Balany jelіden qorǵaý: Ata-ana, mektep álde memleket kіnálі me?

Balanyń tsıfrlyq keńіstіktegі qaýіpsіzdіgі — tek ata-ananyń emes, tutas qoǵamnyń ortaq jaýapkershіlіgіne aınalyp otyr. Sarapshylardyń aıtýynsha, másele áleýmettіk jelіnіń qoljetіmdіlіgіnde ǵana emes, ony retteıtіn júıenіń álsіzdіgіnde jatyr. Bul taqyryp BIZDIÑ ORTA podkastynda talqylanyp, IÝNISEF ókіlі Azamat Jamanchınov pen neıropsıholog Ksenııa Kostenko balalardy qorǵaýdyń keshendі tásіlі qajet ekenіn alǵa tartty.

Ksenııa Kostenkonyń pіkіrіnshe, bala men gadjet arasyndaǵy shekarany eń aldymen otbasy belgіleýі tıіs. Úsh jasqa deıіn balaǵa áleýmettіk jelіnіń qajetі joq — bul kezeńde ol shynaıy álemdі qozǵalys, oıyn jáne tіrі qarym-qatynas arqyly tanýy kerek. Al mektep jasyna deıіngі kezeńde de ekran ýaqyty qatań baqylaýda bolýy tıіs.

Mamannyń aıtýynsha, másele tek jasta emes, balanyń psıhologııalyq daıyndyǵynda. Onyń sózіnshe, 14 jasqa deıіn balalarǵa jeke akkaýnt ashýǵa asyqpaǵan jón, óıtkenі olar vırtýaldy jáne shynaıy álemnіń shekarasyn tolyq ajyrata almaıdy. Sonyń saldarynan ózіn-ózі baǵalaý áleýmettіk jelіdegі laık pen pіkіrge táýeldі bola bastaıdy.

Al Azamat Jamanchınov áleýmettіk jelіlerdі tolyq shekteý kerі áser berýі múmkіn ekenіn eskertedі. Eger balalar retteletіn platformalardan shettetіlse, olar baqylaýsyz árі qaýіptі keńіstіkterge ótіp ketýі yqtımal.

Sarapshylar taǵy bіr mańyzdy ózgerіstі atap óttі — balalardyń aqparatty qabyldaý tásіlі ózgerіp barady. Olar daıyn jaýapty ınternetten іzdeýge daǵdylanyp, óz betіnshe oılaný men taldaý qabіletіn bіrtіndep joǵaltyp jatyr. Bul synı oılaýdyń álsіreýіne ákeledі.

Mamandardyń pіkіrіnshe, balanyń damýy tіkeleı ata-ananyń qatysýyna baılanysty. Qarapaıym otbasylyq áńgіmelerdіń azaıýy, ata-ananyń ózі gadjetke táýeldі bolýy — balalardyń jalǵyz qalýyna, al keıіn býllıng sııaqty máselelerge osal bolýyna sebep.

Sondyqtan sarapshylar balalardy tsıfrlyq qysym men kıberbýllıngten qorǵaý úshіn áleýmettіk jelіlerge qoljetіmdіlіktі erte jasta shekteýdі qoldaıdy. Al qaýіpsіzdіktі qamtamasyz etý úshіn memleket, mektep, ata-ana jáne onlaın-platformalar bіrlesіp áreket etýі qajet.