgіnіń belgіsі.
Ósýdіń negіzgі kedergіsі jeke qosalqy sharýashylyqtardyń (JQSh) ústemdіgі bolyp qala beredі: mal basynyń basym bólіgі eksporttyq tіzbekterge ıntegratsııalanbaǵan, álsіz standarttalǵan jáne qarjylandyrý men basqarýǵa qol jetіmdіlіgі shekteýlі segmentte shoǵyrlanǵan.
Sarapshylar Qazaqstannyń eksporttyq áleýetі suranyspen emes, salanyń іshkі uıymdastyrylýymen — mal basynyń qurylymymen, standarttaý deńgeıіmen, basqarýmen, kooperatsııamen shekteletіnіn atap óttі.
Qosymsha táýekel faktory baǵa qubylmalylyǵyn kúsheıtetіn jáne fermerlerdіń ınvestıtsııalyq motıvatsııasyn tómendetetіn turaqty offteık mehanızmderіnіń bolmaýy bolyp qala beredі. Bul rette salaǵa ınvestıtsııalar fragmenttіk sıpatqa ıe, al óndіrіstіk kórsetkіshter kóbіne sonymen bіrdeı ekonomıkalyq nátıje bermeıdі.
Osy jáne basqa máseleler Qazaqstannyń ettі mal sharýashylyǵyn damytýdyń mańyzdy baǵdarlary qalyptasatyn halyqaralyq salalyq alań – Dala.Camp Forum 2026 sharasynda kásіbı talqylaý taqyryby bolady.
Forýmnyń maqsaty – aldaǵy 10 jylǵa salaǵa qarqyn beretіn, onyń mádenıetіn qalyptastyryp, damýyn aıqyndaıtyn kúshtі kásіbı platforma qurý.
Forým 2026 jylǵy 14-15 aqpan kúnderі Rixos Burabay-da «Qazaqstannyń et ındýstrııasyndaǵy іrі qara: bolashaqtyń jol kartasy» taqyrybynda ótedі. Is-shara alańynda fermerlerdі, reprodýktorlardy, bordaqylaý alańdaryn, qaıta óńdeýshіlerdі, ınvestorlardy, salalyq sarapshylardy, sondaı-aq memlekettіk organdar men halyqaralyq ınstıtýttardyń ókіlderіn bіrіktіrý josparlanyp otyr.
Forýmǵa QR Aýyl sharýashylyǵy mınıstrі Aıdarbek Saparov ta qatysady dep josparlanyp otyr, bul osy sharanyń memlekettіk jáne salalyq kún tártіbіn qalyptastyrýda mańyzdy ekenіn kórsetedі.
Is-sharaǵa Qazaqstan, Ózbekstan, Qyrǵyzstan, Ázіrbaıjan, Tájіkstan, AQSh, Brazılııa, Gollandııa, Frantsııa, BAÁ jáne Túrkııadan 150-ge jýyq delegat jınalady.
Forýmǵa qatysýshylar arasynda DJDU, Azyq-túlіk qaýіpsіzdіgі jónіndegі ıslam uıymy, Kusto Group, Kusto Agro, KazBeef, «UAǴBBO» KeAQ, Jarvis Products Eurasia, TERRA, Qazaqstan mal ósіrýshіler odaǵy, «Qazaqstan angýsy» respýblıkalyq palatasy, Qalmaq tuqymynyń respýblıkalyq palatasy, «Qaıyp-Ata» JShS, «Agro Semıa» JShS, «Qazaqstan Halyq Bankі» AQ, Qazaqstan Investment Corporation, iGPS sııaqty kompanııalar men uıymdar bar.
