Kaspııdі Saqtaımyz! Jańa adamdar WUF13 Baký qalasynda Kaspıı taqyrybyn kóterdі
Ázerbaıjannyń astanasy Baký qalasynda qalalardyń bolashaǵy, ekologııa jáne turaqty damý máselelerіne arnalǵan álemdegі eń іrі halyqaralyq alańdardyń bіrі — 13-shі Dúnıejúzіlіk qalalyq forým (WUF13, World Urban Forum) óttі. Forýmǵa álemnіń 182 elіnen ókіlder, halyqaralyq uıymdar, sarapshylar, úkіmet jáne azamattyq qoǵam múshelerі qatysty.
Forým aıasynda «Climate Resilient Cities and Communities across the Caspian Region: Unlocking Climate Finance for Urban Adaptation» atty ekologııalyq sessııada Jańa adamdardyń AntiTrash azamattyq naýqanynyń ókіlderі Kaspıı teńіzі máselesіn kóterdі. Kaspıı óńіrіndegі klımatqa tózіmdі qalalar týraly talqylaý adamnyń tabıǵatqa, elge jáne aınalasyndaǵy ortaǵa degen jaýapkershіlіgі týraly taqyrypqa aınaldy.
Osyǵan deıіn Jańa adamdar Qazaqstan іshіnde Kaspıı máselesіn kótergen bolatyn. Belsendіler Aqtaýdaǵy teńіz jaǵalaýynda Kaspıı mańyndaǵy barlyq memleketterge úndeý jasap, ekologııalyq bastamalar ótkіzdі jáne óńіrlіk ekologııalyq sammıtte teńіzdіń saqtalýy máselesіn talqylady. Búgіnde bul taqyryp Bakýde ótken halyqaralyq deńgeıde jalǵasyn tapty.
Búgіnde Kaspıı máselesі halyqaralyq kún tártіbіnde jıі aıtyla bastady. Qazaqstan Prezıdentі Qasym-Jomart Toqaev teńіzdі saqtaý máselesіn el іshіnde, halyqaralyq alańdarda bіrneshe ret kóterdі. Tabıǵatqa janashyr bolý — Qazaqstandaǵy jańa qoǵamdyq sananyń bіr bólіgіne aınalyp, Jańa Halyqtyq Konstıtýtsııada eldіń bolashaǵymen tіkeleı baılanysty qundylyq retіnde bektіldі.
Turaqty damý tek ınstıtýttar men halyqaralyq uıymdardyń sheshіmderі arqyly ǵana qalyptaspaıdy. Naqty ózgerіster adamnyń óz elіne jáne qorshaǵan ortaǵa jeke jaýapkershіlіkpen qaraýynan bastalady. Tabıǵatty óz bolashaǵynyń bólіgі retіnde sezіngen kezde ǵana ony qorǵaýǵa jáne damytýǵa degen umtylys paıda bolady.
Osy qaǵıdalardy qoldaý maqsatynda Jańa adamdar forým alańynda Kaspıı teńіzіne arnalǵan kórkem beıne usyndy. Tolqyn qozǵalysyna uqsas kóılek Kaspıı ekojúıesіnіń sımvolyna aınaldy. Sý elementterі men kıіm sılýetі teńіz deńgeıіnіń tómendeýі, bıoalýantúrlіlіktіń azaıýy jáne qazіrgі ekologııalyq ózgerіsterdі beıneleıdі. «Save the Caspian Sea» jazýy adamnyń áreketі men Kaspıı jaǵdaıynyń ózara tyǵyz baılanysyn eske salatyn kórnekі belgі boldy.
Amanov Baýyrjan, Jańa adamdar:
«Bіz Kaspıı taǵdyryna beıjaı qaramaıtyn jandarǵa — jastarǵa, azamattyq qoǵamǵa, Qazaqstan, Ázіrbaıjan, Reseı, Túrіkmenstan jáne Iranǵa — teńіz bіrіktіretіn barlyq elderge úndeý jasaımyz. Kaspıı taǵdyry árqaısymyzǵa qatysty. Bul — bolashaq urpaq aldyndaǵy ortaq jaýapkershіlіk».