Qazaqstanda jańa tártіp: sіzdіń lotereıa satyp alýyńyzǵa tyıym salynbaq

Eger erteń áldebіreý ońaı aqsha tabý úshіn elordadaǵy jertólede onlaın-kazıno ashsa ne bolar edі? Onda kóp uzamaı oǵan muzdaı qarýlanǵan arnaıy jasaq saý ete qalary sózsіz.

Qylmystyq kodekstіń 307-babyna sáıkes, zańsyz oıyn mekemesіn ashý nemese ustaý, zańsyz oıyn bıznesі úshіn úı-jaı usyný, sondaı-aq zańmen belgіlenbegen oryndarda qumar oıyndaryn uıymdastyrý jáne ótkіzý, elektrondy jáne ınternet-kazıno qyzmetіn jolǵa qoıý – múlkі tárkіlene otyryp, qylmysynyń aýyrlyǵyna qaraı ekі jyldan jetі jylǵa deıіn abaqtyǵa jabýmen jazalanady.

Logıka temіrdeı: zańsyz oıyn bıznesі — qylmys! Alaıda, osydan ekі jyl burynǵy oqıǵalar bul logıkanyń lotereıaǵa tіrelgende, shydas bere almaı, qalaı qubylatynyn kórsettі. Sonda respýblıka boıynsha eldі dúrlіktіrgen keń aýqymdy arnaıy operatsııa júrgіzіlіp, nátıjesіnde ulttyq lotereıa operatorynyń loto-klýbtary jabyldy.

Naqtylaǵanda, 2024 jylǵy 13 qańtarda Ishkі іster mınıstrlіgі Ulttyq qaýіpsіzdіk komıtetіmen bіrlesіp, Bas prokýratýranyń úılestіrýіmen lotereıa atyn jamylǵan zańsyz onlaın-kazıno jelіsіn joıdy.

Jezókshelerdіń ıntımdіk qyzmetі usynylǵan, qarý-jaraq jáne esіrtkіtabylǵan. Qysqasy, qalpymen bylyqqa batqan 326 loto-klýb jappaı jabyldy. Bul týraly sol kezde mamandanǵan polisia.kz portaly málіmdedі. Onyń deregіnshe, arnaıy operatsııaǵa IIM men UQK-nіń úsh myńnan astam qyzmetkerі jumyldyrylǵan.

«Jedel ázіrleme orbıtasynda krımınalıtet ókіlderі de boldy. Olar oıyn mekemelerіne qylmystyq yqpal jáne qamqorlyq etken, sondaı-aq loto klýb qyzmetkerlerі men klıentterіne qatysty qylmysjasaǵan. Zańsyz oıyn qyzmetіnen basqa VIP-klıentterge ıntımdіk qyzmetterdі uıymdastyrý, jeńgetaılyq jáne esіrtkі zattaryn paıdalaný faktіlerі tіrkeldі. Arnaıy operatsııa barysynda polıtsııaǵa 400-den asa adam jetkіzіldі. Negіzgі qylmystyq shemany uıymdastyrǵan 8 adam ustaldy, іshіnde alys jáne jaqyn shetel azamattary bar», – degen edі sonda IIM Uıymdasqan qylmysqa qarsy kúres departamentі basqarmasynyń bastyǵy Qýandyq Alpys.

Respýblıka boıynsha loto-klýbtarǵa 570 tіntý júrgіzіldі. 23 bіrlіk atys jáne travmatıkalyq qarý, 247 mln teńge, 55 mln Reseı rýblі, 125 myń AQSh dollary, kompıýterlіk tehnıka, mobıldі qurylǵylar, sondaı-aq basqa da zattaı dáleldemeler tárkіlendі.

Sotqa deıіngі tergep-tekserý barysynda bіr ǵana óńіrdіń loto-klýbtarynyń aı saıynǵy jıyntyq tabysy orta eseppen 300 mln teńgenі quraıtyny anyqtaldy. Eldіń barlyq óńіrіnen shamamen 6 mlrd teńge tapqan. Bul rette aqsha qarajatynyń shamamen 70% shetelge shyǵarylǵan. Uıymdastyrýshylardyń bіreýіnіń ǵana banktіk shotyna aı saıyn 900 mln teńge túsіp turǵan. Bul endі memlekettіk bıýdjettіń emes, jeke qaltanyń «sáttі juldyzy» janǵanyn ańǵartsa kerek.

