RUS
Бүгінгі медиа әлемі тез өзгеруде. Кеше стандартты болып көрінген нәрсе қазір ескірген. Бұл өзгерістер журналист мамандығына тікелей әсер етеді. Бір кездері журналист тек газетпен, радиомен немесе теледидармен байланысты болса, қазір бұл ұғым айтарлықтай кеңейді. Цифрлық ғасырда журналист тек тілші немесе редактор ғана емес. Бұл медиа маманы, әмбебап білімі мен құралдары бар адам: классикалық сұхбаттан мультимедиялық контент құруға, әлеуметтік желілермен жұмыс істеуге және медиа трендтерді түсінуге дейін.
Интернет пен цифрлық технологиялар медиа-кеңістікті түбегейлі өзгертті. Жаңа платформалар пайда болды – блогтар, подкасттар, видеохостингтер, стримингтік қызметтер, әлеуметтік желілер. Енді әрбір қолданушы контент жасап, ақпарат көзі бола алады. Бұл жаңа заманда журналистің тек мәтін жазуы жеткіліксіз. Ол түсіруге, өңдеуге, тікелей эфирге шығуға, аудиторияның мінез-құлқын талдай білуге, SMM, SEO, визуалды әңгімелер жүргізу дағдыларына және тіпті медиа психологиясының негіздеріне ие болуы керек. Сондықтан бүгінде олар тек журналистика туралы ғана емес, сонымен қатар медиа өнері туралы – мәтіннің, көрнекі бейнелердің, дыбыстық және интерактивті форматтардың синтезі ретінде көбірек айтуда.
Мүмкіндіктер кеңейген сайын кәсіби жауапкершілік артады. Қазіргі журналист медиа-педагог, медиасыншы, медиа-продюсер болады. Ол жай ғана оқиғаларды айтып қоймайды, қоғамдық қабылдауды үлгі етеді, пікірге әсер етеді, құндылықтарды қалыптастырады. Сұранысты сақтап қалу үшін медиа маманы тек креативті ғана емес, сонымен қатар технологияны меңгерген, цифрлық сауатты болуы және жаңа нәрселерге тез бейімделуі керек.
«БАҚ» ұғымы да кең мағынаға ие болды. Бұл енді дәстүрлі түрде БАҚ ғана емес, сонымен қатар ақпаратты берудің кез келген платформасы немесе формасы: Instagram сюжеттерінен виртуалды шындыққа дейін. БАҚ – ғылым, өнер және әсер ету құралы. Жаңа жағдайда ақпаратты жеткізу ғана емес, оны жауапкершілікпен, этикалық және кәсіби түрде орындау маңызды болып табылатын жаңа медиа мәдениет қалыптасуда.
Бұл тұрғыда қазақстандық медиа саласының дамуын ерекше атап өту қажет. Белгілі бір қиындықтарға қарамастан, қазақстандық БАҚ күн сайын алға қадам басып келеді. Жаңа платформалар пайда болуда, жергілікті БАҚ дамып, ұлттық құндылықтарға негізделген цифрлық жобалар жасалуда. Жас журналистер подкастинг, визуалды журналистиканы меңгеруде, үлкен деректермен жұмыс жасауда, медиа талдауда жасанды интеллектті зерделеуде. Қазақстанның медиа саласы жанды, серпінді және үлкен әлеуетке ие. Ең бастысы, осы дамуға ілесіп, заман ағымына ілесіп, еңбек жолыңызда оқуға дайын болыңыз.
Қоғамыңды, мәдениетіңді, тіліңді терең түсінбей, мықты журналистика мүмкін емес. Сондықтан да Қазақстан жағдайында ұлттық БАҚ-ты дамытып, қазақ тілінде контент жасап, отандық оқырман мен көрерменге жақын тақырыптарды көтеру қажет. БАҚ маманы бүгінде ұлттық болмыстың дирижері де, жаһандық коммуникацияның құралы.
Демек, 21 ғасыр журналисі тек мақала жазатын адам емес. Ол технологияның, шығармашылықтың, талдаудың және этиканың тоғысқан жерінде жұмыс істейтін әмбебап медиа маманы. Ол бір мезгілде әңгімеші, талдаушы, суретші және бағдарламашы болуы керек. Цифрлық ортаның қарқынды өсуі жағдайында журналистика жойылмайды – ол түрленеді. Онымен бірге БАҚ маманының рөлі де өзгереді. Қазақстандық медиа индустрия бұл өзгерістерге дайын. Тек уақыттың болуы маңызды: үйрену, бейімделу, әрекет ету.
Әлия Алшынбай,
«Тараз қаласының білім бөлімінің Б.Момышұлы атындағы
№45 қазақ классикалық гимназиясы» КММ түлегі