Саммит: Сауд Арабиясы мұсылман елдердің басын қосты

14.11.2023, 10:57
643
Саммит: Сауд Арабиясы мұсылман елдердің басын қосты bloomberg.com

Израиль әскерінің Газадағы ХАМАС құрылымдарын қудалап соғыс жүргізуі жалғасып жатыр. Бұл туралы smartnews.kz сайты хабарлап отыр.

Бірақ екі ортада бейбіт тұрғындардың опат болуы көбеймесе, азайған жоқ. Қазақшалап айтқанда, екі түйе сүйкенсе, арасында шыбын өледінің кері Газаның жай тұрғындарына келді. Израиль Газаны атқылауды бастағаннан бергі үш-төрт аптаның ішінде қаза болған бейбіт тұрғындардың саны бүгінгі күнге 11 мыңнан асып жығылды. Көз жұмғандардың едәуір бөлігі соғысқа да, террорлық әрекеттерге еш қатысы жоқ жас балалар мен әйелдер және шау тартқан егде жастағы адамдар. Газа қаласының осы күні сау тамтығы қалмады десе де болады. Әрине, ХАМАС-тың әскери құрылымдары мен басқару тіректері жойылып жатыр, бірақ соның қабатында жай тұрғындардың да көптеп қырылуы ешбір елге де, ешбір халыққа да ұнап жатқан жоқ. Жер-жерде адамдардың үлкен топтары мұндай әрекетке қарсылық акциясын өткізіп жатуының және көптеген елдердің көшбасшылары Израильді айыптауының мәнісі де осында. 

Жақында 57 араб және мұсылман елдерінің басшылары үн қатып, соғысты тоқтатуға шақырды. Сауд Арабиясы Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік кеңесіне өз міндетін орындамай отыр деп кінә артты және Израильді Газадағы әрекеті үшін жауапқа тартуға шақырмады деп сынады. Израильдің әрекетін АҚШ та құптамай отыр. АҚШ Жерорта теңізіне Израильді қолдау үшін әскери кемелерін апарып қойғанымен соғыстың тезірек тоқтатылуын қалап отыр. АҚШ Газа аймағын қоса алғанда бүкіл Палестина жері мен халқына толық еркіндік беріп, біртұтас егемен мемлекет болуына жағдай жасайық дегенді айта бастады.

Осындай әрі-сәрі сәтте Сауд Арабиясында Ислам ынтымақтастығы ұйымы мен Араб мемлекеттері лигасы басшыларының бірлескен саммиті өтті. Талқыға салынған өзекті мәселе – ХАМАС пен Израиль арасындағы соғыс. Саммит бірнеше қорытынды жасады. Біріншіден, Израильдің Газа секторындағы әрекеттерін айыптады және Палестина мемлекеті құрылсын деген талап қойды. Екіншіден, Палестина мемлекетінің шекарасы 1967 жылдағыдай, ал астанасы Шығыс Иерусалимде болуы керек деп шешті. Үшіншіден Газа секторын Иордан өзенінің батыс жағалауынан, соның ішінде Шығыс Иерусалимнен бөлуге болмайтыны алға тартылды. Төртіншіден, мұсылман елдерінің басшылары Израильдің ХАМАС-қа қарсы әскери операциясын өзін-өзі қорғау деп атаудан бас тартты. Бесіншіден, Газаны қоршауда ұстауды тоқтатуды және ол аумаққа гуманитарлық көмек тиелген араб, ислам елдерінің және халықаралық ұйымдардың жүктерін кіргізуді талап етті. Бесіншіден, Израильді жүйелі түрде агрессивті саясат жүргізеді және оккупация тәжірибесін қолданады деп айыптады. Себебі саммитке қатысушылар Израиль Газада әскери қылмыстар жасады деп есептейтіндіктерін білдірді. Сондықтан Израильдің әрекеттерін Халықаралық қылмыстық соттың прокуроры тексеруі керек екенін айтты. Саммитке қатысушылардың айтуынша, Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік кеңесі Израильді айыптайтын қарар қабылдауы тиіс.

