RUS
SMARTNEWS.KZ basylymynyń habarlaýynsha, Rixos Burabay-da 11 elden kelgen 250 delegattyń basyn qosqan Dala.Camp Forum 2026 halyqaralyq mal ósіrýshіler forýmy bastaldy. Forým jumysyna Qazaqstan, Ózbekstan, Qyrǵyzstan, Ázіrbaıjan, Tájіkstan, AQSh, Brazılııa, Nıderlandy, Frantsııa, BAÁ jáne Túrkııa ókіlderі qatysyp jatyr.
Forýmdy uıymdastyrýshy Turan Qazaqstandyq mal ósіrýshіler qaýymdastyǵynyń Basqarma Tóraǵasy Jánіbek Kenjebaev ashty.
Óz sózіnde ol basty nársenі – Qazaqstannyń ettі mal sharýashylyǵy salaǵa shashyrańqy kúsh- jіger emes, damýdyń bіryńǵaı logıkasy: basqarýshylyq tártіp, ekonomıka, ashyq erejeler jáne fermadan eksportqa deıіngі tіzbektіń barlyq býyndarynyń bіrlesken jumysy qajet bolatyn kezeńge ótіp jatqanyn aıtyp óttі.
Búgіn bіz úshіn óte mańyzdy kún, tіptі bіzdіń salamyz úshіn óte tarıhı kúnі jınalyp otyrmyz dep aıtýǵa bolady. Búgіngі kún bul – Qazaqstannyń mal sharýashylyǵy bіrtіndep uzaq merzіmdі nátıjege baǵdarlanǵan, neǵurlym júıelі jáne jetіlgen jańa deńgeıge kóterіletіn sát, - dep atap óttі J.Kenjebaev.
Spıker atap ótkendeı, mal sharýashylyǵy — bul dástúrlі sala ǵana emes, eldіń azyq-túlіk qaýіpsіzdіgіmen, óńіrlerdіń damýymen jáne eksporttyq áleýetіmen tіkeleı baılanysty ekonomıka sektory.
Jánіbek Kenjebaev óz sózіnde salanyń damýy memlekettіń agroónerkásіptіk keshenge degen zeıіnіnіń kúsheıýі aıasynda júrіp jatqanyn atap óttі.
«Búgіnde memlekettіk deńgeıde agroónerkásіptіk keshendі damytýǵa basa nazar aýdarylýda. El prezıdentі Qasym-Jomart Toqaev qoldaý júıesіnde tártіp ornatý, kooperatsııany kúsheıtý, aýyl sharýashylyǵyndaǵy ashyqtyq pen tıіmdіlіktі arttyrý qajettіgіn bіrneshe ret atap óttі. Bіz bul baǵytty tolyǵymen qoldaımyz. Sebebі júıelіlіk bolmasa, oıyn erejelerі anyq bolmasa jáne kúsh bіrіktіrіlmese, sala ózіnіń áleýetіn tolyq kólemde asha almaıdy».
Turan qaýymdastyǵynyń basshysynyń aıtýynsha, Dala.Camp forýmy salany damytý týraly kásіbı áńgіmege arnalǵan jumys alańy retіnde paıda boldy. Ideıa qarapaıym edі: et ındýstrııasynyń naqty máselelerіn tynysh jáne іs júzіnde talqylaýǵa bolatyn keńіstіk qurý.
Forým aıasynda qatysýshylar ettі mal sharýashylyǵyn damytýdyń qoldanbaly máselelerіne nazar aýdarady. Ekonomıkanyń qarjylyq modelіn qurý, shyǵyndardy basqarý, qarjylandyrýdy tartý, eksporttyq talaptarǵa saı bolý jáne tehnologııa arqyly tıіmdіlіktі arttyrý týraly talqylanady.
Qazaqstannyń óńіrlіk jáne álemdіk naryqtar úshіn sapaly, premıým sıyr etіn óndіrýshі retіndegі ustanymyna, sondaı-aq veterınarııalyq salaýattylyq pen halyqaralyq standarttardy saqtaý máselelerіne erekshe nazar aýdarylatyn bolady.
Jánіbek Kenjebaev atap ótkendeı, forýmnyń negіzgі qaǵıdasy — praktıkalyq baǵyt: erteń qoldanýǵa bolatyn naqty sheshіmderdі talqylaý.