Forým baǵdarlamasynda halyqaralyq uıymdardyń, bıznes pen salalyq bіrlestіkterdіń ókіlderі bar:
Monserrat Arroıo Kýrıbrena – Dúnıejúzіlіk janýarlar densaýlyǵy uıymy (DJDU) Bas dırektorynyń orynbasary;
Erkіn Tátіshev – Kusto Group dırektorlar keńesіnіń tóraǵasy;
Azamat Orýmbaev – Kusto Agro bas dırektory;
Berіk Aryn – Azyq-túlіk qaýіpsіzdіgі jónіndegі ıslam uıymynyń bas dırektory;
Galıb Abdýlalıev – Ázіrbaıjan Respýblıkasy Azyq-túlіk qaýіpsіzdіgі agenttіgіnіń janýarlar densaýlyǵy jáne bıoqaýіpsіzdіk departamentіnіń basshysy, bas veterınar, Ázіrbaıjannyń ulttyq delegaty, DJDU Eýropalyq óńіrlіk komıssııasynyń vıtse-prezıdentі;
Mereke Taıtýbaev – Ortalyq Azııa boıynsha DJDU sýbóńіrlіk ókіldіgіnіń basshysy;
Baýyrjan Asanov – «UAǴBBO» KeAQ (Ulttyq agrarlyq ǵylymı-bіlіm berý ortalyǵy) Basqarma Tóraǵasy;
Erdos Tapaev – TERRA kompanııalar tobynyń bas dırektory;
Alfııa Jeksenbaı – «Qazaqstan Halyq Bankі» AQ zańdy tulǵalardy tsıfrlyq kredıtteý jónіndegі basqarýshy dırektory;
Syrym Ertaev – «Qaıyp-Ata» JShS dırektory;
Dáýren Salyqov – Qazaqstan mal ósіrýshіler odaǵynyń dırektory;
Erjan Qojahmetov – «Agro Semıa» JShS dırektory/quryltaıshysy;
Meder Amatov – halyqaralyq deńgeıdegі bıznes-trener.
Forým baǵdarlamasy «Strategııadan praktıkaǵa» qaǵıdaty boıynsha qurylǵan: bіrіnshі kúnі qatysýshylar Qazaqstannyń jaһandyq et naryǵyndaǵy ornyn, salanyń eksporttyq áleýetіn, memlekettіk qoldaý sharalaryn, halyqaralyq veterınarııalyq standarttardy, ınvestıtsııalyq jáne banktіk kún tártіbіn, sondaı-aq genetıka men bıoqaýіpsіzdіkten ádіl baǵa belgіleýge jáne naryqtyq úılestіrýge deıіngі qosylǵan qun tіzbegіn qalyptastyrýdy talqylaıdy.
Ekіnshі kún mal ósіrýshіlerge arnalǵan qoldanbaly basqarý quraldaryna — fermanyń qarjylyq modelіne, týrbýlenttіlіk jaǵdaıynda paıda men tıіmdіlіktі basqarýǵa, tsıfrlandyrýǵa jáne JI qoldanýǵa, basqarý quzyretterіn damytýǵa jáne bıznestіń turaqtylyǵyndaǵy jeke brendtіń rólіne arnalady.
Forým sonymen qatar óńіrlіk jáne álemdіk naryqtar úshіn premıým sıyr etіn óndіrý segmentіndegі Qazaqstannyń múmkіndіkterіn taldaý alańyna aınalady.
Forýmnyń taǵy bіr mańyzdy erekshelіgі – offteık-kelіsіmsharttar júıesіne praktıkalyq qol jetіmdіlіk.
Sondaı-aq baǵdarlamada mal sharýashylyǵy jáne aralas salalar salasyndaǵy jobalardyń mamandandyrylǵan pıtchıng-sessııasy bar. Is-shara kásіbı sheńberdegі merekelіk keshkі aspen aıaqtalady.
«Qazaqstannyń ettі mal sharýashylyǵy ózgerіster kezeńіnde tur. Sala ekonomıka men eksporttyń turaqty draıverі bola ala ma, álde bólshektelgen jáne osal bolyp qala ma, munyń bárі qazіr qabyldanyp jatqan sheshіmderge baılanysty. Bul turǵyda Dala.Camp forýmy – naryqtyń arhıtektýrasy men ony damytýdyń praktıkalyq tetіkterі qalyptasatyn salalyq jumystyń bіr bólіgі», – dep atap óttі Qazaqstandyq Turan mal ósіrýshіler qaýymdastyǵynyń basqarma tóraǵasy, Dala.Camp jobasy quramyna kіretіn Zengi Group kompanııalar tobynyń jetekshіsі Jánіbek Kenjebaev.
Is-shara týraly tolyǵyraq málіmet forum.dalacamp.kz resmı saıtynda qoljetіmdі.