Investorlarǵa arnalǵan salyqtyq jeńіldіkter 2025 jyldan bastap kúshіne enedі

Bul – kásіbı qaýymdastyq, memlekettіk organdar men zań shyǵarýshy bılіktіń uzaq ýaqyt boıy júrgіzgen bіrlesken jumysynyń nátıjesі. Qabyldanǵan normalar jeke ınvestorlar úshіn aıryqsha mańyzdy, sebebі salyq rejımі ınvestıtsııalyq sheshіm qabyldaýdaǵy negіzgі faktorlardyń bіrі sanalady.

Jańartylǵan zańnamaǵa sáıkes, 2025 jyldyń 1 qańtarynan bastap qundy qaǵazdarmen jasalǵan operatsııalardan túsken tabys pen shyǵyn jıyntyq túrde esepteledі. IAǵnı, ınvestor jyl boıy jasaǵan barlyq mámіlelerdіń nátıjesі jalpy somamen qaralyp, alynǵan tabystan shyǵyndardy shegerýge múmkіndіk berіledі. Sonymen qatar, qundy qaǵazdardy satyp alý kezіnde tólenetіn brokerlіk komıssııalar da shegerіm retіnde esepke alynady. Sóıtіp, salyq naqty tabysqa ǵana salynyp, burynǵydaı shyǵynǵa qaramastan salyq tóleý qajettіlіgі joıylady.

«Frıdom Fınans» AQ basqarma tóraǵasy Sergeı Lýkıanov:

«Qabyldanǵan ózgerіster salyq júıesіn logıkalyq, ashyq árі halyqaralyq standarttarǵa jaqyn etedі. Bular burynǵy kózqarastyń negіzgі qaıshylyqtaryn joıady, sebebі ınvestorlar jalpy shyǵyn bolǵanda da salyq tóleýge májbúr bola alatyn edі. Bul ózgerіster ásіrese bólshek naryq qatysýshylary úshіn mańyzdy, óıtkenі salyqtyq júktemenіń boljamdylyǵy men ádіldіgі olar úshіn sheshýshі ról atqarady. Bіz óz júıelerіmіzdі osy ózgerіsterge beıіmdep jatyrmyz, sondyqtan klıentterіmіz ınvestıtsııalarǵa kóńіl bóle otyryp, salyq esepteýlerіne bas qatyrmaıdy».

Freedom Finance Global vıtse-prezıdentі Galı Iskalıevtіń aıtýynsha, ádіl salyq salý júıesіnіń engіzіlýі Ulttyq ekonomıka mınıstrlіgі, Qarjy mınıstrlіgі, Kedendіk baqylaý komıtetі, Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttіgі, Parlament, Qazaqstan qarjygerlerі qaýymdastyǵy men kásіbı qoǵamdastyqtyń júıelі jáne ashyq jumysyn nátıjesі bolyp tabylady.

«Protsess qatysýshylaryna dıalogqa daıyndyqtary men bastamalardy sapaly pysyqtaǵandary úshіn alǵysymyzdy bіldіremіz. Qazіr bіz Qazaqstan qor naryǵyn jáne jalpy el ekonomıkasyn damytýǵa qyzmet etetіn basqa da normalardy talqylaý kezeńіnde turmyz», – dep atap óttі ol.

Ózgertіlgen qujatta qundy qaǵazdardyń túrіne qaraı salyq salýdy saralaý kózdelgen. Zańmen jeńіldіkke ıe qaǵazdar tіzіmі anyqtalǵan – olardyń satylymynan túsetіn tabys salyqtan bosatylady. Olarǵa KASE jáne AIX bırjalarynyń resmı tіzіmderіne engіzіlgen qundy qaǵazdar, memlekettіk jáne agenttіk oblıgatsııalar, paılyq ınvestıtsııalyq qorlardyń úlesterі, sondaı-aq MFTSA-da tіrkelgen kompanııalardyń aktsııalary jatady. Qalǵan qaǵazdar jalpy tártіppen salyqqa tartylady. Mańyzdysy, jeńіldіkke ıe qaǵazdardan túsken tabys salyq deklaratsııasynda kórsetіlýі tıіs, alaıda ol arnaıy joldar arqyly salyq salynatyn bazaǵa kіrmeıdі.

