RUS
SMARTNEWS.KZ басылымының хабарлауынша, Бас прокуратура жанындағы Құқықтық статистика және арнайы есепке алу комитеті (ҚСжАЕ) 2025 жылдың алғашқы жартысында соттардың бірінші инстанциясына мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғаларға қатысты шамамен 17,2 мың әкімшілік іс түскенін жеткізді. Бұл өткен жылдың қаңтар-маусымымен салыстырғанда 9,3% көп. Мұндай істердің 99,7%-ы – мемлекеттік компаниялар немесе жеке шенеуніктердің әрекеттерін даулау.
Кімді ең көп сотқа береді?
Ең көп сот ісі әкімдерге, әкімдік аппараттарына және әкімдікке қарасты ұйымдарға қатысты қозғалған. Биылғы алты айда мұндай істердің саны 5,7 мыңға жеткен. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 23,7% өсім. Сарапшылардың айтуынша, бұл жергілікті билік пен қоғам арасындағы дауларды сотқа дейін шешу тиімділігінің төмендеуін көрсетеді.
Екінші орында – Республикалық жекеше сот орындаушылары палатасы. Олардың заңсыз әрекеттері немесе әрекетсіздігі үшін алты айда 4,7 мың талап арыз түскен. Үшінші орынға Қаржы министрлігі шықты. Оған қарасты Мемлекеттік кірістер комитетіне 1,5 мыңнан астам іс тіркелген.
Ең жиі кездесетін даулар
Талап-арыздардың ең үлкен бөлігі сот орындаушыларымен байланысты – 29,4%. Бұл шамамен 5 мың іс, өткен жылмен салыстырғанда 12,7%-ға көп. Екінші орында – жер даулары (1,8 мың іс), ал үшінші орында – мемлекеттік сатып алуларға қатысты істер (1,8 мың іс, бұл өткен жылға қарағанда 54% көп).
Сонымен қатар, мүліктік даулар 3,2 есе көбейген, архитектура және қала құрылысы саласындағы істер – 33,4%, құқық қорғау саласында – 16,3% артқан.
Азаматтар қаншалықты жиі жеңеді?
Биылғы бірінші жартыжылдықта тіркелген 17,2 мың істің тек үштен бірі – 5,1 мың іс қаралып, шешім шыққан. Соның 53,6%-ы талапкерлердің пайдасына шешілген. Ал әкімдіктерге қарсы істердің 65,7%-ы азаматтардың жеңісімен аяқталған. Ал Бас прокуратурамен соттасқанда мұндай мүмкіндік бар болғаны 7,7%.
Сондай-ақ, сот мемлекеттік қызметкерлердің заң бұзғаны үшін өз алдына процессуалдық айыппұлдар салған. Соңғы жылдары мұндай шаралар жыл сайын 200-ден астам шенеунікке қолданылып келеді. 2025 жылдың алты айында осындай айыппұлды 79 мемлекеттік қызметкер алған.