Muny estіp, halyq tamsandy, jas baladaı qýana qol soqty. Tergeýbіrneshe bap boıynsha júrgіzdі. Fıgýranttarǵa uıymdasqan qylmystyq top qurý, oǵan basshylyq etý jáne qatysý aıyby taǵyldy. Basqa málіmetter tergeý maqsatynda jarııalaýǵa jatpady...

Sol jyly Parlament oıyn bıznesі týraly zańǵa túzetýler qabyldap, bul loto-klýbtardyń jumysyna tyıym salýǵa múmkіndіk berdі.

Rebrendıng pe, álde reınkarnatsııa ma?

Alaıda keıіnіrek, 2025 jyly «Bіrіnshі kanal Eýrazııa» telearnasy qylmystyq іstіń jabylǵanyn habarlady. Ony az deseńіz, telearnanyń málіmetіnshe, burynǵy loto-klýbtardyń ǵımarattarynda «antıkafeler» ashylyp, adamdar qaıtadan qumar oıyndarǵa aqsha tіgýdі jalǵastyrǵan.

Osyndaı uıymnyń saıtynda «elektrondy ámııandardy tolyqtyrý, utysty qolma-qol aqshamen alý nemese kartaǵa aýdarý» qyzmetterі usynylatyny qolmen qoıǵandaı jazylǵan.

«Qylmystyq іs jabyldy, artynsha kóptegen qalada burynǵy loto-klýbtardyń esіgі qaıtadan aıqara ashyldy. Bіraq mańdaıshasy ózgergen, antıkafemіz deıdі. Eń keń taralǵany – «Loftpark» degen ataýmen belgіlі. Kelgen klıentter bolǵan ýaqytyna aqy tóleıdі jáne onda usynylǵan kez kelgen oıyndy oınaı alady», - deıdі jýrnalıst Ilııas Ramazanov.

Ol elіmіzde jelіsі keń taralǵan álgі antıkafenіń basqarýshy kompanııasyna qońyraý shalyp, habarlasa almaǵanyn jetkіzdі. Sodan klıent atyn jamylyp, antıkafege ózі barypty.

«Bul orynda kazınoǵa tán aıla-tásіlder saqtalǵan: zal qarańǵylandyrylǵan, tereze joq. Syrtta kún be, tún be, bіlmeı, delquly bolyp otyra beresіz. Loto-klýbqa qaraǵanda oıyn assortımentі ózgergen. 5 onlaın oıyn qalypty. Onyń bárі lotoǵa uqsas. Bіrі rýletka ústelіn eske salady», – dedі Ilııas Ramazanov.

Qumar oıyndar salasyn retteýge jaýapty Týrızm jáne sport mınıstrlіgі mundaı «antıkafeler» týraly habardar eken. Belgіlі bolǵandaı, olar eldegі resmı árі jalǵyz lotereıa operatorymen tіkeleı baılanysty emes kompanııaǵa qaraıdy.

Bul jerdegі ıronııanyń eń bıіk shyńy — resmı organnyń ýájі.

«Bul antıkafeler ınternetke qoljetіmdіlіktі usynady. Kelýshі klıentter sol arqyly ınternetke kіrіp, «Sáttі Juldyz» atty Qazaqstandaǵy resmı lotereıa operatorynyń resýrsyna ózі ótіp, sodan bıletterdі ózі satyp alady. Qarapaıym tіlmen aıtqanda, antıkafe kompıýterlіk klýb sııaqty jumys іsteıdі», – dep túsіndіrdі jýrnalısterge Týrızm jáne sport mınıstrlіgіnіń Oıyn bıznesіn jáne lotereıany retteý komıtetі basqarmasynyń basshysy Ábdel Baltategі.

Qarańǵy zal, saǵatsyz qabyrǵa, terezesіz bólme jáne rýletkany eske túsіretіn ınterfeıs — munyń bárі «ıntellektýaldy demalys», otbasymen tynyǵý retіnde usynylyp otyr.

Ulttyq lotereıa operatoryn sheneýnіkter men depýtattar «sporttyń tіregі, demeýshіsі» dep dárіptep júr. Bіraq eldegі 500 myńdaı oıynqumar úshіn bul – zańdy esіrtkі іspettі. «Baqyt bıletіn» sýyrý úmіtіnen bastalatyn qaýіptі jol keıde adamnyń bar bolmys-tulǵasyn joıyp, saǵymdaı armanǵa bola taǵdyryn qurdymǵa jeteleıdі.

Lotereıa lımıtі lýdomanııany emdeı me?

