Қазақстандық кәсіпкер интерактивті видеостудиялар арқылы білім беру саласын қалай өзгертіп жатыр
Smart News редакциясы Қазақстанда тек бизнес құрып қана қоймай, тұтас салаларды трансформациялап жүрген кәсіпкерлердің тәжірибесін зерттеуді жалғастырып келеді. Соның жарқын мысалдарының бірі — EdMedia Group компаниясының негізін қалаушы әрі бас директоры Олжас Өмірсеріктің тарихы.
Небәрі бірнеше жылдың ішінде ол жай ғана өнім жасап қоймай, іс жүзінде Қазақстанда жаңа нарық қалыптастырды — интерактивті білім беру видеостудиялары нарығын.
Дәстүрлі лекциядан — тартымды оқытуға
Бірнеше жыл бұрын оқу орындарының басым бөлігінде сабақтың форматы бірдей еді: тақта алдында тұрған мұғалім, материалды ретімен түсіндіру, визуалдың шектеулі болуы.
Онлайн оқыту дамығанымен, тәсіл айтарлықтай өзгермеді — дәстүрлі формат тек цифрлық ортаға, мысалы Zoom-ға көшірілді.
Бүгінде жағдай өзгере бастады.
Интерактивті видеостудиялар оқыту процесін жандандырып, көрнекілікке бай форматқа айналдырды: мұғалім цифрлық контентпен жұмыс істейді, материалды динамикамен түсіндіреді, графика, анимация және интерактив құралдарын қолдана отырып, оқушының назарын ұстап тұрады.
Білім беру енді пассив процесс емес — ол қатысуды талап ететін жүйеге айналды.
Дәл осы өзгеріс Олжастың бизнесінің негізіне айналды.
Англиядағы білім — бастау нүктесі
Кәсіпкердің жолы 2014 жылы басталды. Сол жылы Олжас «Болашақ» бағдарламасымен Англияға барып, маркетинг пен бизнес-менеджментті оқыды.
Алайда шешуші фактор тек білім емес, бақылау болды. Ол сол кезде-ақ технологиялардың білім беру форматын қалай өзгертіп жатқанын көрді: оны икемді, қолжетімді әрі студентке бағытталған жүйеге айналдырып жатқанын байқады.
Сол сәтте бір ой қалыптасты: білім берудің болашағы — технологияда.
2016 жылы Қазақстанға оралған соң, ол бұл тәсілді тәжірибеде енгізуге бел буды.
Алғашқы қадам: білімді автоматтандыру
Жоба видеостудиялардан басталған жоқ.
Алғашқы өнім — курстық және дипломдық жұмыстарды тексеруді автоматтандыратын жүйе болды. Бұл шешім оқытушылардың жүктемесін азайтып, процестерді жеделдетуге мүмкіндік берді.
Ең маңыздысы — жоба білім беру жүйесінің ішкі мәселелерін терең түсінуге жол ашты.
Бұл келесі қадамның негізіне айналды.
Импорттан — отандық өнімге (Made in KZ)
Алғашында интерактивті видеостудиялар Ресейден жеткізіліп, Қазақстанда енгізілді. Бірақ тәжірибе бір нәрсені көрсетті: басқа нарыққа арналған шешімдер жергілікті талаптарға сай келмейді.
Жүйелерді қайта өңдеуге, бейімдеуге тура келді — бұл уақытты ұзартып, енгізуді қиындатып, масштабтауға кедергі жасады.
Осы сәтте нарыққа өз өнімінің қажет екені анық болды.
Олжас толықтай Қазақстанға бейімделген, нөлден жасалған шешім әзірлеу туралы шешім қабылдады.
Осылайша жаңа экожүйе пайда болды: интерактивті мөлдір панельдер, арнайы бағдарламалық қамтамасыз ету, білім беру контентін жазу және таратуға арналған шешімдер.
Іс жүзінде оқытудың жаңа форматы қалыптасты.
Масштаб: 100-ден астам енгізу
Соңғы 5 жылда жоба толыққанды индустрияға айналды: Қазақстан бойынша 100-ден астам білім беру ұйымы интерактивті видеостудияларды енгізді.
Мектептер, колледждер, академиялар мен университеттер жаңа оқыту форматына көше бастады.
Өзгеріс тек құралда емес — оқыту мәдениетінде.
Нақты әсер
Бұл технология елдегі білімге деген қызығушылық деңгейіне ықпал ете бастады.
Халықаралық платформалардың, соның ішінде Coursera деректеріне сәйкес, Қазақстан онлайн оқуға тартылу деңгейі бойынша 109 елдің ішінде 18-орынға шықты.
Айқын мысалдардың бірі — әлемнің үздік 50 мұғалімінің қатарына енген педагог Татьяна Белоусова. Ол өз видеосабақтарын интерактивті видеостудияда жазған. Осы жетістігі үшін оны Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев жеке құттықтады.
Аймақтарға арналған шешім
Жобаның негізгі мақсаттарының бірі — білім беру теңсіздігін азайту.
Шалғай өңірлерде бір мұғалім бірнеше пәннен қатар сабақ беруге мәжбүр.
Интерактивті видеостудиялар бұл модельді өзгертуге мүмкіндік береді:
— қаладағы мұғалімдер сабақ жазып немесе онлайн өткізеді
— өңірдегі оқушылар сапалы контентке қол жеткізеді
— білім беру процесі орталықтандырылып, тиімділігі артады
Бұл жай ғана технология емес — білім беру инфрақұрылымы.
Келесі кезең: жасанды интеллект және жаһандық нарық
Қазір EdMedia Group жасанды интеллектіні өнімге енгізу бағытында жұмыс істеп жатыр. Бірақ команда оны тек нақты пайда әкелетін тұстарда қолдануда.
ЖИ мүмкіндіктері:
сценарий құруға көмектеседі (құрылым, сұрақтар, нұсқалар ұсынады)
видеодағы пайдаланушы әрекетін талдайды (назар қай жерде төмендейді, қандай шешімдер қабылданады)
контентті жақсарту бойынша ұсыныстар береді
материал дайындауды ішінара автоматтандырады (субтитр, белгілеу)
адамның бейнесін өзгерту (киім, мейкап)
видеостудияны қимыл мен дауыс арқылы басқару
ЖИ арқылы автоматты монтаж — шикі материалдан дайын сабақ жасау
автотәржіма және локализация — контентті түрлі тілге оңай бейімдеу
оқытуды жекелендіру — әр қолданушыға бейімделген сценарий
интерактив элементтерді автоматты генерациялау (сұрақтар, тапсырмалар, тармақталу)
Сонымен қатар компания Парсы шығанағы елдері, Еуропа және Оңтүстік-Шығыс Азия нарықтарына шығуды бастады.
Болашаққа көзқарас
Олжас Өмірсеріктің оқиғасы — жай ғана бизнес туралы емес.
Бұл бір адамның тұтас елдегі білім беру тәсілін өзгерте алатынын көрсететін мысал:
— мәселені түсінуден — технология жасауға дейін.
— пассив сабақтан — қатысуды талап ететін білімге дейін.
Қазіргі қарқынға қарасақ, бұл — тек бастамасы ғана.