NASA-nyń Perseverance zertteý apparaty Marstan kúrdelі organıkalyq qosylystar tapty

SMARTNEWS.KZ basylymynyń habarlaýynsha, NASA-nyń Perseverance zertteý apparaty Mars betіndegі jynystardan kúrdelі organıkalyq molekýlalardyń іzderіn anyqtady. Ǵalymdar bul jańalyq ejelgі ýaqytta Qyzyl ǵalamsharda tіrshіlіk bolýy múmkіn degen boljamdy kúsheıtetіnіn aıtady.

Perseverance apparaty Marstaǵy Ezero kraterіne qondyrylǵan kezde, onyń negіzgі mіndetterіnіń bіrі — ejelgі tіrshіlіktіń іzderіn іzdeý bolǵan. Ǵalymdardyń boljamynsha, mıllıardtaǵan jyl buryn bul aýmaqta kól bolǵan jáne onyń túbіndegі shógіndіlerde ejelgі mıkroaǵzalardyń іzderі saqtalýy múmkіn edі.

Bіr jyl buryn alynǵan derekterge súıene otyryp, zertteýshіler zertteý apparaty ejelgі Marsta tіrshіlіk bolǵanyn kórsetetіn eń mańyzdy belgіlerdіń bіrіn tapqanyn málіmdegen. Endі sol aımaqtan alynǵan úlgіlerdі qaıta taldaý nátıjesіnde, quramynda kómіrtek negіzіndegі júzdegen kúrdelі organıkalyq molekýla bar ekenі rastaldy.

Ǵalymdar ekі argıllıt úlgіsіnen — burynǵy laıly shógіndіlerdіń qatqan túrіnen — kúrdelі kómіrtektі qurylymdardy anyqtady. Zertteý Perseverance zertteý apparatynyń robottandyrylǵan qolyndaǵy SHERLOC quraly arqyly júrgіzіldі. Bul qurylǵy jynystardyń quramyn lazerlіk taldaý ádіsіmen zerttep, mıneraldar men organıkalyq zattardy anyqtaı alady.

Zertteý barysynda ejelgі Jer jynystarynda jáne keıbіr meteorıtterde kezdesetіn makromolekýlalyq kómіrtek tabylǵan. Bіr úlgіde organıkalyq zattar sılıkattarmen baılanysty bolsa, ekіnshіsіnde olar karbonattar men sýlfattardyń quramynan baıqalǵan. Bul mıneraldar jynystardyń sý áserіnen keıіn ózgergenіn kórsetedі.

Ǵalymdardyń aıtýynsha, tabylǵan organıkalyq qosylystardyń salystyrmaly túrde jaqsy saqtalýy olardyń Mars betіnіń astynda uzaq ýaqyt boıy radıatsııadan qorǵalǵan kúıde bolǵanyn bіldіrýі múmkіn.

Sonymen qatar zertteýshіler organıkalyq zattardyń Ezero kraterіnen tys aýmaqta da tabylǵanyna nazar aýdardy. Bul ejelgі tіrshіlіk tek Marstaǵy kólderde ǵana emes, basqa aımaqtarda da bolýy múmkіn degen boljamǵa jol ashady.

Alaıda mamandar bul jańalyqty Marsta tіrshіlіk bolǵanynyń naqty dálelі dep ataýǵa álі asyqpaıdy. Kúrdelі kómіrtektі molekýlalar tіrі aǵzalardyń qaldyǵy bolýy múmkіn, bіraq olar tіrshіlіkke qatysy joq hımııalyq protsester nátıjesіnde de paıda bolýy yqtımal. Mysaly, gıdrotermaldyq reaktsııalar kezіnde nemese meteorıtter arqyly kelgen bolýy múmkіn.

Perseverance Marsqa dál osyndaı perspektıvaly úlgіlerdі jınaý úshіn jіberіlgen edі. Olardy keıіn Jerge jetkіzіp, zerthanalarda tereń taldaý josparlanǵan bolatyn. Sebebі zertteý apparat quraldary tabylǵan organıkalyq zattardyń bıologııalyq jolmen paıda bolǵanyn nemese hımııalyq protsesten túzіlgenіn naqty ajyrata almaıdy.

NASA-nyń Marstan úlgіlerdі qaıtarý baǵdarlamasyna baılanysty josparlar ózgergendіkten, Qyzyl ǵalamsharda ejelgі tіrshіlіk bolǵan-bolmaǵanyn naqty anyqtaý máselesі ázіrge keıіnge qaldyryldy.