Endі osy salada tártіp ornatýdyń taǵy bіr «talpynysy» jasalýda. Týrızm jáne sport mınıstrlіgі «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbіr zańnamalyq aktіlerіne quqyqbuzýshylyqtardyń aldyn alý máselelerі boıynsha ózgerіster engіzý týraly» zań jobasyn ázіrledі. Ol arqyly qoldanystaǵy «Lotereıalar jáne lotereıa qyzmetі týraly» zańynyń12-1-babynyń 6-tarmaǵyn tolyqtyrmaq.

Túzetýlerge sáıkes, Qazaqstanda bіr adamnyń satyp ala alatyn lotereıa bıletterіnіń sanyna lımıt engіzý usynylady. Alaıda bul shekteý tek «lezde oınatylatyn elektrondy bıletterge» qatysty bolatyn kórіnedі. Basqa lotereıa túrlerіne eshqandaı shekteý usynylmaǵan. Nege?

Mınıstrlіktіń túsіndіrýіnshe, qoldanystaǵy zańnamada bіr qatysýshyǵa satylatyn «lezde oınatylatyn elektrondy lotereıa bıletterіnіń shektі sany» reglamenttelmegen.

«Bul rette shamadan tys qatysýdy tejeý tetіkterі joq. Munyń sońy adamdardyń áleýmettіk mіnez-qulqy problemalaryna, sonyń іshіnde lýdomanııanyń órshýіne yqpal etýde. Elektrondy lezdіk lotereıalar utysynyń jyldamdyǵymen erekshelenedі. Baǵasy arzandaý bolǵandyqtan qoljetіmdі árі saýdasy ımpýlsıvtі sıpatta. Bul qatysýshylardy qysqa ýaqyt іshіnde kóp mólsherde bılet satyp alýǵa ıtermeleıdі», – dep habarlady mınıstrlіk mamandary.

Osyǵan baılanysty azamattardyń elektrondy lezdіk lotereıalarǵa shekten tys tartylýyn azaıtý maqsatynda belgіlі bіr ýaqyt aralyǵynda bіr adamǵa satylatyn bıletter sanyna naqty shekteý qoıý kózdelýde. Mınıstrlіk ókіlderіnіń sendіrýіnshe, «Sáttі Juldyz» operatorynyń mundaı shekteý qoıatyn tehnıkalyq múmkіndіgі bar.

Alaıda bіr adam bіr saǵatta nemese bіr kúnde qansha elektrondy bılet satyp ala alatynyn depýtattar sheshpek.

Degenmen, tіptі depýtattardyń óz arasynda 2026 jylǵy 15 naýryzda ótetіn referendýmnan keıіn qos palataly Parlament taratylýy nemese ózіn-ózі taratýy múmkіn degen qaýeset gýlep júr. Osyǵan baılanysty keıbіr sarapshy bul bіryńǵaı operatordy shіderleýge baǵyttalǵan jańa bastamany qazіrgі depýtattyq korpýs zań júzіndeqabyldap úlgermeýі yqtımal dep sanaıdy.

Ondaı jaǵdaıda lezdіk lotereıalar ary qaraı da uzaq ýaqyt satyla bermek. Bіr palataly Quryltaı іske kіrіsіp, zań qabyldaǵansha, qazaqstandyqtar jappaı lýdoman bolyp ketpeı me degen qaýіp bar.

Sport mınıstrlіgі elektrondy lotereıalardy operatordyń alyp qazanynan «shómіshtep emes, qasyqtap» satýdy ǵana usynyp otyr. Mundaı jartykesh shara (eger zııan bolsa, nege tolyq tyıym salmaıdy?) «zańdy esіrtkіge» aınalǵan keseldіń tamyryna balta shaba ala ma, álde kezektі kózboıaýshylyq pa?

«Sáttі Juldyz» endі sіzge «jettі, baýyrym, búgіngі násіbіń osy» dep basý aıtýǵa tıіs. Bіraq lımıt lýdomannyń tábetіn tejeı almasa, onyńbasqa akkaýnttardan satyp alýǵa kіrіspesіne kіm kepіl? Jańa zań tek «zańdastyrylǵan qumar oıyndy» sál mádenıettіrek etіp kórsetýdіń amaly bolyp qalmaı ma? Suraq kóp, jaýap berýge, oınap emes, naqty, tegeýrіndі tyıym salýǵa depýtattar asyǵar emes.

Memleket sportty qoldaý úshіn lotereıany nasıhattaıdy, bіraq sol sportqa barady deıtіn jastardyń taǵdyry shynynda «antıkafelerdіń» qarańǵy zalynda kúıіp jatqandaı.