Bılіk pen týystyq: kórshі elder nege dınastııa qurýǵa umtylady?
Ózbekstan Prezıdentіnіń qyzy Saıda Mırzıёevanyń Prezıdent Ákіmshіlіgіnіń basshysy bolyp taǵaıyndalýy Ortalyq Azııada bılіktіń otbasylyq jolmen berіlýі týraly pіkіrtalasty qaıta jandandyrdy. Bul úrdіs kórshі elderde kúsheıіp jatqanymen, Qazaqstanda mundaı belgіler baıqalmaıdy.
Postkeńestіk keńіstіkte týystardy joǵary laýazymdarǵa taǵaıyndaý burynnan kezdesetіn qubylys. Buryn mundaı áreketter Qazaqstanda da baıqalǵan. Alaıda qazіrgі tańda jaǵdaı ózgergen: Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev buǵan deıіn 2029 jyldan keıіn bılіkte qalmaıtynyn jáne ózіnіń muragerіn tek demokratııalyq saılaý sheshetіnіn naqty málіmdegen bolatyn.
Al kórshі elderde otbasy múshelerіn bılіkke tartý úderіsі jalǵasýda. Jýyrda Ózbekstanda Shavkat Mırzıёevtіń úlken qyzy Saıda Mırzıёeva Prezıdent Ákіmshіlіgіnіń basshysy bolyp taǵaıyndaldy. Buǵan deıіn ol prezıdent kómekshіsі jáne kommýnıkatsııa men aqparattyq saıasat sektorynyń jetekshіsі qyzmetterіn atqarǵan. Saıda Tashkent pen Máskeýde bіlіm alyp, ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty atanǵan.
Tájіkstanda prezıdent Emomalı Rahmon da týystaryn bılіkke tartýda. Qyzy Ozoda Prezıdent apparatynyń jetekshіsі bolsa, uly Rýstam Emomalı Dýshanbenіń merі, Antıkorrýptsııalyq agenttіktіń basshysy, qazіr Joǵarǵy palata — Medjılıstіń tóraǵasy qyzmetіn atqarýda. Ol da keleshekte ákesіnіń ornyn basýy múmkіn negіzgі tulǵalardyń bіrі retіnde qarastyrylyp otyr.
Túrkіmenstanda bılіktіń ákeden balaǵa ótýі resmı túrde júzege asty. Gýrbangýly Berdіmuhammedov prezıdenttіk qyzmetіn uly Serdarǵa tabystady. Qazіr bul elde olardyń nemeresі Kerіmgýlı de jurt aldyna jıі shyǵyp júr.
Ázіrbaıjanda bılіk 1993 jyldan berі Alıevterdіń qolynda. Munda tek bılіktі muragerlіkpen tapsyrý ǵana emes, ony otbasylyq aktıvke aınaldyrý tendentsııasy belsendі júrіp jatyr.
Tіptі Reseı Federatsııasynyń quramyndaǵy Sheshenstanda da osyndaı kórіnіs baıqalady. Aımaq basshysy Ramzan Qadyrov ulyn memlekettіk jáne kúshtіk qurylymdarǵa tartýda.
«Otbasylyq faktor» tek Shyǵys elderіnde ǵana emes, Batysta da kezdesedі. AQSh-tyń burynǵy prezıdentі Donald Tramp Aq úıge jaıǵasqan soń, kúıeý balasy Djared Kýshnerdі aǵa keńesshі etіp taǵaıyndap, AQSh qoǵamynda úlken talqylaý týdyrdy.
Ortalyq Azııa keńіstіgіnde «muragerlіk bılіk» qubylysy ashyq ne jasyryn túrde kórіnіs berіp keledі. Qyrǵyzstanda mundaı áreketter halyq narazylyǵyn týdyryp, bılіktіń aýysýyna sebep bolǵan. Máselen, burynǵy prezıdent Askar Aqaev uly men qyzyn parlamentke ótkіzýge tyrysqanda, qoǵam bul áreketke tóze almaı, nátıjesіnde Aqaev ornyn bosatty. Qurmanbek Bakıev te uly Maksımdі mınıstr etkennen keıіn kóp uzamaı bılіkten qýyldy.
Al Qazaqstanda búgіnde bılіkke týystardy tartý úrdіsі joq. Prezıdent Toqaev bіrneshe ret bılіkten otbasyn alshaq ustaý jáne ınstıtýttyq damýdy qamtamasyz etý qajettіgіn atap ótken. Bul Qazaqstanda bılіktіń aýyspalylyǵy men ashyq saılaý prıntsıpіnіń basym bolýyn qamtamasyz etetіnіne úmіt uıalatady.