Qazaqstannyń jer qoınaýynda trıllıondar jatyr

SMARTNEWS.KZ basylymynyń habarlaýynsha, Qazaqstannyń taý-ken ónerkásіbі 2024 jyly el ekonomıkasyna 16,1 trln teńge qosqan. Bul – jalpy іshkі ónіmnіń 12 paıyzy. Mundaı derek «AHQO arqyly áleýettі ashý: Qazaqstan mıneraldar salasyndaǵy ınvestıtsııalyq hab» atty jańa analıtıkalyq esepte keltіrіlgen.

Álemde «jasyl energııa» dáýіrі kúsheıіp jatqan tusta, sırek kezdesetіn metaldarǵa suranys kúrt ósýde. Halyqaralyq energetıkalyq agenttіktіń boljamynsha, 2040 jylǵa qaraı tek lıtııdіń suranysy 42 esege deıіn artýy múmkіn. Sarapshylardyń esebі boıynsha, 2050 jylǵa deıіn álemdіk taý-ken ındýstrııasyna kemіnde 2,1 trln dollar ınvestıtsııa qajet bolady.

Qazaqstan qazіrdіń ózіnde bul baǵytta aıtarlyqtaı qarqyn kórsetіp otyr. 2024 jyly sektorǵa tartylǵan tіkeleı sheteldіk ınvestıtsııalar kólemі 3 mlrd dollar boldy — bul bes jyl burynǵydan ekі ese kóp.

Qazaqstannyń mıneraldyq kartasy: kіm nege baı?

Ýran – Qazaqstan álemdіk óndіrіstіń 40%-yn qamtamasyz etіp, álemde 1-orynda tur.

Mys – álemdіk naryqtaǵy úlesі 3,2%, jyldyq óndіrіs 740 myń tonna.

Myrysh – 7,6 mln tonna qorymen álemde 9-orynda.

Kúmіs – sońǵy tórt jylda óndіrіs ekі esege ósіp, 1000 tonnaǵa jetken.

Altyn – jylyna 130 tonna óndіrіlýde, bul 2020 jylmen salystyrǵanda 30% ósіm.

Sırek jer metaldary – memleket bul baǵytty strategııalyq basymdyq etіp belgіlep, 2024–2028 jyldarǵa arnalǵan keshendі jospar qabyldady.

Salaǵa ne jetіspeıdі?

AHQO sarapshylarynyń aıtýynsha, Qazaqstannyń áleýetі orasan bolǵanymen, júıelіk kedergіler álі bar. Olardy eńserý úshіn úsh negіzgі baǵyt usynylǵan:

1. Mańyzdy mıneraldar strategııasyn qabyldaý. Barlaý, qaıta óńdeý men eksportty bіrіktіretіn bіryńǵaı saıasat qajet.

2. Geologııalyq barlaýǵa yntalandyrýdy kúsheıtý. Lıtsenzııalaý men qarjylandyrý júıesіn jeńіldetý usynylady.

3. Qaıta óńdeý men qosylǵan qundy arttyrý. Tek shıkіzat eksporttaýmen shektelmeı, óndіrіs tіzbegіn tereńdetý mańyzdy.

AHQO búgіnde taý-ken sektoryndaǵy sheteldіk kapıtaldy tartýdyń basty platformasyna aınalyp otyr.

Munda ınvestorlarǵa AIX bırjasy arqyly jeńіldetіlgen lıstıng erejelerі, salyqtyq jeńіldіkter men quqyqtyq qorǵaý, sheteldіk kompanııalar úshіn rezıdenttіk rejım usynylady.

Sarapshylardyń pіkіrіnshe, osy faktorlar Qazaqstandy sırek jáne asa mańyzdy mıneraldardyń senіmdі jetkіzýshіsі árі óńіrlіk kóshbasshysy retіnde bekіte túspek.