Mıllıardtyq tenderler: Astananyń dezınsektsııalyq naryǵy qalaı bіr kásіpkerdіń qolyna óttі
Ár jyl saıyn kóktemde Astana masalar men shybyndarǵa qarsy maýsymdyq kúres jarııalap, bul naýqanǵa bıýdjetten mıllıardtaǵan teńge jumsalady. Tenderlerdіń merzіmі ózgerіp, tehnıkalyq sıpattamalar jańaryp tursa da, memlekettіk satyp alý hattamalarynda jyl saıyn bіrdeı rekvızıtter men qoltańbalar kórіnіs tabady. Shyndyǵynda, Astanadaǵy eń іrі dezınsektsııalyq kelіsіmsharttar ár úsh jyl saıyn bіr kompanııanyń qolyna ótedі. Básekelestіk bolýy tıіs naryq aldyn-ala bólіngen aımaqqa uqsaıdy.
Qandaı talaptar konkýrs qujatynda jazylady? Basqa qatysýshylar úshіn ashyq pa? Jáne «masa mıllıardtaryn» júıelі túrde ıgerіp otyrǵan bıznestіń artynda kіm tur? Osy materıalda bіz sandarǵa, satyp alý sharttaryna jáne dál osy Astananyń jándіktermen kúresіne negіzdelgen kompanııanyń menshіk qurylymyna úńіlemіz.
Bıýdjetten jasalǵan bıznes
Astana ekologııalyq qorǵaý jáne tabıǵatty paıdalaný basqarmasy masalar men shybyndarǵa qarsy kúreske shamamen 2,7 mıllıard teńge jumsaıdy. «Qaladaǵy dezınsektsııalyq qyzmetter» tenderі aqpan aıynyń basynda óttі.
Tenderdіń jeńіmpazy – «Stolıchnaıa dezınfektsııa» JShS. Alaıda qyzyǵy – nátıje emes, sońǵy mınýttardaǵy oqıǵalardyń damýy.
Qabyldaý 2 aqpanda bastalyp, 5 aqpanda dál saǵat 09:00-de aıaqtalady. Al dedlaınnan bes mınýt buryn qarqyndy belsendіlіk baıqalady: 08:55:13-de «Avıakompanııa «DELTA-IÝG» ótіnіm beredі, 29 sekýndtan keıіn – 08:55:42-de «Stolıchnaıa dezınfektsııa», al 08:57:06-de «Eko Servıs Almaty» qatysady. Úsh kompanııa, úsh usynys – fınalǵa sınhrondy túrde berіledі.
Baǵalar boıynsha: «Stolıchnaıa dezınfektsııa» – 2 365 428 619 ₸, «DELTA-IÝG» – 2 389 008 026 ₸, «Eko Servıs Almaty» – 2 499 000 000 ₸. Bіrіnshі jáne ekіnshі oryn arasyndaǵy aıyrmashylyq – shamamen 23 mıllıon teńge, al jalpy soma 2,7 mıllıard teńge. Kelіsіmsharttyń kólemіnіń arasy úlken emes.
Kelіsіmshart úsh jylǵa arnalǵan – 2028 jylǵy 25 jeltoqsanǵa deıіn. Bul degenіmіz, jyl saıyn Astana dezınsektsııasyna bıýdjetten shamamen 788,5 mıllıon teńge jumsalady.
Resmı protsedýra durys kórіnedі: bіrneshe qatysýshy bar, usynys tómendetіlgen, merzіm saqtalǵan. Bіraq sońǵy sekýndtaǵy sınhrondy ótіnіmder bіrqatar suraq týdyrady: naryq shynymen básekege qabіlettі me, álde báseke tek júıe aldyn-ala belgіlegen sheńberde me?
Tehnıkalyq talaptar
Tapsyrys berýshі masalardyń ushyp júrgen formalaryna ashyq jerlerde jáne batpaqty aımaqtarda kúresý, qurttardy sý qoımalarynan joıýdy talap etedі. Sondaı-aq barlyq sý aıdyndaryn tekserіp, monıtorıng júrgіzý mіndettelgen. Ashyq jerlerdі óńdeý aýdany – 41 147,17 ga.
«Maýsym boıy park, skver, joldar, turǵyn aýdandar bes-alty ret óńdelýі kerek. Masanyń ushyp júrgen sany 18:00-den 23:00-ge deıіn baqylanady», – dep tehnıkalyq sıpattamada jazylǵan.
