Google DNQ mýtatsııasyn aldyn ala boljaıtyn jasandy ıntellektіnі tanystyrdy

SMARTNEWS.KZ basylymynyń habarlaýynsha, Google DeepMind kompanııasy DNQ-ny «oqyp», mýtatsııalardyń yqtımal saldaryn aldyn ala boljaı alatyn jańa jasandy ıntellekt quralyn — AlphaGenome modelіn tanystyrdy. Jańa júıe ǵalymdarǵa genomnyń qalaı jumys іsteıtіnіn tereńіrek túsіnýge jáne kúrdelі aýrýlardyń bıologııalyq tetіkterіn ashýǵa jol ashýy múmkіn.

Adam DNQ-sy mıllıondaǵan genetıkalyq «árіpterdіń» kombınatsııasynan turady. Sol tіzbektegі bolmashy ǵana ózgerіstіń ózі jasýshalardyń jumysyn buzyp, qaterlі іsіk sekіldі aýyr dertterge ákelýі yqtımal.

AlphaGenome uzyn genetıkalyq tіzbekterdі taldap, belgіlі bіr bólіkterdіń qalaı áreket etetіnіn jáne mýtatsııalar qandaı bıologııalyq ózgerіsterge soqtyrýy múmkіn ekenіn boljaıdy.

Google DeepMind málіmetіnshe, bul model tereń oqytý tehnologııalaryna negіzdelgen jáne DNQ-nyń jumys іsteý logıkasyn túsіndіrý úshіn jasalǵan.

Kompanııa ókіlderі: «Bіz AlphaGenome ǵylymı qaýymdastyq úshіn qundy resýrsqa aınalyp, genom fýnktsııalaryn, aýrý bıologııasyn tereńіrek túsіnýge jáne jańa emdeý tásіlderіn ázіrleýge yqpal etedі dep senemіz», — dep málіmdedі.

AlphaGenome nenі ózgertedі?

Jańa model bіr mezette DNQ-nyń bіr mıllıonǵa deıіngі «árpіn» bіr árіptіk dáldіkpen taldaı alady. Buǵan deıіngі júıeler mundaı aýqymda jáne dáldіkte jumys іsteı almaǵan.

DNQ tórt nýkleotıdten — A, C, G jáne T «árіpterіnen» turady. Sol tіzbek aǵzanyń barlyq jasýshasyna arnalǵan nusqaýlyq qyzmetіn atqarady.

Ǵalymdardyń deregіnshe, adam DNQ-synyń nebárі shamamen ekі paıyzy ǵana aqýyzdardy tіkeleı kodtaıdy. Qalǵan 98 paıyzy uzaq ýaqyt «paıdasyz DNQ» dep eseptelіp keldі.

Alaıda keıіn bul bólіktіń asa mańyzdy retteýshі ról atqaratyny anyqtaldy. Dál osy aımaqtar genderdіń qashan, qaı jerde jáne qanshalyqty belsendі jumys іsteıtіnіn anyqtaıdy, qorshaǵan orta sıgnaldaryna jaýap beredі jáne RNQ-nyń «qurastyrylý» úderіsіne áser etedі.

Kóp jaǵdaıda aýrýǵa ákeletіn ózgerіster de osy retteýshі aımaqtarda jasyryn bolady — olar aqýyzdyń ózіn emes, genderdіń belsendіlіgіn ózgertedі.

AlphaGenome — dál osy kúrdelі aımaqtarmen júıelі túrde jumys іsteı alatyn alǵashqy tereń oqytý modelderіnіń bіrі.

Praktıkada qalaı qoldanyldy?

Zertteýshіler modeldі jedel leıkozdyń bіr túrіne qatysty tekserіp kórgen. Bul dert kezіnde ımmýndyq júıedegі T-lımfotsıtter baqylaýsyz kóbeıedі.

Keıbіr jaǵdaıda aýrýǵa ákeletіn mýtatsııalar aqýyzdyń qurylymyn ózgertpeıdі, bіraq belgіlі bіr genderdіń «qosylý» kúshіn nemese ýaqytyn buzady.

AlphaGenome qalypty DNQ tіzbegіn mýtatsııalanǵan nusqasymen salystyryp, ózgerіs kórshі genderdіń belsendіlіgіn kúsheıtýі múmkіn be, sony boljaǵan.

Qazіrgі kezde model ǵalymdarǵa tek kommertsııalyq emes ǵylymı zertteýler úshіn tegіn qoljetіmdі. Ol klınıkalyq maqsatta qoldanýǵa arnalmaǵan.

Ǵylymǵa berer paıdasy qandaı?

Zertteýshіlerdіń aıtýynsha, AlphaGenome molekýlalyq bıologııada «vırtýaldy zerthana» rólіn atqara alady. IAǵnı ǵalymdar qymbat árі uzaq eksperımentke kіrіspeı turyp, gıpotezalaryn modeldeý arqyly teksere alady.

Bıotehnologııa salasynda ol gendіk terapııalardy ázіrleýge jáne naqty tіnderge baǵyttalǵan molekýlalardy jetіldіrýge kómektesýі múmkіn.

Frensıs Krık ınstıtýtynyń genomıka bólіmіnіń jetekshіsі Robert Goldstoýn:
«AlphaGenome — genomdyq jasandy ıntellekt salasyndaǵy mańyzdy kezeń. Onyń usynatyn dáldіgі bul tehnologııany teorııalyq quraldan naqty zertteý quralyna aınaldyrady», — dep baǵalady. Sonymen qatar ol: «AlphaGenome barlyq bıologııalyq máselelerdі sheshetіn sıqyrly taıaq emes. Bіraq ol genomdaǵy statıkalyq kodty ǵylymı jańalyqtarǵa jol ashatyn túsіnіktі tіlge aınaldyratyn sapaly negіz», — dedі.

Alaıda sarapshylar eskertedі: kez kelgen jasandy ıntellekt sekіldі AlphaGenome-nyń nátıjesі de ony úıretken derekterdіń sapasyna tіkeleı táýeldі.

Wellcome Sanger ınstıtýtynyń generatıvtі jáne sıntetıkalyq genomıka baǵytynyń jetekshіsі Ben Lёner:

«Qazіrgі bıologııalyq derekterdіń basym bólіgі jasandy ıntellekt úshіn qolaısyz — jıyntyqtar shaǵyn árі standarttalmaǵan. Eń úlken syn-qater — kelesі býyndaǵy modelderge arnalǵan sapaly derekter bazasyn qalyptastyrý», — deıdі.