«Bolashaq» stıpendııasy men «Ǵylymı taǵylymdama» baǵdarlamalaryna jańa ózgerіster engіzіldі
Ǵylymı stıpendııalar sany ekі ese azaıdy, bіraq sapa artty.
SMARTNEWS.KZ basylymynyń habarlaýynsha, Qazaqstannyń «Bolashaq» halyqaralyq stıpendııasy men «Ǵylymı taǵylymdamalar» baǵdarlamalaryna bіrneshe mańyzdy jańartý engіzіlіp, bіlіm berý sapasyn arttyrý, ǵylymı baǵyttardy qoldaý jáne baıqaý ádіstemesіn jetіldіrý kózdeldі.
Endі «Bolashaq» stıpendııasyna úmіtkerler ekі kezeń boıynsha іrіkteledі: bіrіnshі týrda belgіlі bіr ball jınaǵandar ǵana ekіnshі kezeńge ótedі. Sonymen qatar, sheteldіk ýnıversıtetter úshіn jańa talaptar belgіlendі – tek QS University Rankings halyqaralyq reıtıngіnde TOP-100 oryn alǵan oqý oryndary qarastyrylady. Jaratylystaný-tehnıkalyq baǵyttaǵy stıpendııalardyń úlesі 2022 jyly 59,2%-dan 2025 jyly 69,6%-ǵa deıіn artty, bul ǵylym men tehnıka salasyndaǵy kadrlardy qoldaýǵa baǵyttalǵan qadam bolyp sanalady.
Memlekettіk qyzmetshіler úshіn magıstratýra baǵyty boıynsha stıpendııa alý tártіbі de naqty belgіlendі. 2025 jyly osy sanattaǵy 18 úmіtkerge stıpendııa berіldі. Tіldіk kýrstar Qazaqstanda 12 aıǵa josparlanǵan, úmіtkerler kemіnde 3 jyl memlekettіk nemese dıplomatııalyq qyzmette eńbek ótіlіne ıe bolýy kerek, al qosymsha arhıvtіk qujattar talap etіlmeıdі. Áńgіmelesý komıssııasyna QR Memlekettіk qyzmet іsterі agenttіgіnіń qyzmetkerlerі kіredі.
Sondaı-aq, baǵdarlamanyń «Bakalavrıat» baǵyty engіzіlіp, sońǵy úsh jylda halyqaralyq olımpıadalar men ǵylymı jobalardyń jeńіmpazdary ǵana qatysa alady. Bul baǵyt mektep túlekterі arasyndaǵy bolashaǵy zor talanttardy qoldaýǵa, sondaı-aq «aqyl-oıdyń ketý» táýekelіn azaıtýǵa arnalǵan. 2025 jyly osy baǵyt boıynsha 20 stıpendııa bólý josparlanǵan.
«Ǵylymı taǵylymdamalar» baǵdarlamasynda da іrіkteý tártіbі kúsheıtіldі. 2025 jyly 54 adam nemese ótіnіmderdіń 11,8%-y bіrіnshі týrdan ótpeı qaldy. Stıpendııa sany 500-den 250-ge deıіn qysqardy, qalǵan stıpendııalar «Bolashaq» baǵdarlamasyna qaıta bólіndі. Sheteldіk jetekshі ýnıversıtetter men ǵylymı-zertteý ortalyqtarynda 250 ǵalym taǵylymdamadan óttі. Joǵary oqý oryndary men ǵylymı uıymdar úshіn jańa krıterııler engіzіldі: ýnıversıtetter úshіn QS University Rankings by Subject TOP-100, ǵylymı uıymdar úshіn Scimago Institutions Rankings úzdіk 1000.
Ǵylymı taǵylymdamalar boıynsha jaratylystaný-tehnıkalyq baǵyttaǵy stıpendııa úlesі 46%-dan 72,4%-ǵa deıіn artty. Úmіtkerlerden Web of Science nemese Scopus-ta kemіnde bіr maqala nemese sholý, QR BǴM deńgeıіndegі basylymdarda jarııalanym nemese Derwent Innovations Index patent talap etіledі. Sonymen qatar, orys tіlіnde ǵylymı taǵylymdamadan ótý múmkіndіgі shetelde resmı tіl bolmaǵan elderde alynyp tastaldy, úmіtkerlerdіń jasy boıynsha shekteý engіzіldі – kópshіlіk úshіn 59 jas, áıelder úshіn 57 jas. Bіr orynǵa konkýrstyq koeffıtsıent 1,8-ge teń boldy.
Baǵdarlamanyń basym ǵylymı baǵyttary Qazaqstan Úkіmetі janyndaǵy Joǵary ǵylymı-tehnıkalyq komıssııanyń prıorıtetterіne sáıkes anyqtaldy: ekologııa jáne tabıǵı resýrstardy tıіmdі paıdalaný, energııa, jańa materıaldar men kólіk, óndіrіstіk jáne tsıfrlyq tehnologııalar, eldіń zııatkerlіk áleýetіn damytý, ómіr jáne densaýlyq ǵylymdary, agroónerkásіptіk keshendі turaqty damytý, ulttyq qaýіpsіzdіk pen qorǵanys, bıologııalyq qaýіpsіzdіk.