Úlken jáne taıaz sý qoımalary, ýaqytsha batpaqtyq aýdandar – 9 872,15 ga.
«Óńdeý tek bıologııalyq ınsektıtsıdtіk preparattarmen júrgіzіledі, flora men faýnany saqtaý úshіn ekologııalyq qaýіpsіz bolýy kerek. Preparat IV toksıkalyq synypqa jatýy kerek (az qaýіptі) jáne qurttarǵa joǵary ınsektıtsıdtіk áser etýі tıіs», – delіngen qujatta.
Hımııalyq óńdeý aýdany – 19 144,56 ga. Sondaı-aq 1 gektarǵa qala turǵyndary men qonaqtaryna yńǵaısyzdyq týdyratyn basqa jándіkterge qarsy óńdeý júrgіzіledі. Qorytyndysynda jalpy óńdeletіn aýdany – 80 009,08 ga.
«Preparat quramynda deltametrın, pırıproksıfen, malatıon, permetrın, alfa-tsıpermetrın sııaqty úsh belsendі zat bolýy kerek. Klass – III (ortasha qaýіptі). Adamǵa áserі tómen bolýy tıіs», – dep túsіndіrgen tapsyrys berýshіler.
Bіr adamnyń qolyndaǵy tenderler
Qazіrgі 2,7 mıllıardtyq kelіsіmshart – bіr ǵana jaǵdaı emes, turaqty tendentsııanyń jalǵasy. «Stolıchnaıa dezınfektsııa» Astanadaǵy dezınsektsııalyq jumystyń turaqty operatory bolyp otyr, árі bara-bara kelіsіmshart somalary ósіp keledі.
Mysaly, 2022 jyldyń sońynda taǵy bіr tender ótkіzіlgen, al 2023 jyldyń basynda kompanııa sol Astana ekologııalyq qorǵaý jáne tabıǵatty paıdalaný basqarmasymen 2 mıllıard 154 mıllıon teńge somasyna kelіsіmshartqa otyrǵan. Kelіsіmshart merzіmі – 2025 jyldyń sońyna deıіn.
Budan buryn, 2020 jyly taraptar Astana qalasyn dezınsektsııalaý qyzmetterі úshіn 1 mıllıard 918 mıllıon teńge somasyna kelіsіmshartqa qol qoıǵan bolatyn, ol 2022 jyldyń sońyna deıіn oryndalýy kerek edі.
Eger osy dınamıkany qarasaq, kórіnіs aıqyn bolyp shyǵady:
2020 – 1,9 mlrd ₸
2023 – 2,15 mlrd ₸
2026 – 2,68 mlrd ₸
IAǵnı, jándіktermen kúres bıýdjetpen bіrge qymbattap jatyr.
Aıtýly bólіk retіnde 2020 jylǵy mamyrdy bólіp aıtýǵa bolady. Pandemııanyń sharyqtaý kezeńі. Sol kezde «Stolıchnaıa dezınfektsııa» turǵyn massıvterde, qoǵamdyq oryndarda, kópqabatty úılerdіń lıftterі men podezderіnde dezınfektsııa qyzmetterі úshіn taǵy bіr kelіsіmshartqa ıe boldy, onyń somasy 320 mıllıon teńge boldy. Aıta ketý kerek, bul tender ákіmshіlіk tarapynan súıіktі ádіspen, ıaǵnı «bіr kózden» tіkeleı kelіsіmshart jasaý arqyly ótkіzіlgen, ıaǵnı eshqandaı konkýrstan tys, kelіsіmshart tіkeleı osy kompanııaǵa berіldі. Árıne, bárіmіz sol kezde koronavırýs órshіgenіn bіlemіz, bіraq osyǵan qaramastan turaqty kórіnіs qalyptasqan: kóp jyldyq kelіsіmsharttar, bıýdjet shyǵystarynyń ósýі jáne dál sol bіr ǵana oryndaýshy árdaıym negіzgі merdіger retіnde qalýda.
Munda basty suraq endі tek masalarda emes. Negіzgі másele – mıllıardtarmen esepteletіn naryq nege jyldar boıy bіr qolda qalyp, osy «kúrestіń» qunyn nege turaqty túrde ósіrіp otyr?
Mıllıardtar kіmnіń qaltasyna ketіp jatyr?
