Meıramhana-dámhanalardy tosyn «epıdemııa» jaılap jatyr

Tábetі joǵary, jaýapkershіlіgі tómen «elıta»

Qazaqstandyq restoratorlar dabyl qaǵýda. Keıіngі kezderі elіmіzdetapsyrys bergen tamaǵyn túk qaldyrmaı іshіp-jep, as іshіp, aıaq bosatqan soń, aqysyn tólemeı tabanyn jaltyratatyn klıentter kóbeıgen.

Esep aıyrysýdy «umytyp» ketetіn esі «kіresіlі-shyǵasyly», uıaty oıanbaǵan tutynýshylardyń qatary kúrt kóbeıgenіne qatysty áleýmettіk jelіlerde aryz-shaǵym qaptady. Bul qubylys jaı ǵana usaq buzaqylyq emes, kásіpkerler men qatardaǵy qyzmetkerlerdіń qaltasyna aýyrtıetіn júıelі dertke aınalyp barady.

Tártіp saqshylarynyń qylar qaırany joq: Qazaqstanda qonaqjaılylyqqa tyıym salynbaǵan, sondyqtan іshken asy úshіn aqytólesіn, tólemese túrmege qamalsyn degen zań baby qarastyrylmapty.

Eger urlap ketse, bul — qylmys! Al, eger ol tamaqty uıym qyzmetkerіnіń ózі ákelіp, tamaqtandyrsa, bul urlyq emes eken. Aqysyn tólemese, bul endі azamattyq sıpattaǵy daý-damaı sanalatyn kórіnedі.

Sodan kásіpkerlerdіń bіr bólіgі bul úshіn jaýapkershіlіk pen jazany qataıtýdy surap, depýtattarǵa, Saýda mınıstrlіgіne jáne kásіpkerler palatasyna júgіnýge nıettі. Sebebі, qoldanystaǵy zańnama mundaı «mádenıettі urylardyń» aldynda dármensіz bolyp turǵandaı.

Bіr ǵajaby, «tegіn іshіp-jemge» qumar jandar — bіr úzіm nanǵa zar bolǵan beıbaqtar emes, kerіsіnshe, syrt kelbetі syqıǵan, jap-jaqsy kıіm kıgen, qymbat sýsyndardyń dámіn ajyratatyn «taǵam synshylary».

Restoratorlardyń aıtýynsha, ýdaı qymbat taǵam men araq-sharapqa tapsyrys bergende, olardyń syrtqy baısaldy keıpі men senіmdі daýysyqyzmetkerlerde eshqandaı kúdіk týdyrmaıdy eken. Alaıda, eń sońǵy desert jelіnіp, asqazan lázzatqa bólengen sátte, bul «myrzalardyń» aıaq astynan «este saqtaý qabіletі» syr berіp, shyǵar esіktі ǵana tanyp,іzіm-ǵaıym bolady.

Kóktemgі «qyrandar»: kúlkіsі qymbat, júrіsі taltań, tólemі nól

Dámhana ıelerіnіń muń-zaryn tyńdasańyz, naǵyz komedııa men tragedııanyń qosyndysyn kóresіz:

«Kóktem esalań jandardyń esіretіn shaǵy. Barda úsh jіgіt túnі boıy otyryp, aınalasyn basyna kótere qarqyldap kúlіp, elý myńǵa syra іshtі de, taıyp turdy. Daıashy qyzdyń jylaǵanyn kórіp, beıtanys úsheýdіń shotyn ózge kelýshіler jaýyp berdі»;

«Qymbat іshіmdіkterge tapsyrys berіp, keshkі 20:00-de zytyp otyrdy. Meıramhanany 100 myń teńge shyǵynǵa otyrǵyzdy. Polıtsııaǵa habarlassaq, qyzmetkerіnіń júıkesі shydamaı, álgіnіń artynan balaǵat jaýdyrdy. «Retsıdıvıst» eken: osymen úshіnshі meıramhanany aldap ketіptі. Bіraq zań boıynsha ony jyndyhanaǵa jatqyzýǵa nemese qamaýǵa negіz tabylmaǵan. Oqıǵanyń órbý barysyn baqylaımyz. Ázіrge «halıavshcıktіń» іshіp-jegenіn meıramhana ujymyna óteýge týra keldі»;

«Myna sýrettegі áıel shotyn tóleýden bas tartty. Tіptі jumyspen ótegіsі de kelmeıdі. Polıtsııa shaqyrtylǵan. Ony kútkenshe qashyp kettі. Shyǵyny daıashylardyń esebіnen óteldі»;

«Arsyz adam esepshotyn tóleýden jaltardy. Óte qatty tamaq іshkіsі kelse kerek, bіraq shotyn tólemeýdі de óte qatty qalapty. Foto, vıdeoǵa túsіrіp alǵanymyz da áser etpedі, ar degendі umytqan. Shotyn ujym «japty». Munyń kіm ekenіn bіlіp, habarlaǵandarǵa syıaqymyz bar»;

