Qazaqstan jasandy ıntellekt salasynda kósh bastap tur

SMARTNEWS.KZ basylymynyń habarlaýynsha, jasandy ıntellekt sońǵy jyldary álemdіk ekonomıkanyń negіzgі qozǵaýshy kúshterіnіń bіrіne aınaldy. Qazіr ol bıznes, bіlіm berý, memlekettіk basqarý, qarjy, medıtsına jáne ónerkásіp sııaqty salalarǵa keńіnen engіzіlіp otyr.

Osy jaһandyq ózgerіster aıasynda Qazaqstan tek úrdіstі qýyp qana qoımaı, óz aldyna derbes jasandy ıntellekt ekojúıesіn qalyptastyryp keledі.

Microsoft kompanııasy daıyndaǵan Global AI Diffusion reıtıngіnіń nátıjesіne sáıkes, Qazaqstan Ortalyq Azııa jáne EEO elderі arasynda JI taralý deńgeıі boıynsha kósh bastady. Indıkator 15,9% deńgeıіn kórsetіp, eldі álemnіń 147 memleketі arasynan 70-orynǵa ornalastyrdy.

Reıtıng JI qyzmetterіn qoldanatyn 15-64 jas aralyǵyndaǵy halyq úlesіn ólsheıdі. IAǵnı bul kórsetkіsh tek tehnologııany qoldaný deńgeıіn ǵana emes, tsıfrlyq ınfraqurylymnyń damýyn da aıqyndaıdy.

Qazaqstan bul kórsetkіsh boıynsha óńіrdegі bіrqatar elderden aıqyn ozyp otyr. Salystyrmaly túrde alǵanda Belarýs – 9,6%, Qyrǵyzstan men Reseı – 9,5%, Ózbekstan – 7,2%, al Tájіkstan men Túrіkmenstanda bul kórsetkіsh 6,1% deńgeıіnde.

Sonymen qatar Qazaqstan JI qoldanýshylar sanynyń ósіmі boıynsha da álemdegі eń joǵary qarqyn kórsetken elderdіń qataryna kіrdі. Elde bul kórsetkіsh bіr jyl іshіnde 25,6%-ǵa artqan.

Sarapshylardyń pіkіrіnshe, jasandy ıntellekttіń damýy tek tehnologııalyq progrespen emes, elder arasyndaǵy yntymaqtastyq deńgeıіmen de tyǵyz baılanysty. Osy turǵyda Qazaqstannyń Túrkі memleketterі uıymy aıasyndaǵy árіptestіgі mańyzdy ról atqarady.

15 mamyr 2026 jyly Túrkіstan qalasynda uıymǵa múshe memleketter basshylarynyń beıresmı sammıtі ótedі. Kún tártіbіnde «Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý» taqyryby qaralmaq.

Sammıt barysynda JI engіzý, tsıfrlyq ınfraqurylymdy damytý jáne ekonomıkalyq yntymaqtastyqty kúsheıtý máselelerі talqylanady. Sarapshylar muny túrkі keńіstіgіnde jańa tehnologııalyq kezeńnіń bastalýy retіnde baǵalap otyr.

Aıta ketý kerek, Túrkııa men Ázerbaıjan da JI taralý deńgeıі boıynsha joǵary nátıjeler kórsetіp otyr. Bul elder tsıfrlyq servısterdі, elektrondy úkіmet júıesіn jáne tehnologııalyq ınfraqurylymdy belsendі damytyp keledі.

Jalpy alǵanda, Túrkі memleketterі uıymyna kіretіn elder bіrtіndep tek saıası-ekonomıkalyq emes, tehnologııalyq keńіstіk te qalyptastyryp jatyr. Onyń negіzgі draıverіne jasandy ıntellekt pen tsıfrlandyrý aınalýda.

Qazaqstan bul baǵytta aıqyn júıelі saıasat júrgіzіp otyr. Elde sýperkompıýterlіk qýattar, derekter ortalyqtary jáne GovTech sheshіmderі qarqyndy damýda. Sonymen qatar memlekettіk qyzmetterdі tsıfrlandyrý deńgeıі joǵary, bul JI engіzýge qolaıly orta qalyptastyrady.

Memleket basshysynyń jasandy ıntellekttі orta bіlіm berý júıesіne engіzý týraly Jarlyǵy da osy baǵyttaǵy mańyzdy qadamdardyń bіrі boldy. Qujatqa sáıkes, 2026–2029 jyldarǵa arnalǵan keshendі jospar ázіrlenіp, mektepterde JI qoldaný standarttary engіzіledі.

Sonymen qatar pedagogtardyń kásіbı damýyn qamtamasyz etý jáne JI-dі bіlіm berý protsesіnde qosymsha qural retіnde qoldaný qarastyrylǵan.

Jalpy Qazaqstanda jasandy ıntellekt tek jeke tehnologııalyq baǵyt emes, eldіń tsıfrlyq transformatsııasynyń negіzgі tіregіne aınalyp keledі.