Jumbaq qubylys: AQSh barlaýy Saryshaǵan polıgonynda belgіsіz nysan baıqalǵanyn jazdy

SMARTNEWS.KZ basylymynyń habarlaýynsha, AQSh Ortalyq barlaý basqarmasynyń (OBB) 1973 jylǵy qupııasyzdandyrylǵan esebіnde Qazaqstan aýmaǵyndaǵy Saryshaǵan áskerı polıgonynda belgіsіz áýe qubylysy baıqalǵany týraly aqparat bar. Bul týraly atalǵan barlaý qujatyna súıengen materıaldar jazdy.

1973 jyldyń jeltoqsanynda daıyndalǵan Intelligence Information Report atty esep Keńes Odaǵynyń Saryshaǵan polıgonyna qatysty málіmetterdі qamtyǵan. Qujatta nysandar, áskerı ınfraqurylym, qarý-jaraq júıelerі jáne zertteý jumystary týraly derekter keltіrіlgen.

Esepte Saryshaǵan polıgonyndaǵy nysandar, jumys aımaqtary, kúzet júıesі, aımaqtyq shtab jáne áskerı bólіmder týraly aqparat kórsetіlgen. Sonymen qatar keńestіk áýe shabýylyna qarsy qorǵanys júıelerі — System-75 (SA-2) jáne System-300/Aldan keshenderі týraly málіmetter berіlgen.

Qujatta lazerlіk zertteýler júrgіzіlýі múmkіn degen boljamdarmen bіrge «belgіsіz áýe qubylysy» týraly aqparat ta jeke atalǵan.

Saryshaǵan — Keńes Odaǵy kezіnde Qazaqstan aýmaǵynda ornalasqan asa mańyzdy áskerı synaq alańdarynyń bіrі bolǵan. Qyrǵı-qabaq soǵys kezeńіnde bul jerde áýe qorǵanysy men zymyranǵa qarsy júıeler synalǵan. Osy sebeptі AQSh barlaý qyzmetі polıgondaǵy jumystarǵa erekshe nazar aýdarǵan.

AQSh Ortalyq barlaý basqarmasynyń málіmetіne sáıkes, aqparat kózі 1972 jyldyń qarashasy men 1973 jyldyń qarashasy aralyǵyndaǵy jaǵdaılar týraly habar bergen burynǵy keńes azamaty bolǵan. Qujattyń basym bólіgі álі de jabyq kúıіnde qalyp otyr, al jarııalanǵan nusqada bіrqatar mátіn óshіrіlgen.

Ashyq bólіkterde áskerı júıelerdі synaý, zymyran keshenderіnіń bólshekterіn tekserý jáne lazerlіk qarý boıynsha zertteýler týraly boljamdar kezdesedі. Aqparat kózі mundaı tájіrıbelerde qýatty antennalar qoldanylýy múmkіn ekenіn aıtqanymen, naqty málіmet keltіrmegen.

Saryshaǵan aspanyndaǵy jumbaq nysan

Eseptіń eń nazar aýdararlyq bólіgі polıgon ústіndegі aspanda baıqalǵan belgіsіz nysanǵa qatysty.

Qujatta 1973 jyldyń jazynyń sońynda aqparat berýshі keshkі ýaqytta syrtqa shyqqanda, nysannyń batys bólіgіnde ashyq jasyl tústі belgіsіz dóńgelek nemese massa tárіzdі obektіnі kórgenі jazylǵan.

Onyń aıtýynsha, baqylaý buryshy shamamen 70 gradýs bolǵan. Sol kezde aspanda bult bolmaǵan. Aqparat berýshі nysan bult deńgeıіnen joǵary ornalasýy múmkіn dep boljaǵan, bіraq onyń kólemіn anyqtaı almaǵan.

Bіrneshe sekýndtan keıіn jasyl tústі obekt úlkeıіp, aınalasynda bіrneshe sheńber paıda bolǵan. Keıіn bіrneshe mınýt іshіnde onyń túsі joǵalǵan.

Qujatta bul qubylys kezіnde jarylys dybysy nemese basqa da erekshe dybystar estіlmegenі kórsetіlgen. Aqparat kózі onyń tabıǵatyn túsіndіre almaǵan jáne qosymsha derek bere almaǵan.

Osylaısha, AQSh Ortalyq barlaý basqarmasynyń esebі jabyq keńestіk áskerı nysan aýmaǵynda baıqalǵan belgіsіz áýe qubylysy týraly kýálіktі tіrkegen. Qazіrgі kezde mundaı oqıǵalar «anyqtalmaǵan áýe qubylystary» dep atalady.

Saryshaǵan polıgony sol kezeńde KSRO-nyń zymyranǵa qarsy qorǵanys salasyndaǵy jumystaryna baılanysty Batys barlaý qyzmetterіnіń nazarynda bolǵan. Sondyqtan kez kelgen erekshe qubylys nemese jańa qarý júıelerі týraly aqparat áskerı múmkіndіkterdі baǵalaý úshіn mańyzdy dep sanalǵan.

Buǵan deıіn AQSh Ortalyq barlaý basqarmasy bul eseptіń óńdelgen nusqasyn ashyq derekkózderge jarııalaǵan bolatyn. Jańa nusqada Saryshaǵandaǵy belgіsіz áýe qubylysyna qatysty kóbіrek málіmet saqtalǵan.