RUS
Баланың цифрлық кеңістіктегі қауіпсіздігі — тек ата-ананың емес, тұтас қоғамның ортақ жауапкершілігіне айналып отыр. Сарапшылардың айтуынша, мәселе әлеуметтік желінің қолжетімділігінде ғана емес, оны реттейтін жүйенің әлсіздігінде жатыр. Бұл тақырып BIZDIÑ ORTA подкастында талқыланып, ЮНИСЕФ өкілі Азамат Жаманчинов пен нейропсихолог Ксения Костенко балаларды қорғаудың кешенді тәсілі қажет екенін алға тартты.
Ксения Костенконың пікірінше, бала мен гаджет арасындағы шекараны ең алдымен отбасы белгілеуі тиіс. Үш жасқа дейін балаға әлеуметтік желінің қажеті жоқ — бұл кезеңде ол шынайы әлемді қозғалыс, ойын және тірі қарым-қатынас арқылы тануы керек. Ал мектеп жасына дейінгі кезеңде де экран уақыты қатаң бақылауда болуы тиіс.
Маманның айтуынша, мәселе тек жаста емес, баланың психологиялық дайындығында. Оның сөзінше, 14 жасқа дейін балаларға жеке аккаунт ашуға асықпаған жөн, өйткені олар виртуалды және шынайы әлемнің шекарасын толық ажырата алмайды. Соның салдарынан өзін-өзі бағалау әлеуметтік желідегі лайк пен пікірге тәуелді бола бастайды.
Ал Азамат Жаманчинов әлеуметтік желілерді толық шектеу кері әсер беруі мүмкін екенін ескертеді. Егер балалар реттелетін платформалардан шеттетілсе, олар бақылаусыз әрі қауіпті кеңістіктерге өтіп кетуі ықтимал.
Сарапшылар тағы бір маңызды өзгерісті атап өтті — балалардың ақпаратты қабылдау тәсілі өзгеріп барады. Олар дайын жауапты интернеттен іздеуге дағдыланып, өз бетінше ойлану мен талдау қабілетін біртіндеп жоғалтып жатыр. Бұл сыни ойлаудың әлсіреуіне әкеледі.
Мамандардың пікірінше, баланың дамуы тікелей ата-ананың қатысуына байланысты. Қарапайым отбасылық әңгімелердің азаюы, ата-ананың өзі гаджетке тәуелді болуы — балалардың жалғыз қалуына, ал кейін буллинг сияқты мәселелерге осал болуына себеп.
Сондықтан сарапшылар балаларды цифрлық қысым мен кибербуллингтен қорғау үшін әлеуметтік желілерге қолжетімділікті ерте жаста шектеуді қолдайды. Ал қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін мемлекет, мектеп, ата-ана және онлайн-платформалар бірлесіп әрекет етуі қажет.