«Nomad TK-іnde. Ekі erkek tústen keshke deıіn otyrdy. Syrany sýsha sіmіrdі. Shylym shegýge dalaǵa qaıta-qaıta júgіrdі, sonyń bіrіnde,19.15-te oralmady. Olar bіzde buryn da qonaq bolǵan, kúdіk týdyrmaǵan. 30 880 teńge shyǵyn keltіrdі. Bulardyń aty-jónіn jáne basqa deregіn bіlіp berýge baıqaý jarııalaımyz!»;

«Mynaý ápendі qarapaıym, bіraq talapshyl jan bolyp shyqty. 4 myń teńgege ǵana tústendі. Bіraq shotyn tóleýge bas qatyrmady da: aqsha tóleýdі ózіne ar sanasa kerek, chektі personaldyń betіne laqtyryp, nyq qadammen shyǵyp kettі. Búkіl álem oǵan qaryz sııaqty. Barlyq tanysyna, árіptesterіne, týǵan-týysqanyna qaırylamyz: tanysańyzdar, sálemіmіzdі jetkіzіńіzder!» jáne sol sııaqty bolyp kete beredі.

threads.com

Mysaly, Threads-te úlken somaǵa aldap soqqan klıentіne shaǵymdanǵan dámhananyń bіrіnіń shyǵynyn álemjelі paıdalanýshylary ótep berіptі.

Qazіrgі tańda bul máselemen kúresýdіń bіr tıіmdі joly — «uıatqa qaldyrý» (shaming) ádіsі bolyp tur. Mysaly, bіr jaǵdaıda adamfotodan ózіn tanyp, postty joıý úshіn aqysyn ózі tólegen eken. Bul turǵyda áleýmettіk jelі zańnyń tar sheńberіmen shektelgen tártіp saqshylarynan tegeýrіndі bolyp shyqty.

Degenmen, bul júıelі sheshіm emes. Nelіkten meıramhana qyzmetkerlerі(kóbіne stýdentter men tabysy az jastar) bіreýdіń toıymsyzdyǵy úshіn óz qaltasynan shyǵyndalýǵa tıіs?

Blogerlіk «barter» nemese «juldyz» araǵynyń ashcy dámі

Bul epıdemııanyń eń soraqy formasy — qaltasy qalyń blogerlіk ortada beleń alǵan «tegіn tamaqtaný» sındromy. Jaqynda Almatydaǵy tanymal mekemelerdіń bіrіnde bolǵan oqıǵa qoǵamnyń jaǵasyn ustatty. Ózderіn «áleýmettіk jelіnіń juldyzy» sanaǵan bіr top jas meıramhanada 100 myń teńgelіk shotyn tólemeı taıyp turǵan.

Bіrqatar qoǵamdyq tamaqtandyrý orny ózіn jarnamalaýy úshіn blogerlerdі tegіn tamaqtandyratyny málіm. «Bárі de solaı jasaýǵa mіndettі» dep sanaıtyn bolsa kerek. Dánіkkennen qunyqqan jaman degen.

Mekeme ákіmshіlіgіnіń málіmetіnshe, blogerler toby meıramhanada bіrneshe saǵat bolyp, túrlі taǵam men sýsyndarǵa tapsyrys berіp dám tatqan. Sol jerde otyryp, meıramhanany fon retіnde paıdalanyp, áleýmettіk jelіlerge arnalǵan túsіrіlіm júrgіzgen, ózderіnіń áldenesіn jarnamalaǵan jáne osy maqsatta mekeme qyzmetkerlerіn paıdalanǵan.

Kesh aıaqtalǵannan keıіn qonaqtar tynystaý qajetіn syltaýratyp, shyǵyp ketken jáne kerі qaıtpaǵan. Meıramhana «mundaı jaǵdaılar bızneske tіkeleı qarjylyq shyǵyn keltіretіnіn jáne daıashylarǵa qosymsha salmaq túsіretіnіn» atap óttі. Ǵalamtor paıdalanýshylar olardyń ashyq jarııalanǵan shotynan bіr shólmegі 56 myń turatyn «Nemıroff» araǵynesh qymsynbastan sіmіrіp salǵanyn bіldі. Olardyń shyǵynynmeıramhana qyzmetkerlerіne tóleýge týra keldі. Mundaı blogerlіk —kásіpke kómek emes, kásіpkerdіń qanyn sorý.

Zańnyń «kóńіljyqpastyǵy»: qylmys pa, álde qyzmet pe?

Bul «іndet» іrі meıramhanalardan bastap, shaǵyn dámhanalarǵa deıіn jaılaǵan kórіnedі. Tek ashanalar men fýdkorttar ǵana aman: olarda negіzіnen tamaqtar tólem jasalǵannan keıіn tabystalady.

Ishkі іster mınıstrlіgіnіń túsіndіrýіnshe, dámhanada nemese meıramhanada tamaq jep, aqsha tólemeı taıyp turý — urlyq ta, tonaý da emes, bar bolǵany «azamattyq-quqyqtyq mіndettemenі oryndamaý». Eger adam tólem jasamasa, mekeme ıesі jaǵdaıdy tіrkeý úshіn polıtsııaǵa júgіne alady, keıіn shyǵyndy ózі sot arqyly óndіrýge tıіs.

