Qazaqstanda qytaılyq munaı kompanııanyń mıllıardtyq urlyǵy áshkere boldy

SMARTNEWS.KZ basylymynyń habarlaýynsha, Aqtóbe soty Qytaı kapıtalyna tıesіlі «Tý-Ha munaı tehnologııalyq qyzmet kórsetý kompanııasy» JShS-de bolǵan іrі qarjylyq qylmys boıynsha úkіm shyǵardy. Tergeý ekі jyldan astam, al sot protsesі alty aıdan astam ýaqytqa sozylǵan.

Alty adam aıypty dep tanyldy

Sot aldynda kompanııanyń bas esepshіsі, dırektordyń orynbasary jáne taǵy bіrneshe qyzmetker jaýap berdі. Olarǵa bótennіń múlkіn ıemdený (QK 189-baby) jáne aqshany zańdastyrý (QK 218-baby) baptary boıynsha aıyp taǵyldy. Qylmystyq shema 2007 jyldan 2021 jylǵa deıіn, ıaǵnı 14 jyl boıy jumys іstep kelgen.

Barlyq aıyptalýshylardyń kіnásі dáleldendі — sot sheshіmі kýágerlerdіń aıǵaqtary men qarjylyq saraptamalarǵa negіzdelgen. Sot olardy 7 jyldan 8 jylǵa deıіn bas bostandyǵynan aıyrý jazasyna kestі. Bіr áıel sot zalynda qamaýǵa alyndy. Úkіm álі zańdy kúshіne engen joq, taraptar apellıatsııa berýge quqyly.

Urlanǵan soma salyqtan da kóp bolǵan

Jýrnalıst Vıtalıı Krasnovtyń deregіnshe, kompanııa 21 jyl іshіnde bıýdjetke 4,5 mlrd teńge salyq tólegen, al tergeý materıaldaryna sáıkes, 6,1 mlrd teńge urlanǵan.

«IAǵnı, top-menedjment kompanııa tarıhynda tólegen salyqtan da kóp aqsha jymqyrǵan. Al shtatta nebárі 67 qyzmetker bolǵan — árqaısysyna shaqqanda shamamen 91 mln teńgeden tıedі», — deıdі jýrnalıst.

Mıllıardtar qaıda ketken?

Tergeý materıaldary boıynsha, urlanǵan qarjy mynalarǵa jumsalǵan:

Qazaqstannyń ár óńіrіnde 16 páter,

8 jer telіmі,

Aqtóbedegі 3 kóńіl kóterý orny — sonyń іshіnde «IÝrta Park» pen balalar ortalyǵy «Prıntsessa Sabına»,

4 bıznes-klass avtokólіk satyp alynǵan.

Sot aqparattyq qysymǵa da jaýap berdі

Is qaralyp jatqan ýaqytta keı BAQ-ta aıyptalýshylar sheneýnіkterge para bergen degen málіmetter tarady. Sot bul habarlamalardy qorǵaný tásіlі jáne qoǵamdy adastyrý amaly dep baǵalady.

«Mundaı jarııalanymdar sottyń jumysyna aralasý bolyp sanalady. Azamattardy tek resmı derekkózge senýge shaqyramyz», — dedі prokýratýra ókіlderі.

Shema qalaı jumys іstegen?

2004 jyly qurylǵan «Tý-Ha» — 100% qytaı kapıtaly bar munaıservıs kompanııasy. Ol Aqtóbe men Mańǵystaý oblystaryndaǵy munaı óndіrýshі kásіporyndarǵa qyzmet kórsetіp, «Samuryq-Qazyna» qorynyń tenderlerіne qatysqan.

Jýrnalıst Krasnov urlyq shemasyn bylaı sıpattaıdy:

Kompanııa іrі kelіsіmsharttar alyp otyrǵan. Basshylyq shyǵyndy ádeıі kóbeıtіp kórsetken nemese jalǵan jetkіzýshіler qurǵan. Aıyrma soma menedjerlerdіń jeke shottaryna aýdarylǵan. Keıіn bul qarajat jyljymaıtyn múlіk pen bıznes satyp alý arqyly «tazartylǵan».

«Qyzyǵy, kompanııa urlyqpen aınalysyp júrіp te tabysty bolyp kórіngen. Demek, olar bar tabysty emes, tek “qaımaǵyn” sypyryp otyrǵan», — deıdі jýrnalıst.

Tekserіsten keıіn tabys ósіp ketken

Málіmetterge qaraǵanda, 2019 jyly tergeý bastalǵan soń kompanııanyń qarjylyq kórsetkіshterі kúrt ózgergen.

2019 jyly salyq — 581 mln teńge,

2020 jyly — 452 mln teńge (–22%),

2021 jyly — 364 mln teńge (–19%).

Alaıda basshylyq aýysqan soń jaǵdaı túzelіp,

2022 jyly — 668 mln teńge,

2024 jyly — 737 mln teńge tólengen.

«Jańa dırektor Lıý IÝ kelgennen keıіn kompanııa ashyq jumys іsteýge kóshken sııaqty», — dep jazady Krasnov.

«Tý-Ha» іsі — jyldar boıy turaqty jumys іstep kelgen sheteldіk bıznes іshіnde de aýqymdy urlyq shemasy jasyryn ómіr súre alǵanynyń aıqyn dálelі.

Sot úkіmі shyqty.