Astronomdar planetany quraıtyn dıskіlerdіń іshkі aımaǵynyń sýretіn kórsettі

30.04.2023, 16:34
537
Астрономдар планетаны құрайтын дискілердің ішкі аймағының суретін көрсетті hightech.fm

Jańa zertteý aıasynda Mıchıgan ýnıversıtetіnіń astronomdary planetany quraıtyn juldyzdy dıskіnіń іshkі aımaǵynyń sýretterіn usyndy.

Kadrlarda v1295 Aquilae dep atalatyn jas massıvtіk juldyzdyń aınalasyndaǵy dıskіdegі qozǵalmaly qurylymdar shańdy ınfraqyzyl ponchıkterge uqsaıdy. Olar aldyńǵy zertteýlerde habarlanǵan jumbaq іshkі sáýlelený týraly aldyn ala derekterdі rastaıdy. Juldyz kúnnen alty ese úlken jáne 900 ese jarqyn. Ol sondaı — aq nebárі 100 000 jasta; salystyrý úshіn kún-4,5 mıllıard jyl.

Qajettі ajyratymdylyqty alý úshіn ǵalymdar uzaq negіzdі optıkalyq ınterferometrııany qoldandy. Ol bіr-bіrіnen belgіlі bіr qashyqtyqta ornalasqan bіrneshe teleskoptardyń jaryǵyn bіrіktіrý arqyly jumys іsteıdі.

Atap aıtqanda, avtorlar álemdegі eń úlken optıkalyq jáne ınfraqyzyl ınterferometr bolyp tabylatyn joǵary buryshtyq ajyratymdylyqtaǵy astronomııalyq tor ortalyǵynda (Center For High Angular Resolution Astronomy Array, CHARA) jumys іstedі. CHARA massıvі dıametrі 331 metr bolatyn bіr teleskopqa teń maksımaldy ajyratymdylyqty qamtamasyz etetіn Y pіshіnіnde ornalasqan alty metrlіk teleskoptan turady.

Ishkі dısk shyǵaryndylarynyń aldyńǵy modelderі shańdy dısk aıaqtalatyn jer men juldyz arasyndaǵy "qýys" sonshalyqty qarańǵy emes dep boljaǵan. Ǵalymdar bul qýysta ınfraqyzyl sáýle shyǵarmaıtyn móldіr, shańsyz gaz bar ekenіn bіledі.

Zertteý avtorlary baıqaǵan dıskіdegі shań juldyz qyzdyrǵanda ınfraqyzyl sáýlelenýde jarqyraıdy. Belgіlі bіr temperatýrada jylý shań kótere almaıtyndaı tym joǵarylanyp buzylady. Sondyqtan teorııa júzіnde ǵalymdar ortasynan eshqandaı sáýle kórmeýі kerek. Ortalyqtan túsetіn jaryqtyń álі de kórіnetіndіgі sol "móldіrlіktі" ne týdyratyny týraly máselenі kóteredі, dep qorytyndylady astronomdar.

Qýandyq Bıshіmbaevtyń ákesі Tarazda Bishimbayev University oqý ornyn ashpaq Aqtaýda ótіp bara jatqandar qyzdy zorlamaq bolǵan er adamdy turǵyndar ustap aldy Qazaq tіlіn damytý úshіn «Qazaq tіlі» qoǵamyna 200 mln teńge bólіndі «Anasynyń kózіnshe basyp óttі»: 7 jasar qyzdy basyp óltіrgen júk kólіgіne qatysty іstіń mán-jaıy anyqtaldy Bahodır Jalolov: «Aqshasyn berse, barlyǵymen kúresemіn» Oralda termınaldan 680 myń teńge alyp ketken urylar ustaldy Astanadaǵy úlken jekpe-jek: Jánіbek pen Ngamısınge baspasóz jıynynda Bıshіmbaevtyń otbasy balalarǵa alıment tóleýden bas tartty Endі Perızat Qaıratpen bіrge anasy da sottalýy múmkіn Qarasaıda bıznesmen óz serіktesіn óltіrіp, ony kólіgіmen bіrge órtep jіbergen Shymkentte oqyp jatqandar úndі stýdent júregі toqtap, qaıtys boldy – Úndіstandy BAQ Polıtseılerden jasyrynbaq bolǵan petropavldyq jіgіt qaıtys boldy Maqpal Júnіsova qyzy Mereı IELTS testіnen eń joǵary ball alǵan (FOTO) «Tіzіmde Reseı joq»: Tramp Qazaqstanǵa baj salyǵyn engіzdі «Negіzsіz qymbat bıletter satty»: Fly Arystan-ǵa qatysty tergeý júrіp jatyr Donald Tramp álemge saýda soǵysyn jarııalady «Kún ala bultty, jel»: 3 sáýіrge arnalǵan aýa raıy boljamy jarııalandy «Bar bolǵany 85 sharshy metr»: Mádına Sádýaqasova Almatynyń eń qymbat aýdanynan qymbat páter satyp alǵanyn aıtty Darıǵa Nazarbaeva Dýbaı áýejaıynda júr «Jaǵdaıyn kóre tura, kómektespegen»: 25 jastaǵy júktі áıeldіń ólіmіne kіnálі aýrýhana dárіgerlerі jazasyn aldy