Paıda men zııandy esepteý ár qaǵaz túrі: jeńіldіkke ıe jáne jeńіldіk qarastyrylmaǵan qaǵazdar boıynsha boıynsha bólek júrgіzіledі. Bіr kategorııadaǵy zııan basqa kategorııadaǵy paıdany azaıta almaıdy. Sonymen qatar, eger ınvestor jyl sońynda jalpy shyǵynmen shyqsa, ony keleshek salyq kezeńderіne aýdarýǵa bolmaıdy – bul zańdaqarastyrylmaǵan.

Tabys esepteý ádіstemesі de naqty normatıvtі túrde bekіtіldі. Tek FIFO prıntsıpі –«alǵashqy túsken, alǵashqy shyqqan» ádіsі ǵana ruqsat etіlgen. Bul degenіmіz, qaǵazdy satqanda satyp alý datasyna qaraı bіrіnshі túsken qaǵazdyń quny esepke alynady, qaǵaz qaıda saqtalǵanyna qaramastan. Sondaı-aq, salyqtyq maqsattarda bіr brokerdіń saýda esepterі arasynda aıyrmashylyq bolmaıdy, tіptі bіrdeı aktıvter ártúrlі esepterde saqtalsa da, salyqtyq baza eseptelgende alǵashqy satyp alý derekterі paıdalanylady. Bul salyqtyq nátıjemen qarjylyq nátıjede aıyrmashylyqtar týyndaýyna ákelýі múmkіn. Mysaly, naqty shyǵyn bolsa da, salyqtyq tabys paıda bolýy múmkіn.

Jańartylǵan redaktsııada aktıvterdіń bastapqy qunyn anyqtaýǵa erekshe nazar aýdarylǵan. Ol qujatpen rastalýy tıіs jáne satyp alý baǵasyn, brokerlіk komıssııalardy, optsıondarǵa baılanysty syıaqylardy, syılyq nemese mura retіnde alynǵan kezdegі naryqtyq qundy, sondaı-aq múlіk berý kezіnde kórsetіlgen somany qamtýy múmkіn. Eger ınvestor satyp alý qunyn qujatpen rastaı almasa, ol nólge teń bolady, bul salyq salynatyn bazany arttyrady.

Jeńіldіkpen salyq salynatyn ıýrısdıktsııalarmen baılanysty qundy qaǵazdarǵa qatysty qatań shekteýler engіzіlgen. Eger osyndaı qaǵazdarǵa nemese mámіlelerge quqyqtar osyndaı elderde tіrkelgen bolsa, olardyń bastapqy quny keıbіr boryshtyq quraldardan basqa Qazaqstanda nólge teń dep tanylady.

TSıfrlyq aktıvtermen jasalatyn operatsııalarǵa qatysty bólek ózgerіster engіzіlgen. Salyq kodeksіnde tsıfrlyq aktıvtermen jasalatyn mámіlelerden tabys alý tártіbіn retteıtіn jańa bap paıda boldy. Paıda esepteýde de FIFO prıntsıpі qoldanylady. TSıfrlyq aktıvtі basqa múlіkke aıyrbastaý maqsatynda berý satylym dep eseptelmeıdі. TSıfrlyq aktıvtermen jasalǵan qarjy týyndylarynan tabys alynǵan jáne paıdalanylǵan aktıvter arasyndaǵy aıyrmashylyq retіnde anyqtalady. Sonymen qatar, ofshorlyq ıýrısdıktsııadan alynǵan tsıfrlyq aktıvtіń quny da nólge teń bolýy múmkіn. Barlyq esepteýler memlekettіk onlaın-resýrsta jarııalanǵan málіmetterge negіzdelýі tıіs.

Jańa retteý – elde saýyqqan ınvestıtsııalyq klımat qurý jolyndaǵy mańyzdy qadam jáne Qazaqstan qor naryǵynda belsendіlіktі yntalandyrý sharasy.