Зейнетақы қоры 20 жастағыларға неге 6 млн теңгеден астам жинақ қажет екенін түсіндірді

SMARTNEWS.KZ басылымының хабарлауынша, Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры 20 жастағы салымшылар үшін ең төменгі жеткіліктілік шегінің 6 миллион теңгеден жоғары болып белгіленуінің себептерін түсіндірді. Бұл туралы NewTimes.kz жазды. 

Қор мәліметінше, әлемдік тәжірибеде азаматтар зейнетақыға еңбек жолының бүкіл кезеңі бойы, яғни шамамен 30-40 жыл көлемінде қаражат жинайды. Сондықтан жас кезінде жеткілікті көлемдегі зейнетақы капиталын қалыптастыру оңай емес. Бұл қағида халықаралық тәжірибемен қатар актуарлық есептеулер арқылы да расталады.

БЖЗҚ өкілдерінің айтуынша, еңбек жолының басында аударылған зейнетақы жарналары ұзақ уақыт бойы инвестицияланып, күрделі пайыздың арқасында ең жоғары инвестициялық табыс әкеледі. Сондықтан жастық шақта жинақтың бір бөлігін пайдалану болашақтағы зейнетақы көлеміне елеулі әсер етуі мүмкін.

Қордың түсіндіруінше, ең төменгі жеткіліктілік шегі салымшының қазіргі табысына қарай емес, болашақта алуы тиіс зейнетақы төлемінің мөлшеріне негізделіп есептеледі. Осы мақсатта белгілі бір жастағы азаматтың зейнетақы шотында қанша қаражат болуы керектігі анықталады. Бұл сома кейін қосымша жарна түспесе де, қартайғанда жеткілікті жинақ қалыптастыруға мүмкіндік беруі тиіс.

Мысал ретінде БЖЗҚ 20 жастағы азаматты келтірді. Оның зейнет жасына дейін шамамен 40 жыл уақыты бар. Осы кезеңде жинақ инвестициялық табыс әкеліп, болашақтағы төлемдердің негізін құрайды.

Қордың мәліметінше, егер жас азамат қандай да бір себеппен кейін зейнетақы жарналарын төлеуді тоқтатса да, шотында 6 миллион теңгеден астам қаражат болса, инвестициялық табыстың есебінен зейнеткерлік жасқа жеткенде қажетті көлемдегі жинақ қалыптасады.

БЖЗҚ сондай-ақ зейнетақы аннуитетінің құны белгілі бір есептік деңгейден төмен бола алмайтынын атап өтті. Сақтандыру компаниялары азаматтың жасына немесе табысына қарап бұл соманы азайта алмайды. Дәл осы қағида ең төменгі жеткіліктілік шектеріне де қатысты.

Қор мәліметінше, жастар үшін белгіленген жоғары шектер болашақта төленетін зейнетақының халықаралық әлеуметтік стандарттарға сәйкес болуын қамтамасыз етуге бағытталған. Халықаралық еңбек ұйымының ұсынымдары бойынша зейнетақы мөлшері адамның зейнетке шығар алдындағы табысының кемінде 40 пайызына тең болуы тиіс.

Инфляция шектердің қайта қаралуына әсер етті

БЖЗҚ соңғы жылдары ең төменгі жеткіліктілік шектері инфляция қарқынынан қалып қойғанын мәлімдеді. Қор дерегіне сәйкес, 2021 жылдың желтоқсанында бұл көрсеткіштер орта есеппен 70 пайызға көтерілгенімен, кейінгі жылдары өсім айтарлықтай баяулаған.

2023 жылы шектер шамамен 5,5 пайызға артқан, ал 2024 және 2025 жылдары мүлде қайта қаралмаған. Тек 2026 жылдың басында олар орта есеппен тағы 10 пайызға өсті.

Осы аралықта елдегі инфляция деңгейі жоғары болып қалды. Ұлттық статистика бюросының деректеріне сәйкес, 2021 жылы инфляция 8,4 пайыз болса, 2022 жылы 20,3 пайызға жеткен. Кейінгі жылдары да көрсеткіш 8,6-12,3 пайыз аралығында сақталды.

Сонымен бірге халықтың табысы да өсті. Орташа айлық жалақы 2021 жылғы 250,3 мың теңгеден 2025 жылы 473 мың теңгеден астам деңгейге дейін көтерілген.

БЖЗҚ негізгі мақсат зейнетақы төлемдерін сақтау екенін айтты

Қор мамандары зейнетақы жинақтарын тұрғын үй сатып алу мен емделуге пайдалану көптеген азаматтың әлеуметтік мәселесін шешуге көмектескенін мойындайды. Алайда мұндай шешімдер болашақтағы зейнетақы көлемін төмендетпеуі тиіс деп есептейді.

БЖЗҚ пікірінше, ең төменгі жеткіліктілік шектерінің басты мақсаты — азаматтың қартайғанда жеткілікті көлемде зейнетақы алуына қажетті жинақты сақтап қалу.

Қор өкілдері белсенді пайдалану кезеңінен кейін жинақтаушы зейнетақы жүйесі өзінің негізгі міндетіне — азаматтарды лайықты зейнетақымен қамтамасыз ету мақсатына қайта оралуы қажет екенін атап өтті. Зейнетақы жинақтары жарналар мен инвестициялық табыс есебінен ұлғайып отырғанда ғана жүйенің ұзақ мерзімді тұрақтылығы қамтамасыз етіледі.