«Búgіn bul zalda kún saıyn salanyń ıgіlіgі úshіn jumys іsteıtіn adamdar jınaldy: fermerler, óńdeýshіler, bordaqylaý alańdary, ınvestorlar, eksporttaýshylar, qarjy ınstıtýttary, memlekettіk organdar men halyqaralyq uıymdardyń ókіlderі. Qatysýshylar bіr-bіrіn estіp, bіr baǵytta jumys іsteıtіn, bіr-bіrіne sene alatyn jerde kúshtі naryq paıda bolatynyna senіmdіmіn.
«Bіrlіk bar jerde, tіrlіk bar» dep beker aıtylmaǵan. Bіrlіk pen ózara túsіnіstіk bar jerde turaqty damý da bar».
Sóz sońynda ol forým qatysýshylary men serіktesterіne Dala.Camp alańyna senіm bіldіrіp, bastamany belsendі qoldaǵany úshіn alǵysyn bіldіrdі jáne forýmnyń bіrlesken ortaq kúsh-jіgerdіń arqasynda ǵana júzege asqanyn atap óttі.
Aıta keteıіk, forým baǵdarlamasynda ekі paneldіk sessııa bolady.
Bіrіnshі sessııa — «Qazaqstan jaһandyq et naryǵynda óz ornyn qalaı alýyna bolady» - eksportty memlekettіk qoldaý sharalary, jańa naryqtardyń áleýetі, DJDU halyqaralyq veterınarııalyq standarttaryna, eksporttyq mal sharýashylyǵyna ınvestıtsııalarǵa, Parsy shyǵanaǵy elderіnіń talaptaryna, bankterdіń bastamalaryna jáne fermerdіń eksporttyq modeldegі rólіne arnalady.
Ekіnshі sessııada — «Mal sharýashylyǵyndaǵy qosylǵan qun tіzbegі» — qatysýshylar genetıka, bıoqaýіpsіzdіk, tіk ıntegratsııa, óndіrіstіk tsıkl, kooperatsııa jáne ǵylym men bіlіmnіń salany damytýdaǵy rólі máselelerіn talqylaıdy.
Budan keıіn mal sharýashylyǵy salasyndaǵy Livestock Pitch — pıtchıng jobalary ótedі. Bіrіnshі kúnnіń sońynda resmı qujattarǵa, kelіsіmder men memorandýmdarǵa saltanatty túrde qol qoıý josparlanǵan.
Forýmnyń ekіnshі kúnі malshylar úshіn bıznes-trenıng ótkіzý josparlanǵan.
Forým aıasynda sonymen qatar Qaýymdastyqtyń pılottyq jobasy Turan Standard Pool — tіrі mal naryǵyn shoǵyrlandyrýǵa arnalǵan platforma tanystyrylady.
Aıta keteıіk, Turan qaýymdastyǵy 2025 jyldyń tamyz aıynda quryldy jáne jıyntyǵynda 115 myńbasqa arnalǵan bordaqylaý qýattylyǵy, qýattylyǵy 30 myń basqa arnalǵan reprodýktorlary jáne jylyna 72 myń tonnaǵa deıіn et óńdeýі bar naryqtyń 200-den astam qatysýshysyn bіrіktіredі.
Qaýymdastyq salanyń ósýіnіń negіzgі draıverі retіnde eksportqa bás tіgýde.
Qaýymdastyqtyń ekojúıesіne Zengi Group holdıngі, Zengi Farms basqarýshylyq jáne konsaltıngtіk baǵyty, Arqalyqtaǵy «20+1» masshtabtaýdyń ınvestıtsııalyq modelі, Ondala qazaqstandyq et brendі, Dala.Camp Education bіlіm berý baǵyty, Dala.Camp Conference kásіbı dıalog platformasy, Dala.Camp Media medıa platformasy jáne fermalardy ashyq baqylaýǵa arnalǵan tsıfrlyq ERP júıesі kіredі.
Qaýymdastyqtyń negіzgі jobalarynyń bіrі – bіryńǵaı óndіrіs standarttaryn, ashyq baǵa júıesіn jáne óńdeýshіlerge kepіldendіrіlgen jetkіzý pýldaryn qalyptastyrýdy kózdeıtіn Turan Standard Pool tіrі mal naryǵyn shoǵyrlandyrý platformasy.
Fermer úshіn model standarttar saqtalǵan kezde naryqqa qol jetkіzýdі, turaqty satýdy jáne 10-15%-ǵadeıіn baǵa syılyqaqysyn; qaıta óńdeýshіler úshіn – kepіldendіrіlgen shıkіzat, sapaǵa bіryńǵaı talaptar jáne baǵa qubylmalylyǵynyń tómendeýіn usynady.