«Joǵary jalaqy» degen qarmaq: Qazaqstandyqtardy Azııaǵa quldyqqa satyp jatyr

SMARTNEWS.KZ basylymynyń habarlaýynsha, Qazaqstanda ınternet arqyly jumysqa ornalastyrýdy syltaý etken alaıaqtyq kúrt ósіp jatyr. Bul týraly Bas prokýratýra resmı túrde eskertý jasady.

Alaıaqtar tanymal saıttar men áleýmettіk jelіlerge «joǵary aılyq, eshqandaı talap joq» dep jarnamalar ornalastyrady. Kandıdat habarlasqan boıda jalǵan saıttarǵa sіlteme jіberedі nemese jeke málіmet toltyratyn anketalar júktetedі. Taǵy bіr qýlyǵy — «jumysqa arnalǵan qosymsha» degen jeleýmen zııandy baǵdarlama ornatqyzý.

Osylaısha qylmyskerler adamnyń bank shotyna, messendjerlerіne, tіptі telefonynyń tolyq basqarýyna qol jetkіzedі.

Shetelde «jumys» usynamyz dep quldyqqa jegýde

Quzyrly organ ásіrese Ońtústіk-Shyǵys Azııa elderіnde — Taıland, Mıanma jáne ózge memleketterde bar «vakansııalarǵa» abaı bolýǵa shaqyrady.

«IT salasy, modeldіk bıznes, qonaqúı salasy» degen ótіrіk ýádemen azamattardy shekara asyryp, artynsha eńbek nemese seksýaldyq quldyqqa salý faktіlerі tіrkelýde.

Keı jaǵdaılarda adamdardy zorlyq-zombylyqqa ushyratyp, alaıaqtyq shemalarǵa jegedі nemese tіptі organdaryn alyp ketýі múmkіn.

Qalaı qorǵanamyz?

Bas prokýratýranyń keńesі:

• Jumys berýshіnіń zańdylyǵyn jáne saıttyń naqty mekenjaıyn tekserіńіz;
• Vıza, oqytý, qujat rásіmdeý úshіn aqsha aýdarmańyz;
• Qosymshalardy tek resmı dúkenderden júkteńіz (Google Play, App Store);
• Resmı kelіsіmshartqa deıіn qujat kóshіrmesіn, bank derekterіn jіbermeńіz;
• Deldal kompanııalardyń lıtsenzııasyn anyqtańyz;
• Kúmán týsa — dereý polıtsııaǵa júgіnіńіz.

Buǵan qosa, shetelde júrgen jaqyndaryńyzdyń jaǵdaıyna nazar aýdaryńyz. Eger ol vıdeobaılanystan qashsa, qorqyp sóılese, turǵan jerіn kórsetkіsі kelmese — qaýіp belgіsі.

«Vıdeoqońyraý kezіnde adam bіr sózben jaýap berse, kózі alaqtap, aınalasyn kórsete almasa — ony bіreý baqylap turýy múmkіn. Mundaıda ýaqyt joǵaltpaı polıtsııaǵa habarlaý qajet» — dep eskerttі Bas prokýratýra.