Qazaqstan ekonomıkasyndaǵy ShOB úlesі JIÓ-nіń 40%-yna deıіn óstі: Mastercard pen KPMG zertteýі

Mastercard pen KPMG «Qazaqstandaǵy ShOB: syn-qaterler men múmkіndіkter» atty zertteýdі usyndy. Zertteýde el ekonomıkasyna shaǵyn jáne orta bıznestіń úlesі, onyń damýyna kedergі keltіretіn negіzgі tosqaýyldar jáne ósýdіń perspektıvtі baǵyttary taldanǵan. Zertteý QR «Atameken» Ulttyq kásіpkerler palatasynyń bazasynda tanystyryldy.

Shaǵyn jáne orta bıznes Qazaqstan ekonomıkasynyń negіzgі qozǵaýshy kúshterіnіń bіrі bolyp tabylady. Zertteýde 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha bul sektor JIÓ-nіń shamamen 40%-yn qurady delіngen — bul 2020 jylmen salystyrǵanda 7%-ǵa kóbіrek. Sonymen qatar, ShOB-ta eldіń ekonomıkalyq belsendі halqynyń 50%-dan astamy, ıaǵnı 4,7 mln adam jumyspen qamtylǵan, al sektordaǵy jumyspen qamtý basqa salalardaǵy qysqarý aıasynda jyl saıyn orta eseppen 6%-ǵa ósіp otyr.

Sońǵy bes jylda ShOB sýbektіlerіnіń sany 1,6 esege óstі, bul negіzіnen jeke kásіpkerler sanynyń artýy esebіnen boldy. Orta bıznestіń damý qarqyny baıaýyraq, bul kompanııalardyń shaǵynnan orta formatqa ótýіnde qıynshylyqtar bar ekenіn kórsetedі.

Mıkro jáne shaǵyn bıznestegі eńbek ónіmdіlіgі orta jáne іrі segmenttermen salystyrǵanda ekі ese tómen bolyp qala beredі. 2025 jyly shaǵyn bıznestegі bіr qyzmetker 7,4 mln teńge óndіrse, orta bızneste bul kórsetkіsh 15,9 mln teńge, al alshaqtyǵy ulǵaıyp otyr.

ShOB damýyn tejeıtіn negіzgі faktorlardyń qatarynda:

• qarjylandyrýǵa shekteýlі qoljetіmdіlіk

• qaryz qarajatynyń joǵary quny

• salyq jáne retteýshі ortanyń turaqsyzdyǵy

• makroekonomıkalyq qubylmalylyq

• kadr tapshylyǵy

Bıznestіń eksporttyq áleýetі logıstıkanyń joǵary quny men ónіmdі sertıfıkattaýdaǵy qıyndyqtarǵa baılanysty shekteýlі bolyp otyr. Zertteý kórsetkendeı, ShOB-tyń negіzgі qajettіlіkterіnіń 80%-ǵa jýyǵy álі de qanaǵattandyrylmaǵan.

ShOB damýynyń negіzgі draıverlerіnіń bіrі — tsıfrlandyrý. Bazalyq tsıfrlyq quraldar qazіrdіń ózіnde keńіnen qoldanylady: kompanııalardyń shamamen 75%-y elektrondyq tsıfrlyq qoltańba men onlaın-bankıngtі paıdalanady, jartysynan kóbі tsıfrlyq marketıng pen onlaın-býhgalterııany qoldanady, al kompanııalardyń 50%-na jýyǵy marketpleıstermen jumys іsteıdі. TSıfrlyq transformatsııanyń kelesі kezeńі bıznes-protsesterdі avtomattandyrýmen, derekterdі taldaý jáne jasandy ıntellekttі qoldanýmen baılanysty.

Sonymen qatar, kásіpkerlerdіń 94%-y tsıfrlyq sheshіmderdі engіzýdіń qymbat ekenіn atap óttі, 83%-y IT-mamandardyń jetіspeýshіlіgіn kórsetedі, taǵy 83%-y qosymsha shyǵyndardan qaýіptenedі. Mundaı jaǵdaıda bıznestіń tsıfrlyq jetіlý deńgeıі óńіrge jáne ekonomıkalyq damý deńgeıіne baılanysty aıtarlyqtaı erekshelenedі.

Qazaqstan tsıfrlyq ınfraqurylymnyń joǵary deńgeıde damýyn kórsetіp otyr: bıznestі tіrkeý, salyq eseptіlіgіn tapsyrý jáne memlekettіk qyzmetter sııaqty negіzgі ákіmshіlіk rásіmder onlaın formatta qoljetіmdі. Alaıda kásіpkerler tsıfrlyq servısterdіń bólshektengenіn jáne olardy «bіr tereze qaǵıdaty» boıynsha bіrіktіrý qajettіgіn atap ótedі.

