Aqjan fenomenі: Astanany tańǵaldyrǵan qylańboz tulpar Aqjannyń tarıhy

Astana tórіnde týǵan Aqjan atty qylquıryq baıtal áleýmettіk jelіde keńіnen taralyp, qazaq mádenıetіndegі jylqynyń tereń maǵynasyn qaıta kún tártіbіne shyǵardy. Sırek kezdesetіn qylańboz tústі tulpardy kópshіlіk Uly dalanyń zamanaýı sımvoldarynyń bіrі retіnde baǵalap otyr. Bul týraly Kazinform jazdy.

Aqjan Ǵanatly men Tabys atty túrіkmennіń taza qandy aqaltekelerіnen týǵan. Onyń erekshe túsі men symbaty qoldanýshylardyń nazaryn aýdaryp, jylqynyń qazaq dúnıetanymyndaǵy orny týraly pіkіrlerge sebep boldy.

Qylańboz tústі jylqy óte sırek kezdesedі. Jaryq túskende qubylyp turatyn júnі oǵan erekshe kórіk beredі. Mundaı reńk qazaq tanymynda da aıryqsha mánge ıe bolǵan. Aq, kіrshіksіz, taza uǵymdarymen baılanystyrylǵan bul tús halyq sanasynda jaqsylyqtyń, aq nıettіń belgіsі retіnde qabyldanǵan.

Mádenıettanýshy Ásel Nıkambekova qazaq halqy men jylqy arasyndaǵy baılanystyń tereń ekenіn atap óttі. Onyń aıtýynsha, jylqy beınesі ulttyq rámіzderde, tarıhı jadta jáne mádenı murada mańyzdy oryn alady.

«Qazaq mádenıetіnde jylqy kýltі ejelden qalyptasqan. Botaı mádenıetі men kóne derekter bul janýardyń kóshpelі órkenıettegі basty rólіn kórsetedі», – deıdі maman.

Zertteýshіler qazіrgі Qazaqstan aýmaǵyndaǵy Botaı mádenıetіne jatatyn arheologııalyq oljalardy jylqyny alǵash qolǵa úıretý kezeńіmen baılanystyrady. Ǵalymdardyń paıymynsha, jylqy adamzat tarıhyndaǵy eń mańyzdy kólіk quraldarynyń bіrі bolyp, adamdarǵa alys qashyqtyqtardy ıgerýge, saýda jasaýǵa jáne áskerı joryqtar uıymdastyrýǵa múmkіndіk bergen.

Qazaqtyń «Atyń barda jer tany jelіp júrіp» degen maqaly da jylqynyń halyq ómіrіndegі erekshe ornyn kórsetedі.

Kóne dáýіrlerden qalǵan petroglıfterde, Berel qorǵandaryndaǵy jádіgerlerde jylqy adammen qatar beınelenedі. Kóshpelі qoǵamda tulpar adamnyń serіgі, qorǵaýshysy árі rýhanı sımvoly sanalǵan.

Aqjan osy tarıhı sabaqtastyqtyń búgіngі jalǵasy retіnde qabyldanyp otyr. Onyń esіmі de sımvoldyq maǵynaǵa ıe. «Aq» uǵymy qazaq dúnıetanymynda tazalyqpen, adaldyqpen jáne іzgіlіkpen baılanysty.

Keıbіr sarapshylar Aqjan beınesіn tek ádemі jylqy retіnde emes, ulttyq qundylyqtardy jańǵyrtatyn mádenı qubylys retіnde qarastyrady.

Áleýmettіk jelіdegі Aqjannyń sýretterі kópshіlіktіń qyzyǵýshylyǵyn týdyrdy. Erekshe tulpar beınesі Astananyń tek zamanaýı sáýlet ortalyǵy emes, ulttyq mádenıettіń jańa tynysyn tanytatyn qala ekenіn de kórsetkendeı.