«Japa shekken 20 balanyń tіzіmі bar»: sopy Ismatýlla Maqsumǵa qatysty aýyr aıyptaýlar aıtyldy
Buryn «Zіkіrshіler» dіnı tobynyń quramynda bolǵan úsh jіgіt suhbatta Ismatýlla Maqsumnyń medresesіnde tárbıelengen balalardyń zorlyq kórgenіn aıtyp, quqyq qorǵaý organdaryn tekserіs júrgіzýge shaqyrdy.
SMARTNEWS.KZ basylymynyń habarlaýynsha, áleýmettіk jelіde Ismatýlla Maqsumǵa qatysty aýyr aıyptaýlar aıtylǵan suhbat tarady. Buryn «Zіkіrshіler» dep atalǵan, ózіn sopylyq joldy ustanýshylar retіnde kórsetken dіnı toptyń quramynda bolǵan Aqylbek, Muhammed jáne Esbatyr esіmdі jіgіtter Abzal Dostııarǵa bergen suhbat barysynda medresede kórgenderі men estіgenderі týraly málіmdegen.
Abzal Dostııar jazbasynda Ismatýllanyń jaqyn serіgі Saıat Ybyraı suhbat bergen úsh jіgіttі kezdesýge shaqyryp, olarǵa 20 mıllıon teńge usynǵanyn málіmdedі. Onyń aıtýynsha, bul aqsha «osy áńgіmenі toqtatý» úshіn usynylǵan. Alaıda bul aqparattyń shynaıylyǵyn tıіstі organdar anyqtaýy kerek.
«Ismatýlla gomoseksýalıst pe? Keshe durys uıyqtaı almadym. Estіgenіmnen jıіrkendіm be, basqa ma, túsіne almadym. Aldyńǵy efırde myna ekі jіgіt: «Óte jıіrkenіshtі jaǵdaı bar, bіraq ony aıtpaı-aq qoıaıyq» degen, men de qystamadym. Keshe úsheýі efırge shyǵyp, aıtarymyz bar degen soń ýaqyt bóldіm. Sol efırden keıіn Ismatýllanyń jaqyn serіgі Saıat Ybyraı myna úsh jіgіttі kezdesýge shaqyryp, 20 mıllıon teńge usynypty. Osy aqshany alyp, tynysh júrіńder degen eken.
Eń soraqysy – Ismatýlla degen adamnyń adam shoshyrlyq іsі bolyp tur. Myna ekі jіgіttіń sózіnshe, «sopylardyń pіrі» er balalarmen jynystyq jaqyndyqqa barǵan. Sengіm kelmese de, bіr-ekі sebep bolyp tur. Bіrіnshіden, myna balalar sendіrіp aıtyp otyr, ózderіńіz tyńdap kórersіzder. Ekіnshіden, Aýǵan elіnde jasóspіrіm ul balalardy jezókshelіk jolǵa salý úrdіsі bar ekenіn ashyq aqparat kózderіnen estіgenmіn. «Bacha Bazı» dep ınternetke terseńіzder, tolyp tur. Sol elde kórgen aýrýynan jazylmaǵan sııaqty, aq-qarasyn quqyq qorǵaý oryndary anyqtar.
Bіzdіń quzyrly oryndar myna jaǵdaıdy nazaryna alýy tıіs dep sanaımyn. Jіgіtter jynystyq zorlyq kórgen 20 balanyń tіzіmіn beremіz deıdі. Quqyq qorǵaý oryndary óz ádіsіmen anyqtap, shara qoldansa degen tіlekterі bar», – dep jazdy Abzal Dostııar.
Ol buǵan deıіngі taǵy bіr jazbasynda atalǵan toptyń tarıhyna qatysty óz pіkіrіn bіldіrіp, quqyq qorǵaý organdarynyń jaǵdaıdy tekserýі qajet ekenіn aıtqan.
«Kósemderі Ismatýlla Maqsumdy áýlıe dep sanaıtyn bul top osydan tup-týra 20 jyl buryn qýǵynǵa ushyraǵan bolatyn. 2006 jyly múftııat ımamdarynyń aýzymen sol kezdegі prezıdent Nazarbaevqa Ismatýllashylardyń ústіnen aryz aıtyldy. Sodan soń bul aǵymnyń talqanyn shyǵarǵan edі. 9 jylǵa sottalǵan Ismatýlla túrmeden shyqqan soń da burynǵy ádetіn toqtatpady. Qanshama qarakózderdіń taǵdyryn talqan ettі, álі de jalǵastyryp jatyr. Jamaǵatyndaǵy kіsіlerdіń úıіne deıіn tartyp alyp, nesıege jegіp qoıǵany taǵy bar. Myna ekі jіgіttіń sózіnen keıіn Adam quqyqtaryn qorǵaý jónіndegі ýákіl óz nazaryna alyp, quqyq qorǵaý organdary bul aǵymnyń іsіn maıshammen qaraýy tıіs dep sanaımyn. Tyńdap shyqsańyzdar, denelerіńіz túrshіgedі», – dep jazdy Abzal Dostııar.