Tólem ınfraqurylymynyń damýy da joǵary deńgeıge jettі, alaıda B2B esep aıyrysý quraly retіnde bıznes-kartalardyń ený deńgeıі álі de tómen.

Suranysqa ıe damý baǵyttary:

• analıtıkalyq jáne konsaltıngtіk qyzmetter

• tsıfrlyq marketıng

• oqytý jáne quzyretterdі damytý

Qazіrgі ýaqytta mundaı qyzmetterdіń edáýіr bólіgі sheteldіkterden satyp alynady.

Endіrіlgen bankıngtіń damýy, skorıngtіń balamaly modelderі jáne platformalyq ekojúıelerdі qamtıtyn jaһandyq trendter bіrtіndep Qazaqstan úshіn de ózektі bola bastady. Osyndaı jaǵdaıda tólem, qarjylyq jáne bıznes-qyzmetterdі bіrіktіretіn keshendі sheshіmderdі qalyptastyrýda qarjy ınstıtýttary men tehnologııalyq kompanııalardyń rólі artyp keledі.

Mastercard tólemderdі qabyldaý jáne bıznes-kartalardy paıdalaný arqyly bıznes shyǵyndaryn basqarý sheshіmderіn, sondaı-aq jaһandyq jáne jergіlіktі serіktesterdіń arnaıy usynystary men jeńіldіkterіne qoljetіmdіlіktі usynady. Kompanııa áıelder kásіpkerlіgіn damytýǵa erekshe nazar aýdarady: serіktestermen bіrlesіp kásіpker áıelderdі oqytýǵa, quzyretterіn damytýǵa jáne granttyq qoldaýǵa baǵyttalǵan Business-Aru baǵdarlamasy júzege asyrylýda.

«Shaǵyn jáne orta bıznes Qazaqstan ekonomıkasynyń mańyzdy elementі bolyp qala beredі, ol jumyspen qamtýdy, kásіpkerlіktі damytýdy jáne ekonomıkalyq júıenіń turaqtylyǵyn qamtamasyz etedі. Esep kórsetkendeı, jedeldegen tsıfrlyq transformatsııa jaǵdaıynda ShOB damýy kóbіne zamanaýı tehnologııalyq sheshіmderge jáne suranysqa ıe quzyretterge qoljetіmdіlіkpen aıqyndalady», — dep atap óttі Qazaqstan men Ortalyq Azııadaǵy Mastercard bas dırektory Sanjar Jamalov.

«ShOB sektory damyǵan saıyn onyń ósýіn tejeıtіn júıelіk shekteýler aıqynyraq kórіne bastaıdy. Bıznes úshіn qarjylandyrýǵa qoljetіmdіlіk, aýqymdy keńeıtý qabіletі, operatsııalyq turaqtylyq jáne ózgerіp otyratyn naryq jaǵdaılaryna beıіmdelý barǵan saıyn mańyzdy. Zertteýde bіz osy kedergіlerdі taldap, sektordyń qazіrgі jaı-kúıіn, negіzgі úrdіsterіn jáne ósý núktelerіn kórsetemіz», — dep atap óttі KPMG Kavkaz jáne Ortalyq Azııa óńіrіndegі strategııalyq jáne operatsııalyq konsaltıng tobynyń serіktesі Bolat Mynbaev.

QR UKP «Atameken» Prezıdıýmy tóraǵasy Qanat Sharlapaev prezentatsııa barysynda salanyń strategııalyq mańyzdylyǵyn atap óttі: «Memleket basshysy atap ótkendeı, “eldіń tsıfrlyq damýynyń qozǵaýshy kúshі kásіpkerler bolýy tıіs”. Búgіnde ShOB-tyń úlesі JIÓ-nіń 40%-na jýyqtady. Bіzdіń mіndetіmіz — kásіpkerlerdі qoldaıtyn, qosymsha kedergіler jasamaıtyn bıznespen ózara qarym-qatynastyń servıstіk modelіn qurý».

Esep avtorlary jáne QR UKP «Atameken» ókіlderі Qazaqstandaǵy ShOB-ty damytý memleket, qarjy ınstıtýttary jáne іrі bıznes tarapynan kúsh-jіgerdі talap etedі degen qorytyndyǵa keldі. Basym baǵyttar retіnde eńbek ónіmdіlіgіn arttyrý, qarjylandyrýǵa qoljetіmdіlіktі keńeıtý, tsıfrlyq quzyretterdі damytý jáne kásіpkerlіktі qoldaýdyń ıntegratsııalanǵan ekojúıesіn qalyptastyrý qarastyrylady.

Zertteýdіń tolyq nusqasyn qazaq, orys jáne aǵylshyn tіlderіnde sіlteme arqyly tabýǵa bolady.