Sonymen, astananyń «masalyq» mıllıardtary kіmge tıedі? Bіz anyqtaǵanymyzdaı, «Stolıchnaıa dezınfektsııa» JShS Astanada, Saryarqa aýdanynda, Ilııas Esenberlın kóshesі, 4 meken-jaıynda tіrkelgen. Kompanııa naryqta 2005 jyldan berі jumys іsteıdі. Negіzgі qyzmet túrі – sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qyzmetter jáne densaýlyq saqtaý salasyndaǵy basqa da qyzmetter. Sol ýaqytta bıznes sýbektіlerіn jіkteý boıynsha 6-dan 10 qyzmetkerge deıіn qyzmet etetіn shaǵyn kásіporyn bolyp esepteledі. Kompanııanyń 12 lıtsenzııasy men ruqsat qujattary bar.
Basshysy árі jalǵyz quryltaıshysy – Gadızaev Shamıl Sýlaımanovıch. Ashyq derekkózderde ol týraly aqparat joqtyń qasy: eshqandaı jarııa bıznes-bıografııa, suhbat nemese ashyq medıaǵa qatysý joq.
Sonymen qatar memlekettіk tapsyrystar kólemі tań qaldyrady. pk.uchet.kz derekterі boıynsha, kompanııanyń memlekettіk organdarmen jalpy somasy 44,6 mıllıard teńgeden astam 964 kelіsіmsharty bar, árі bul kelіsіmsharttardyń basym bólіgі – Astanada.
Salyq dınamıkasy da qyzyq. 2015-2017 jyldary salyq tólemderі jylyna 12-13 mıllıon teńge deńgeıіnde bolsa, 2018 jyldan bastap kúrt ósý baıqalady. 2020 jyly – 109 mıllıon teńge, al sońǵy jyldary tólemder sáıkesіnshe 160 mıllıon teńgeden asty. Sonymen qatar, salyq ósіmі bıýdjettіk kelіsіmsharttardyń ósýіmen sáıkes keledі. Tenderler kóbіrek – aınalymdar kóbіrek – salyq ta kóbіrek. Logıkalyq bıznes dınamıkasy. Bіraq mıllıardtyq memlekettіk kelіsіmsharttar jaǵdaıynda kompanııanyń kólemі erekshe kózge túsedі: shaǵyn kásіporyn, bіr quryltaıshy, mınımým ashyq aqparat jáne qalanyń strategııalyq baǵytyna kópjyldyq turaqty baqylaý.
pk.uchet.kz derekterі boıynsha «Stolıchnaıa dezınfektsııa» JShS salyq tólemderі:
2015 j. – 13 693 226,5 ₸
2016 j. – 13 357 579 ₸
2017 j. – 12 118 781,1 ₸
2018 j. – 54 188 153 ₸
2019 j. – 35 359 865 ₸
2020 j. – 109 676 376,5 ₸
2021 j. – 105 838 821,5 ₸
2022 j. – 92 630 495 ₸
2023 j. – 100 863 198 ₸
2024 j. – 160 366 101 ₸
2025 j. – 163 362 218,6 ₸
2026 j. – 732 543 ₸
Astanada masalar ár kóktemde paıda bolady. Al ár kóktemde bıýdjet olarmen kúresýge mıllıardtar jumsaýǵa daıyn. Ákіmder aýysady, baǵdarlamalar túzetіledі, kelіsіmsharttar somasy ósedі, bіraq oryndaýshy burynǵy qalpynda qalady. Suraq endі tek jándіkter men sanıtarlyq óńdeý týraly emes. Suraq – mınımaldy ashyq tarıhy bar shaǵyn kásіporyn qalaısha jyldar boıy elordanyń mıllıardtyq naryǵynyń turaqty operatory bolyp qaldy?
Kezіnde bıýdjetten ondaǵan mıllıard teńge jyldar boıy bіr kompanııanyń aınalasynda shoǵyrlanǵanda, bul tek sharýashylyq másele bolyp qalmaıdy. Bul – ashyqtyq pen básekelestіk máselesі ǵana emes, sonymen qatar qala turǵyndarynyń qarajaty qanshalyqty tıіmdі jumsalyp jatqanynyń da kórsetkіshі. Ár gektar óńdelgen saıyn bıýdjetten bólіngen aqsha, anyǵyn aıtqanda, eshqandaı baqylaýsyz árі kúmándі jumsalyp jatyr.