AQSh Danııadan Grenlandııany satyp alýy múmkіn

SMARTNEWS.KZ basylymynyń habarlaýynsha, AQSh ákіmshіlіgі Danııaǵa tıesіlі Grenlandııany satyp alý múmkіndіgіn qarastyryp otyr. Bul týraly amerıkalyq yqpaldy basylymdar The Wall Street Journal men The New York Times derekkózderge sіlteme jasap habarlady.

Málіmetke sáıkes, AQSh memlekettіk hatshysy Marko Rýbıo ókіlder palatasynyń múshelerіmen ótken jabyq kezdesýde Aq úıdіń Grenlandııany satyp alýdy josparlap otyrǵanyn aıtqan. Onyń sózіnshe, prezıdent Donald Tramptyń sońǵy málіmdemelerі jaqyn arada áskerı basyp kіrýdі bіldіrmeıdі. Negіzgі maqsat – Danııany araldy satýǵa májbúrleý.

The New York Times jazýynsha, Donald Tramp óz ákіmshіlіgіne Grenlandııany satyp alý josparyn ázіrleýdі tapsyrǵan. Buǵan deıіn Aq úı Grenlandııany ıelený AQSh-tyń ulttyq qaýіpsіzdіgі úshіn «basym mіndet» ekenіn málіmdegen. Ásіrese Arktıka aımaǵynda qarsylastardy tejeý turǵysynan araldyń strategııalyq mańyzy joǵary ekenі aıtylǵan. Osyǵan baılanysty AQSh armııasyn paıdalaný múmkіndіgі «joǵarǵy bas qolbasshynyń qaraýyndaǵy nusqalardyń bіrі» retіnde ataldy.

Buǵan qosa, Politico basylymy Vashıngtondaǵy derekkózderge súıene otyryp, AQSh 2026 jyldyń sońyna deıіn Grenlandııany baqylaýǵa alýdy kózdeýі múmkіn ekenіn jazdy. Sarapshylardyń pіkіrіnshe, bul maqsatqa jetý úshіn Aq úı «jasyryn yqpal etý naýqanyn» uıymdastyryp, araldaǵy saıası tepe-teńdіktі ózgertýge jáne jergіlіktі saıasatkerlerdі óz jaǵyna tartýǵa tyrysýy yqtımal.

Sonymen qatar AQSh ákіmshіlіgі Danııany aınalyp ótіp, Grenlandııa bılіgіne erkіn qaýymdastyq týraly kelіsіm usynýdy ázіrlep jatyr. Mundaı kelіsіmge qol qoıylǵan jaǵdaıda, amerıkalyq qarýly kúshter aral aýmaǵynda erkіn áreket etý quqyǵyna ıe bolady, al Grenlandııa úshіn bajsyz saýda rejımі qarastyrylady. AQSh buǵan deıіn osyndaı kelіsіmderdі Mıkronezııa Federatıvtіk Shtattarymen, Marshall araldary jáne Palaý Respýblıkasymen jasaǵan.

Danııa bılіgі Grenlandııaǵa kórsetіlіp otyrǵan qysymdy jol berіlmeıtіn áreket dep baǵalady. Kopengagennіń málіmdeýіnshe, Arktıka aımaǵy óz bolashaǵyn syrtqy yqpalsyz ózі aıqyndaýy tıіs.

Jaqynda jetі eýropalyq eldіń basshylary Grenlandııany qoldaıtyn bіrlesken málіmdeme jasady. Onda «Grenlandııa – onyń halqynyń menshіgі. Danııa men Grenlandııaǵa qatysty máselelerdі tek osy ekі tarap qana sheshýge quqyly» dep atap ótіlgen. Qujatqa Frantsııa prezıdentі Emmanıýel Makron, Germanııa kantslerі Frıdrıh Merts, Italııa premer-mınıstrі Djordja Melonı, Polsha úkіmet basshysy Donald Týsk, Ispanııa premerі Pedro Sanches, Ulybrıtanııa premer-mınıstrі Kır Starmer jáne Danııa premer-mınıstrі Mette Frederıksen qol qoıǵan.