АҚШ Даниядан Гренландияны сатып алуы мүмкін

SMARTNEWS.KZ басылымының хабарлауынша, АҚШ әкімшілігі Данияға тиесілі Гренландияны сатып алу мүмкіндігін қарастырып отыр. Бұл туралы америкалық ықпалды басылымдар The Wall Street Journal мен The New York Times дереккөздерге сілтеме жасап хабарлады.

Мәліметке сәйкес, АҚШ мемлекеттік хатшысы Марко Рубио өкілдер палатасының мүшелерімен өткен жабық кездесуде Ақ үйдің Гренландияны сатып алуды жоспарлап отырғанын айтқан. Оның сөзінше, президент Дональд Трамптың соңғы мәлімдемелері жақын арада әскери басып кіруді білдірмейді. Негізгі мақсат – Данияны аралды сатуға мәжбүрлеу.

The New York Times жазуынша, Дональд Трамп өз әкімшілігіне Гренландияны сатып алу жоспарын әзірлеуді тапсырған. Бұған дейін Ақ үй Гренландияны иелену АҚШ-тың ұлттық қауіпсіздігі үшін «басым міндет» екенін мәлімдеген. Әсіресе Арктика аймағында қарсыластарды тежеу тұрғысынан аралдың стратегиялық маңызы жоғары екені айтылған. Осыған байланысты АҚШ армиясын пайдалану мүмкіндігі «жоғарғы бас қолбасшының қарауындағы нұсқалардың бірі» ретінде аталды.

Бұған қоса, Politico басылымы Вашингтондағы дереккөздерге сүйене отырып, АҚШ 2026 жылдың соңына дейін Гренландияны бақылауға алуды көздеуі мүмкін екенін жазды. Сарапшылардың пікірінше, бұл мақсатқа жету үшін Ақ үй «жасырын ықпал ету науқанын» ұйымдастырып, аралдағы саяси тепе-теңдікті өзгертуге және жергілікті саясаткерлерді өз жағына тартуға тырысуы ықтимал.

Сонымен қатар АҚШ әкімшілігі Данияны айналып өтіп, Гренландия билігіне еркін қауымдастық туралы келісім ұсынуды әзірлеп жатыр. Мұндай келісімге қол қойылған жағдайда, америкалық қарулы күштер арал аумағында еркін әрекет ету құқығына ие болады, ал Гренландия үшін бажсыз сауда режимі қарастырылады. АҚШ бұған дейін осындай келісімдерді Микронезия Федеративтік Штаттарымен, Маршалл аралдары және Палау Республикасымен жасаған.

Дания билігі Гренландияға көрсетіліп отырған қысымды жол берілмейтін әрекет деп бағалады. Копенгагеннің мәлімдеуінше, Арктика аймағы өз болашағын сыртқы ықпалсыз өзі айқындауы тиіс.

Жақында жеті еуропалық елдің басшылары Гренландияны қолдайтын бірлескен мәлімдеме жасады. Онда «Гренландия – оның халқының меншігі. Дания мен Гренландияға қатысты мәселелерді тек осы екі тарап қана шешуге құқылы» деп атап өтілген. Құжатқа Франция президенті Эмманюэль Макрон, Германия канцлері Фридрих Мерц, Италия премьер-министрі Джорджа Мелони, Польша үкімет басшысы Дональд Туск, Испания премьері Педро Санчес, Ұлыбритания премьер-министрі Кир Стармер және Дания премьер-министрі Метте Фредериксен қол қойған.