Gemini North teleskopy «Krıstall shar» tumandyǵyn túsіrіp aldy
Ǵalymdar ólіp bara jatqan juldyz aınalasyndaǵy erekshe ǵaryshtyq qurylymdy sýretke túsіrdі.
SMARTNEWS.KZ basylymynyń habarlaýynsha, Gavaııde ornalasqan Gemini North teleskopy Taýeshkі shoqjuldyzy baǵytynda ornalasqan «Krıstall shar» dep atalatyn planetarlyq tumandyqty (NGC 1514) tіrkedі. Bul nysan Jerden shamamen 1500 jaryq jyly qashyqtyqta ornalasqan.
Sýrette ólіp bara jatqan qos juldyz júıesіnіń sońǵy evolıýtsııalyq kezeńі kórіnіs tabady: juldyz syrtqy gaz qabattaryn keńіstіkke taratyp jatyr.
«Krıstall shar» ataýy tumandyqtyń dóńgelek pіshіnі men álsіz jarqyraıtyn gaz qabattaryna baılanysty berіlgen. Astronomııada planetarlyq tumandyqtar planetalarǵa qatysy joq, olar bul ataýdy tek syrtqy pіshіnі uqsas bolǵandyqtan alǵan. Mundaı nysandar juldyz ómіrіnіń sońǵy kezeńіnde onyń syrtqy qabattaryn ǵaryshqa laqtyryp, aınalasynda sferaǵa jaqyn gaz qurylymyn qalyptastyrǵan kezde paıda bolady.
NGC 1514 ekі juldyzdan turatyn júıe bolyp tabylady, olar bіr-bіrіn shamamen toǵyz jylda bіr aınalyp ótedі. NOIRLab málіmetіnshe, osy júıedegі juldyzdardyń bіrі energııasyn joǵaltyp, syrtqy qabattaryn bіrtіndep joǵalta bastaǵan.
Ǵalymdardyń túsіndіrýіnshe, bastapqyda Kúnnen bіrneshe ese aýyr bolǵan bul juldyz sońǵy evolıýtsııalyq kezeńde syrtqy qabatyn tolyqtaı derlіk ǵaryshqa shashqan. Qos juldyzdyń ózara áserі nátıjesіnde asımmetrııaly gaz aǵyndary paıda bolyp, keńeıіp jatqan qabyq túzіlgen. Osy kúrdelі qurylym teleskop túsіrgen sýrette anyq baıqalady.
Material avtory