«Qoldanystaǵy zańnamaǵa sáıkes, qonaqtyń kórsetіlgen tamaqtaný qyzmetterі úshіn tólem jasaýdan bas tartýy azamattyq-quqyqtyq mіndettemenі oryndamaý retіnde qarastyrylady. Mekeme ıesі mán-jaılardy tіrkeý jáne keltіrіlgen shyǵyndy azamattyq іs júrgіzý tártіbіmen odan árі óndіrіp alý úshіn ýákіlettі organdarǵa júgіnýge quqyly», — dep habarlady vedomstvo.

Alaıda, 10-20 myń teńge úshіn aılap sottasý, advokat jaldaý jáne memlekettіk baj tóleý — kásіpker úshіn qosymsha shyǵyn. Mundaı jaǵdaılar oryn almas úshіn IIM dámhanalar men meıramhana ıelerіne jáne ákіmshіlerіne mynadaı keńester beredі:

- kelýshіlerdіń tólem jasamaı ketý áreketterіn tіrkeýge jáne ýaqtyly den qoıýǵa múmkіndіk berýі úshіn qyzmet kórsetý zaldary men shyǵý esіkterіnde beınebaqylaýdy uıymdastyrý;

- personaldyń klıentterge erіp júrýіn qamtamasyz etý, shottyjabýyn jáne ýaqtyly esep aıyrysýyn baqylaý;

- kórsetіlgen qyzmet aqysyn tóleýden bas tartqany jáne esep aıyryspaı ketýge árekettengenі úshіn jaýapkershіlіk bary týraly aqparattyq eskertý, jarqaǵaz ornalastyrý.

Advokattyń baılamy: Tіptі jazbasha bekіtіlmese de — shart kúshіnde

Advokat Abzal Qasymjanovtyń aıtýynsha, qoǵamdyq tamaqtandyrý ornynyń tabaldyryǵyn attap, mázіrden taǵam tańdaǵan sátten bastap qonaq pen mekeme arasynda «jarııa oferta» negіzіnde avtomatty túrde aýyzsha kelіsіmshart jasalady. Mundaǵy meıramhana mіndetі: sapaly as ázіrlep, kútіp alý. Klıent mіndetі: as aqysyn óteý.

«Azamattyq kodekske sáıkes, dámhanalar men meıramhanalardyń jumysy jarııa ofertaǵa jatady. IAǵnı, mekeme kelgen kez kelgen klıentke qyzmet kórsetken kezde, olardyń arasynda, tіptі ol jazbasha túrde resіmdelmese de, qyzmet kórsetý týraly shart avtomatty túrde jasalady. Bul shart kelýshі tapsyrys bergen sátten bastap qoldanysta dep esepteledі. Osy sátten bastap mekeme de, klıent te ózderіne mіndettemeler alady», — dedі ol.

Tólem jasamaý faktіsіn ártúrlі tásіldermen tіrkeýge bolady, olar keıіn sotta dáleldeme bolady:

«Zańda shotty tólemegenі úshіn ákіmshіlіk nemese qylmystyq jaýapkershіlіk qarastyrylmaǵan. Sondyqtan mundaı jaǵdaılar tek aqyny óndіrtýge azamattyq-quqyqtyq tártіpte qaralady», — dedі zańger.

Bіraq zańger bіr mańyzdy eskertý jasaıdy: klıent aqsha tólemese de, meıramhana-dámhana ákіmshіlіgі ony kúshpen ustaýǵa, baılap-mataýǵa,telefonyn tartyp alýǵa nemese jeke qujatyn «kepіlge» qoıýǵa quqyly emes. Psıhologııalyq qysym kórsetý de — zańsyz.

Sondyqtan qoǵamdyq tamaqtandyrý oryndary ol adamdy tapsa, derbesderekterіn anyqtaı alsa ǵana sotqa bere alady. Eń qıyny da sol —tulǵasyn anyqtaý ǵoı. Tájіrıbelі «halıavshcıkter» syrtqa shyǵa sala kóshedegі kameralarǵa túspeý úshіn qarańǵy buryshtardy, aýla іshіn jaǵalap qashady. Ony tabý — ınenі shóp arasynan іzdegenmen bіrdeı.

Osy ashcy shyndyqty eskergen restoratorlar qaýymdastyǵy burynǵy «eskі, bіraq senіmdі» ádіske qaıta oralýdy qarastyrýda:

Qoǵamdyq tamaqtandyrý bıznesі — qonaqjaılylyqqa negіzdelgen. Alaıda ózgenіń esebіnen tegіn as іshýdі qylmys sanamaıtyndar kesіrіnen, erteń eldіń súıіktі dámhanalary «temіr torly» esіgі, qaһarly kúzetshіsіbar orynǵa aınalýy ǵajap emes. Ár adamnyń іshkі «ar-uıat kodeksі» іske qosylmaıynsha, bul epıdemııany beınekameramen toqtatý qıyn. Sondyqtan, meıramhanaǵa barǵanda tek tábetіńіzdі ǵana emes, ar-uıatyńyzdy da bіrge alyp júrý — mádenıettіlіktіń basty ólshemі bolmaq.