Adam mıyn modeldeý algorıtmі jasaldy
Tel-Avıv ýnıversıtetіnіń professory Emılııa Frıdmannyń jetekshіlіgіndegі Reseı Ǵylym akademııasy mashınataný máselelerі ınstıtýtynyń «Kúrdelі mehanıkalyq júıelerdі, jelіlerdі jáne ortalardy tsıfrlandyrý, taldaý jáne sıntezdeý» halyqaralyq zerthanasynyń ǵalymdary adam mıynyń jumysyn ártúrlі jaǵdaılarda modeldeýge múmkіndіk beretіn bіregeı matematıkalyq algorıtmdі jasady. Kazinform agenttіgі bul týraly TASS aqparat agenttіgіne sіlteme jasap habarlaıdy.
Bul algorıtmdі qoldaný ártúrlі psıhıkalyq aýrýlardy zertteýge, sondaı-aq ımplanttardy basqarýǵa arnalǵan «mı-kompıýter» ınterfeısіn jasaýǵa múmkіndіk beredі, dep habarlady RǴA Mashınataný ınstıtýtynyń baspasóz qyzmetіnen.
«Bolashaqta bіz óz nátıjemіzdі qoıanshyq aýrý jáne zeıіn tapshylyǵy gıperaktıvtіlіgіnіń buzylýy sııaqty aýrýlardy zertteý úshіn, sondaı-aq robottardy «oı kúshіmen» basqarýǵa múmkіndіk beretіn jáne neıroprotezdeý salasynda belsendі qoldanylyp júrgen «mı-kompıýter» ınterfeısіn jasaý úshіn de qoldanýǵa bolatyn mı belsendіlіgі rejımderіn jіkteý máselelerіn sheshýge qoldanýdy josparlap otyrmyz», - dep qosyp óttі ınstıtýttyń baspasóz qyzmetіnen.
Adamnyń mıy 80 mlrd-tan astam neırondyq jasýshadan turady. Álemdіk ǵylymda mundaı kúrdelі organnyń tolyq jáne jan-jaqty úlgіlerіn jasaý álі kúnge deıіn sheshіlmegen másele bolyp qala beredі. Degenmen, Sankt-Peterbýrgtegі halyqaralyq zerthananyń bіr top ǵalymdary osy maqsatqa jaqyndaýdyń jáne ártúrlі jaǵdaı, sonyń іshіnde ekstremaldy jaǵdaıda mı jumysynyń belgіlі bіr rejımderіnіń úlgіlerіn jasaýdyń jolyn tapty.
Ǵalymdardyń sheshіmі jeke mı jasýshalaryn nemese olardyń popýlıatsııalaryn zertteý úshіn qazіrdіń ózіnde qoldanylatyn FıtsHıý-Nagýmo matematıkalyq modelіne negіzdelgen. Degenmen, bul modelde mıllıardtaǵan neırondardy bіr ýaqytta modeldeýge kedergі keltіretіn qurylymdyq shekteýler bar.
RǴA Mashınataný ınstıtýty zerthanasynyń mamandary neırondardyń membranalyq potentsıalyn - ıaǵnı ártúrlі jaǵdaılarda mı jasýshalarynyń qabyrǵalarynyń kerneýіn ólsheýge nazar aýdardy. Bul derekterge jyldamdyq gradıentіnіń matematıkalyq ádіsterі men dıfferentsıalızator súzgіlerі qoldanylady, olar burynnan tanylǵan FıtsHıý-Nagýmo modelіmen bіrge adam mıyn modeldeý múmkіndіkterіnіń jańa deńgeıіne jetýge múmkіndіk bermek.