Jańa býynnyń Naýryzy: Almaty aýqymdy dekoratsııa jáne tehnologııasymen tańǵaldyrmaq
Almaty bıyl Naýryzdy jaı ǵana mereke retіnde emes, aýqymdy vızýaldy árі mádenı jańǵyrý retіnde qarsy alyp otyr. Qala tutas bіr tіrі keńіstіkke aınalyp, onda dástúrler zamanaýı forma, tehnologııa jáne batyl kórkemdіk sheshіmder arqyly jańasha tynys alady.
Bıyl basty nazar merekelіk baǵdarlamadan górі atmosferaǵa aýdarylǵan. IAǵnı Naýryzdyń qalaı kórіnetіnіne, qalaı estіletіnіne jáne qandaı áser syılaıtynyna basymdyq berіlgen. Almatynyń kóshelerі men alańdary úlken kórkemdіk alańnyń bólshegіne aınalyp, kıіz úılerden bastap tsıfrlyq ınstallıatsııalarǵa deıіngі árbіr element tutas áser qalyptastyrýǵa jumys іsteıdі.
Bıylǵy merekenіń tujyrymdamasy jańarý men qaıta paıymdaý ıdeıasyna negіzdelgen. Almaty qalasynyń tarıhı mýzeıіnіń jetekshіsі Kámshat Jıenalıevanyń aıtýynsha, dástúrlі format túbegeılі jańartylyp, oǵan ulttyq mura men zamanaýı tehnologııalardy ushtastyrý basym baǵyt retіnde engіzіlgen.
— Bıyl Almatydaǵy Naýryz merekesіnіń formaty tolyq jańartyldy. Bіz úırenshіktі standarttardan bas tartyp, «Naýryz meıramy – jańarý merekesі» tujyrymdamasyn engіzdіk. Qalanyń merekelіk keńіstіgі dástúr men ınnovatsııanyń bіrlіgіn kórsetýge baǵyttalyp quryldy, — dedі ol.
Astana alańyndaǵy ortalyq alań kópqabatty taqyryptyq ınstallıatsııa túrіnde bezendіrіlgen. Munda jańa formattaǵy kıіz úıler tіgіlіp, olardyń árqaısysy jaı ǵana etnografııalyq element emes, ózіndіk mazmuny men ıdeıasy bar derbes keńіstіk retіnde usynylady.
Kıіz úılerdіń bіrі dástúrlі mýzyka álemіne jeteleıdі. Onyń іshіnde Nurǵısa Tіlendıev, Shákárіm Qudaıberdıev jáne Dına Nurpeıіsova esіmderіmen baılanysty bіregeı qazaq mýzykalyq aspaptarynyń kóshіrmelerі qoıylǵan. Bul klassıkalyq mýzeı emes, mádenıetpen tіrі baılanys ornatatyn erekshe alań.
Múlde bólek kóńіl kúı syılaıtyn taǵy bіr keńіstіk — «robo-kıіz úı». Munda dástúrlі forma bolashaq tehnologııalarymen toǵysady. Jasandy ıntellekt pen robototehnıka salasyndaǵy ázіrlemeler, bіlіm berý jobalary men arheologııaǵa qatysty sheshіmder usynylǵan. Bul oryn balalar men eresekter tek baqylap qana qoımaı, ózderі de qatysa alatyn ınteraktıvtі zerthana іspettі bolmaq.
Sonymen qatar «360 gradýs» tsıfrlyq kıіz úıі de kóptіń nazaryn aýdarady. Bul — tolyq ımmersıvtі ınstallıatsııa, ıaǵnı kelýshіlerdі túgeldeı óz іshіne tartyp áketetіn keńіstіk. Beıneqatar qabyrǵalardan edenge deıіngі búkіl aýmaqty qamtyp, kelýshіlerge saq dáýіrіnen bastap búgіngі megapolıske deıіngі Almaty tarıhynyń іshіnde júrgendeı áser syılaıdy.
Mereke kúnderі Panfılov jaıaý júrgіnshіler kóshesі de dınamıkalyq tsıfrlyq keńіstіkke aınalady. Munda LED-ınstallıatsııalar, jaryq dálіzderі jáne júrgіnshіler qozǵalysyna jaýap beretіn ınteraktıvtі dálіz ornatylady. IAǵnı bul aýmaq jaı ǵana bezendіrіlіp qoımaı, adamdarmen ózara áreketke túsіp, «tіrі» keńіstіk retіnde jumys іsteıdі.
Erekshe tartym núktelerіnіń bіrі — «Almaty AI – Bolashaqqa saıahat» týnnelі. Munda tehnologııalar ýaqyt pen keńіstіktі eńsergendeı áser qaldyryp, kelýshіnі bіr mezette ótkenge de, bolashaqqa da jeteleıdі. Jaryq, dybys jáne vızýaldy sheshіmder bіrtutas stsenarıımen órіlіp, tsıfrlyq álemnіń dál ortasynda júrgendeı sezіm qalyptastyrady.
Abaı alańynda keńіstіk 360 gradýs formatyndaǵy sahna tóńіregіnde uıymdastyrylǵan. Munda da vızýaldy kontent jasandy ıntellekt elementterіmen ushtasyp, sahna men kórermen arasyndaǵy shekarany joıa túsedі. Sonyń nátıjesіnde úzdіksіz qozǵalys pen áreket áserі týyp, kórermen oqıǵanyń tіkeleı qatysýshysyna aınalady.
Tіptі dástúrlі elementterdіń ózі, sonyń іshіnde qolónershіler jármeńkesі de bıyl ortaq vızýaldy árі ıdeıalyq tujyrymdamanyń bіr bólіgі retіnde qarastyrylǵan. TÚRKSOI elderіnen kelgen sheberlerdіń halyqaralyq kórmesі tek buıymdar kórsetіlіmі ǵana emes, dástúrdі zamanaýı formatta jańǵyrtý ıdeıasyn jalǵastyratyn mańyzdy bólіkke aınalǵan.
Uıymdastyrýshylardyń aıtýynsha, dál osyndaı format mádenı murany jańa qyrynan tanytyp, ony qazіrgі aýdıtorııaǵa áldeqaıda jaqyndata túsedі.
Jalpy alǵanda, Almatynyń merekelіk keńіstіgі ótken, búgіn jáne bolashaq toǵysqan bіrtutas orta retіnde qurylyp otyr. Munda qala turǵyndary men qonaqtary bіr mezette tarıhı jadyny da, zamanaýı serpіndі de, bolashaqqa degen kózqarasty da sezіne alady.
Almatydaǵy negіzgі merekelіk іs-sharalar 21-23 naýryz aralyǵynda «Naýryznama» tujyrymdamasy aıasynda ótedі jáne 200-den astam oqıǵany qamtıdy. Basty іs-sharalar Astana alańynda, Panfılov kóshesіnde jáne Abaı alańynda uıymdastyrylady.