RUS
Әділет органдарының құқықтық негізі 1991 жылғы 16 желтоқсанда қабылданған «Қазақстан Республикасының Мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» Конституциялық заңмен қаланды. Осы кезден бастап әділет органдары еліміздегі құқықтық жүйенің дамуына ықпал етіп келеді.
Олардың қызметі:
- Мемлекеттік даму стратегиясын әзірлеу,
- Заң жобаларын дайындау және талдау,
- Азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау,
- Құқықтық көмек пен заң қызметтерін көрсету,
- Зияткерлік меншік құқықтарын сақтау және қорғау,
- Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу,
- Халыққа көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің сапасын жақсарту.
Талғат Уәлидің айтуынша, алимент өндіру – Әділет министрлігінің тұрақты бақылауындағы маңызды әлеуметтік мәселелердің бірі.
«Қазіргі таңда елімізде 283 мың алиментке қатысты атқарушылық іс бар. Олардың 272 мыңы ер адамдарға, 11 мыңы әйелдерге тиесілі. 16 352 іс бойынша жалпы берешек сомасы 11 млрд теңгеден асады», – деді Талғат Уәли.
Көп жағдайда алимент төлемдері бухгалтерлік қызметтер арқылы жүзеге асырылады. Алайда кейбір борышкерлер міндеттемелерін орындаудан жалтарады, сондықтан әділет органдары оларды жұмысқа орналастыру шараларын қолға алуда.
2023 жылы әділет органдарының араласуымен 4 238 адам жұмысқа орналастырылса, 2024 жылы бұл көрсеткіш 6 мыңнан астам адамға жетті.
«Биыл да жергілікті атқарушы органдармен бірлесіп, борышкерлерді жұмыспен қамту шараларын жалғастырамыз», – деді Талғат Уәли.
Егер борышкер алимент төлеу міндеттерін орындамаса, оған әкімшілік және қылмыстық жаза қолданылады. 2024 жылы:
- 4,5 мыңнан астам борышкер әкімшілік жауапкершілікке тартылды,
- ҚР Қылмыстық кодексінің 139-бабы бойынша 139 адам сотталды.
Бұдан бөлек, борышкерлердің банк шоттарына бұғат қойылып, шетелге шығуына тыйым салынуда.
Алименттен жалтарған борышкерлердің мүліктерін тәркілеу шаралары да жүргізіліп жатыр.
- Астана қаласында Mercedes-Benz S 400 маркалы автокөлік 23 млн теңгеге сатылып, қаражат алимент алушыға аударылды.
- Жамбыл облысында борышкердің 11 млн теңгеден астам жылжымалы мүлкі тәркіленді.
- Алматыда 9 млн теңге көлеміндегі қарызды өтеу үшін 2017 жылғы Hyundai Tucson автокөлігі өндіріп алушыға табысталды.
Әділет органдары борышкерлермен жұмысты күшейтіп, алимент төлемдерін өндіру бойынша түрлі шараларды жүзеге асыруда. Жауапкершіліктен жалтарған тұлғаларға әкімшілік және қылмыстық жазалар қолданылып, шетелге шығуға тыйым салу, мүлікті тәркілеу сияқты заңды механизмдер белсенді түрде іске асырылып жатыр.
Мақала авторы: Бірғаным Әлиқызы