Ағасын өлтірген адамның әйелі мен ұлы мұрадан қағылды: сот шешім шығарды

SMARTNEWS.KZ басылымының хабарлауынша, Қазақстанда бірнеше жылға созылған мұра дауына кассациялық сот нүкте қойды. Сот марқұмның мұрасын іс жүзінде қабылдағанын мойындап, оның туыстарының даулы мүлікке өз бетінше мұрагерлік құқығы жоқ екенін анықтады. 

Іс бойынша талапкер әжесінен қалған мұраны қабылдау мерзімін қалпына келтіруді сұраған. Әйелдің әжесі 2007 жылы өз мүлкін ұлына өсиет еткен. Ол 2010 жылы қайтыс болғаннан кейін ұлы үйде тұра бергенімен, мұраға қатысты қажетті құжаттарды ресімдемеген.

Марқұм ер адам сотқа жүгінген әйелдің туған ағасы емес, нағашы ағасы болған. Ол 2013 жылы қайтыс болған.

Әйел әжесінің артында мұра қалғанын білмеген. Оның түсінігінше, мүлік өсиет бойынша ағасына өткен. Мұраның тиісті деңгейде рәсімделмегенін ол тек 2023 жылы даулы үйге қатысты басқа азаматтық іс қаралып жатқан кезде білген.

Осыдан кейін әйел сотқа жүгініп, нотариусқа да барған. Сот тәртібімен әжесімен туыстық байланысын дәлелдегенімен, нотариус мұраны қабылдау мерзімін өткізіп алғанын алға тартып, оған мұрагерлік куәлік беруден бас тартқан.

Бірінші сатыдағы аудандық сот әйелдің талабын қанағаттандырып, мұраны қабылдау мерзімін қалпына келтірді және оны мұраны қабылдаған мұрагер деп таныды. Алайда апелляциялық сот бұл шешімнің күшін жойған.

Ақырында дау кассациялық сотқа жетті.

Кассациялық сот апелляциялық инстанцияның тұжырымдарымен келіспей, бірінші сатыдағы соттың шешімін күшінде қалдырды.

Соттың түсіндіруінше, мұраға құқық туралы нотариустың куәлігінің болмауы адамның мұрагерлік құқығы жоқ екенін өздігінен білдірмейді. Марқұм анасы қайтыс болғаннан кейін даулы үйде тұрған. Бұл оның мұраны іс жүзінде қабылдағанын көрсететін әрекет ретінде бағаланған.

Сондай-ақ сот оның мұра ашылғаннан кейін қайтыс болуы мұрагерлік трансмиссия институтын қолдануға кедергі келтірмейтінін атап өтті.

Кассациялық инстанция мұраны қабылдау мерзімін өткізіп алу себептерін де орынды деп таныды.

Алайда аудандық соттың шешіміне марқұм мұрагердің ағасын өлтіргені үшін сотталған басқа ер адамның әйелі мен ұлы қарсылық білдірген. Олар даулы мүлікке құқық талап еткен.

Кассациялық сот олардың бұл мүлікке дербес мұрагерлік құқығы жоқ деген қорытындыға келді.

Сот Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексіндегі 1045-бапқа сәйкес, мұра қалдырушының немесе ықтимал мұрагерлердің бірін қасақана өмірінен айырған адамдардың мұрагер болуға құқығы жоқ екенін еске салды.

Осыған байланысты ағасын өлтіргені үшін сотталған адамның әйелі мен ұлы даулы мүлікке қатысты мұрагерлік құқыққа ие болмаған.

Осылайша кассациялық сот бірінші сатыдағы соттың шешімін сақтап, әйелдің әжесінен қалған мұраны қабылдағанын заңды түрде бекітті. Ал адам өлтірген мұрагердің отбасының бұл мүлікке қатысты талаптары қанағаттандырылмады.