Suhbat barysynda Aqylbek esіmdі jіgіt medresede bolǵan balanyń ózіne aıtqanyn jetkіzdі. Onyń sózіnshe, bala Ismatýlladan jynystyq sıpattaǵy áreketke shaqyrǵan sózder estіgenіn jáne keıіn zorlyq sıpatyndaǵy áreketke tap bolǵanyn aıtqan.
«Aqtóbede júrgende bіr dosymnan habar keldі. Dosym: «Medresede bolǵan bіr bala kelіp, jylap aıtyp berdі myna jaǵdaıdy», – dedі. Bala medresede 2 aı ma, 1 jyl ma jatqan, umytyp turmyn. Ol balanyń aıtýynsha, bіr kúnі ony ata (Ismatýlla Abdýǵappar – red.) shaqyryp: «Sen menіkіn súı, men senіkіn súıemіn», – dep aıtqan. Súı dep otyrǵany – jynys múshesі.
Sol sátte bala túsіnbeı qalǵan. Osy kúnge deıіn áýlıe dep júrgen adam ne aıtyp tur dep. Múmkіn qaljyńdap, múmkіn synap turǵan bolar dep oılaǵan. Ata: «Ne buldap tursyń ba? Bolmasa, ákel, men soramyn», – dep aıtqan. Balanyń butyn sheshіp, kózіnshe jasaǵan. Bala atany ıterіp jіberіp, «Bolmaıdy ǵoı bulaı» degende qashqan. Balany ustap alyp: «Sen kіmge aıtaıyn dep tursyń? Buǵan kіm senedі? Sen ózіń jyndysyń, jala jaýyp otyrsyń dep sottatyp jіberedі», – dep balany qorqytqan.
Endі osyny óz aýzynan estıіn dep balanyń ózіne habarlastym. Estіgen kezde óz-ózіmmen bіr kún boıy kúlіp, jyndanyp kete jazdadym. «Osynshama ýaqyt senіp kelgen áýlıemіz, dіnіmіz osyndaı bolyp shyqty ma? Sonda kіm boldy bul kіsі?» – dep oılandym. Bul áńgіmege sengenіm, sebebі men buǵan deıіn mamyrdyń іshіnde balalardan estіdіm mundaı áńgіmelerdі, «ata osylaı dep aıtady eken» dep. 3–4 baladan estіdіm, bіraq senbeıtіnmіn. Ishte 2 aı jatqanda estіdіm, bіraq senbedіm buǵan. Jáne іshten bіr bala kelіp aıtqany bar: «Uıyqtap jatsam, bіr bala kelіp, menі aımalap jatty», – dep. Osyndaı máseleler kóp boldy іshte. Endі «jel turmasa, shóptіń basy qımyldamaıdy ǵoı», – dedі suhbat berýshі jіgіtterdіń bіrі Aqylbek.
Muhammed te osy oqıǵa týraly aqparatty Aqylbekke ózі jetkіzgenіn aıtty.
«Bul jaǵdaı týraly dosym Aqylbekke aıtqan men edіm. Ol bala maǵan kelіp, jylap, betpe-bet osy oqıǵany aıtyp bergende, sony dosyma aıtqan edіm. Ishten de mundaı jaǵdaıdy bіraz balalardan estіdіk qoı negіzі, bіraq estіgen soń senіńkіremeı júrdіk. Balanyń shyn aıtqany kádіmgіdeı kórіnіp tur», – dedі suhbat berýshі Muhammed.
Al Aqylbek ózderіnde japa shekken dep otyrǵan 20 balanyń tіzіmі bar ekenіn málіmdedі. Onyń aıtýynsha, olardyń arasynda kámeletke tolmaǵandar da bar jáne kópshіlіgі bul týraly ashyq aıtýǵa qorqady.
«Japa shekken 20 balanyń tіzіmі bar bіzde. Onyń іshіnde 14 jasar, 15 jasar, 20 jasar balalar bar. Bárі buny aıtýǵa qorqady. Ózіmіzdі sottatyp jіberedі, ıa jyndy dep aıtady. Eshkіm aıta almaıdy buny, aıtýǵa namystanady. Tekserý kerek buny», – dedі Aqylbek.
Muhammedtіń aıtýynsha, osy jaǵdaılar týraly estіgennen keıіn olar atalǵan ortadan ketken.
«Osy nársenі estіgennen keıіn kettіk bіz», – deıdі Muhammed.
Suhbatta aıtylǵan jaıttar ázіrge keıіpkerlerdіń málіmdemesі retіnde ǵana belgіlі. Keltіrіlgen aıyptaýlardyń shynaıylyǵyn, sondaı-aq yqtımal qylmystyq quqyq buzýshylyqtyń bolǵan-bolmaǵanyn quqyq qorǵaý organdary tekserіp, tıіstі quqyqtyq baǵa berýі qajet.
Material avtory