5 млн теңгеге дейінгі қарызды кешіруге уәде берген алаяқтар халықты тұзаққа түсіріп жатыр
Орталық қарыз бен айыппұлды кешіреміз деген күмәнді жарнамаларға сенбеуге шақырды.
SMARTNEWS.KZ басылымының хабарлауынша, қазақстандықтарға 5 млн теңгеге дейінгі несиелер мен айыппұлдарды кешіруге уәде берген күмәнді видеолар TikTok желісінде таралып жатыр. Жарияланымдардағы сілтемелер пайдаланушыларды әлеуметтік көмек қызметі ретінде көрсетілген сайтқа бағыттап, Telegram аккаунтына кіруді растауды сұрайды. Бұл туралы Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы жазды.
Алаяқтық белгілері бар видеолар 18 жастан асқан азаматтарға арналған. Олардың авторлары сенім ұялату үшін мемлекеттік рәміздерді де пайдаланады.
Дезинформацияға қарсы күрес орталығы сілтемелердің бірін тексеріп, бірнеше күмәнді белгі анықтаған. Мамандардың мәліметінше, сайт өзін ресми әлеуметтік көмек қызметі ретінде таныстырады. Алдымен пайдаланушыдан туған жылын көрсету сұралады. Содан кейін оның бағдарлама талаптарына сәйкес келетіні хабарланып, Telegram-ға өту ұсынылады. Кері санақ таймері шешімді тез қабылдауға итермелейді.
Алайда Telegram арқылы кіруді растау аккаунттың бөгде адамдардың қолына өтуіне әкелуі мүмкін. Мұндай жағдайда алаяқтар жеке хат-хабарлар мен аккаунтқа байланысты өзге де деректерге қол жеткізу қаупін тудырады.
Күмәнді сайттың белгілері анықталды
Орталықтың мәліметінше, VirusTotal сервисінде LevelBlue компаниясы аталған ресурсты фишингтік сайт ретінде, ал alphaMountain.ai мен Fortinet оны спам санатына жатқызған.
Тексеру кезінде доменнің шамамен 17 күн бұрын ғана тіркелгені де анықталған. Бұл деректің өзі алаяқтықты дәлелдемейді. Алайда өзге күмәнді белгілермен бірге қарастырғанда, сақ болуға негіз береді.
Мамандар мұндай сайттардың басты мақсаты мемлекеттік көмек ұсыну емес, азаматтарды алдап, олардың аккаунттары мен жеке деректеріне қол жеткізу болуы мүмкін екенін ескертеді.
Күмәнді сайтты қалай ажыратуға болады?
Дезинформацияға қарсы күрес орталығы азаматтарға бірнеше қауіпсіздік ережесін сақтауға кеңес береді.
Біріншіден, сайттың домен атауын тексеріңіз. Қазақстанның мемлекеттік органдарының ресми ресурстары негізінен gov.kz домендік аймағын пайдаланады. Басқа ресми ұйымдардың сайттары да kz аймағында болуы мүмкін. Бейтаныс домендерге, әсіресе .cfd, .xyz, .top және .click сияқты кеңейтімдерге мұқият қараған жөн.
Екіншіден, сайттың сыртқы көрінісіне ғана сенбеңіз. Мемлекеттік рәміздер, логотиптер немесе қорғалған байланыс туралы белгілер ресурстың шынымен мемлекеттік органға тиесілі екенін дәлелдемейді.
Үшіншіден, қарызды кешіру туралы ақпаратты ресми дереккөздерден іздеңіз. Несие мен айыппұлдарды есептен шығару жөніндегі мәліметтерді мемлекеттік органдардың ресми ресурстарынан тексерген дұрыс.
Төртіншіден, күмәнді авторизацияны растамаңыз. Қандай аккаунтқа және қандай рұқсат беріп жатқаныңызды білмесеңіз, кіруді растауға асықпаңыз.
Егер күмәнді сайтта Telegram аккаунтына кіруді растап қойған болсаңыз, белсенді сеанстарды тексеріп, өзіңізге тиесілі емес сеанстарды аяқтаңыз. Сонымен қатар екі кезеңді аутентификацияны қосу қажет.
Мамандардың айтуынша, алаяқтар адамдардың сеніміне кіру үшін қарызды кешіру, қаржылай көмек көрсету сияқты уәделерді пайдаланады. Сондықтан күмәнді сілтемелерге өтпей, кез келген ұсыныстың рас-өтірігін ресми дереккөздер арқылы тексеру маңызды.
Материал авторы