Саммитті Сауд Арабиясының тақ мұрагері Мұхаммед бен Салман Әл Сауд ұйымдастырды. Саммиттің жұмысына Иран, Түркия президенттері, Катар әмірі, және басқа араб және мұсылман елдерінің басшылары қатысты. Ислам ынтымақтастығы ұйымының мүшесі ретінде ішінде Қазақстан Сыртқы істер министрі Мұрат Нұртілеу бастаған біздің еліміздің делегациясы да болды. Палестиналықтардың өз мемлекетін құрудағы заңды құқықтарын қолдайтынын Қазақстан тарапы бұған дейін мәлімдеген болатын.

Өткен сенбі күні әлемнің көптеген елінде палестиналықтарды қолдау акциясы өтті. Лондонда кемі 500-дей адам көшеге шықты. 150 адамды полиция ұстағаны жайлы айтылды. Адамдарды ұстауының себебі – акцияға қатысқандар арасында жанжал туындаған. Мигранттар мен сол мигранттарды ұнатпайтын кейбір жергілікті тұрғындар арасында айтыс-тартыс болған көрінеді. Іс насырға шауып кетуіне жол бермеу үшін полицияға адамдарды ұстауға тура келген.

Палестиналықтарды қолдау акциясы Нью-Йоркте және Джо Байденнің туған жері Делавэр штатында, Ирландияда, Нидерландыда, Францияда, Бельгияда, Оңтүстік Африка республикасында, тағы басқа жерлерде өтті.

Францияда, сонымен қатар, антисемитизмге қарсылық шеруі де өтті. Яғни Израиль мен еврейлерге қарсыларға қарсылық шеруі. Франция бойынша мұндай шеруге 200 мыңдай адам қатысса, соның 100 мыңдайы Париждің көшелеріне шыққан. Шеруге адамдарды Сенат спикері мен Ұлттық ассамблея жетекшісі шақырған екен. Оларды қолдап, шеруге Францияның премьер-министрі Элизабет Борн мен Францияның бұрынғы президенттері Франсуа Олланд және Николя Саркози шыққан. Саяси партиялардың бәрі қатысқан. Тек радикалды оппозиция өкілдері ғана шықпаған. Жалпы, соңғы уақытта Еуропада антисемитизмнің күшейіп бара жатқаны ол жақтағы елдердің биліктерін алаңдатып отыр. Бір ғана Францияда 1200-ден астам үлкенді-кішілі қарсылық акциясы болыпты. Ол елде палестиналықтарды қолдау акциясына тыйым салынды. Бірақ соған қарамай Израильге қарсылық білдіріп көшеге шығушылар толастар емес.

Қуандық Бишімбаевтың әкесі Таразда Bishimbayev University оқу орнын ашпақ Ақтауда өтіп бара жатқандар қызды зорламақ болған ер адамды тұрғындар ұстап алды Қазақ тілін дамыту үшін «Қазақ тілі» қоғамына 200 млн теңге бөлінді «Анасының көзінше басып өтті»: 7 жасар қызды басып өлтірген жүк көлігіне қатысты істің мән-жайы анықталды Баходир Жалолов: «Ақшасын берсе, барлығымен күресемін» Оралда терминалдан 680 мың теңге алып кеткен ұрылар ұсталды Астанадағы үлкен жекпе-жек: Жәнібек пен Нгамисинге баспасөз жиынында Бишімбаевтың отбасы балаларға алимент төлеуден бас тартты Енді Перизат Қайратпен бірге анасы да сотталуы мүмкін Қарасайда бизнесмен өз серіктесін өлтіріп, оны көлігімен бірге өртеп жіберген Шымкентте оқып жатқандар үнді студент жүрегі тоқтап, қайтыс болды – Үндістанды БАҚ Полицейлерден жасырынбақ болған петропавлдық жігіт қайтыс болды Мақпал Жүнісова қызы Мерей IELTS тестінен ең жоғары балл алған (ФОТО) «Тізімде Ресей жоқ»: Трамп Қазақстанға баж салығын енгізді «Негізсіз қымбат билеттер сатты»: Fly Arystan-ға қатысты тергеу жүріп жатыр Дональд Трамп әлемге сауда соғысын жариялады «Күн ала бұлтты, жел»: 3 сәуірге арналған ауа райы болжамы жарияланды «Бар болғаны 85 шаршы метр»: Мәдина Сәдуақасова Алматының ең қымбат ауданынан қымбат пәтер сатып алғанын айтты Дариға Назарбаева Дубай әуежайында жүр «Жағдайын көре тұра, көмектеспеген»: 25 жастағы жүкті әйелдің өліміне кінәлі аурухана дәрігерлері жазасын алды